زانای ئەڵمانی: ئایا شیر دەتوانێت هەڕەشەیەکی شاراوەی تەندروستی بێت؟

ئەڵمانیا - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

بۆ دەیان ساڵ، شیر وەک بەردی بناغەی خۆراکێکی تەندروست ستایش کراوە، بە پلەی یەکەم بەهۆی ماددەی کالسیۆمییەوە کە بۆ ئێسک و ددانی بەهێز زۆر گرنگە. بەڵام، لێکۆڵینەوە زانستییە مۆدێرنەکان زیاتر وێنەیەکی وردتر و ئاڵۆزتری کاریگەری ڕاستەقینەی شیر لەسەر تەندروستی مرۆڤ ئاشکرا دەکەن، ئەمەش گومان دەخاتە سەر پێگەی کۆنی وەک خواردنێکی بێ چەندوچون سوودبەخش.

شارەزای خۆراکی ئاچیم سام، لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ BILD.de، تیشکی خستە سەر ئەم تێگەیشتنە نوێیە. بە وتەی سام، بەرهەمە شیرەمەنییەکان چەندین سوودی تەندروستی گرنگیان هەیە. ئەوان دەتوانن بەشدار بن لە کەمکردنەوەی مەترسییەکانی وەک نەخۆشی شەکرەی جۆری دوو، بە شێوەیەکی ئەرێنی کاریگەری لەسەر ڕێکخستنی پەستانی خوێن هەبێت، و پارێزگاری لە لەدەستدانی چڕی ئێسک بکەن، کە بەتایبەتی لەگەڵ تەمەندا زۆر گرنگە. سام ڕایگەیاند: "چەوریی شیر چەندین سوودی هەیە، و شیر ماددە خۆراکییەکی زیاتری تێدایە وەک لە زۆرێک لە جێگرەوە ڕووەکییەکان وەک شیرە جۆ یان شیرە بادەم. ئەوانەی هەستیاریی لاکتۆزیان نییە، دەبێت بێگومان سوود لەم سوودانە ببینن."

سروشتی دووانەیی کاریگەرییەکانی شیر لەسەر تەندروستی

سەرەڕای ئەم سوودە ڕوونانە، پەیوەندی نێوان خواردنی شیر و پڕۆسەکانی خانە کە پەیوەندییان بە هەندێک جۆری شێرپەنجەوە هەیە، وەک بابەتێکی مشتومڕی زانستی دەمێنێتەوە. لە کاتێکدا هەندێک توێژینەوە ئاماژە بەوە دەکەن کە شیر ڕەنگە مەترسی شێرپەنجەی ڕیخۆڵە و میزڵدان کەم بکاتەوە، کاریگەری ئەگەریی لەسەر شێرپەنجەی پرۆستات و مەمک هێشتا مشتومڕی لەسەرە و پێویستی بە لێکۆڵینەوەی زیاتر هەیە. توێژەران بە تایبەتی ماددە کیمیاییەکانی وەک هۆکاری گەشەی هاوشێوەی ئەنسۆلین 1 (IGF-1) لێکۆڵینەوە دەکەن، کە بە شێوەیەکی سروشتی لە شیردا هەیە، و ڕۆڵی ئەگەریی لە گەشە و زۆربوونی خانەکاندا، کە لە تیۆریدا دەتوانێت کاریگەری لەسەر گەشەی شێرپەنجە هەبێت.

کواڵیتی گرنگە: سەرچاوەی بەرهەمە شیرەمەنییەکان

شارەزایان جەخت لەوەش دەکەنەوە کە پێکهاتەی تەندروستی شیر یەکگرتوو نییە؛ بەشێکی زۆری پشت بە مەرجەکانی ژیان و خۆراکی مانگاکان دەبەستێت. شیرێک کە لە ئاژەڵانێکەوە سەرچاوە دەگرێت کە لە لەوەڕگەکانی پڕ لە سەوزایی دەلەوەڕێن و خۆراکی سروشتی دەخۆن، بە شێوەیەکی گشتی پێکهاتەیەکی ترشە چەوریی باشتر و گونجاوتر لە خۆ دەگرێت. ئەمەش ئاستێکی بەرزتری ترشە چەورییە سوودبەخشەکانی ئۆمیگا-3 و ترشی لینۆلیکی جووتکراو (CLA) لەخۆدەگرێت، کە هەردووکیان پەیوەندییان بە چەندین سوودی تەندروستییەوە هەیە، لەوانە تایبەتمەندییەکانی دژە-هەوکردن و باشترکردنی تەندروستی میتابۆلیکی، کە جیاوازی دەکات لەگەڵ شیرێک کە بە شێوەی کشتوکاڵی پیشەسازیی باو بەرهەم دەهێنرێت.

خۆراکی کەسێتی و بەکاربردنێکی بەرپرسانە

لە کۆتاییدا، هەرچەندە شیر دەتوانێت بە شێوەیەکی ئەرێنی بەشداری لە تەندروستیدا بکات، بەتایبەتی وەک بەشێک لە خۆراکێکی هاوسەنگ و گشتگیر، بەڵام کاریگەریی گشتییەکەی زۆر تاکەکەسییە. فاکتەرەکانی وەک لایەنە بۆماوەییەکانی کەسێک، شێوازە خۆراکییە گشتییەکانیان، بڕی خواردنی شیر، و جۆری دیاریکراوی بەرهەمی شیرەمەنی (بۆ نموونە، چەوریی تەواو بەرامبەر شیر کەم چەوری، بەرهەمە خەمڵێنراوەکان وەک ماست) هەموویان ڕۆڵێکی گرنگ دەگێڕن. بۆ نموونە، ئەو کەسانەی هەستیاریی لاکتۆزیان هەیە یان هەندێک حاڵەتی گەدە و ڕیخۆڵەیان هەیە ڕەنگە تووشی کاریگەری نەرێنی ببن، وەک پێشتر سەبارەت بە قاوە لەگەڵ شیردا ڕاپۆرت کراوە. بۆیە، ڕێبازێکی هۆشیارانە و ئاگادارانە بۆ خواردنی بەرهەمە شیرەمەنییەکان پێشنیار دەکرێت، بە لەبەرچاوگرتنی پێداویستییە تەندروستییە کەسییەکان و بەڵگەی زانستی.

بۆ زانیاری زیاتر لەسەر تەندروستی و خۆراک، سەردانی دەروازەی ئەخباری بکەن.