Dola ya Marekani Yazidi Kuongoza Malipo ya Kimataifa, Kufikia Kiwango cha Juu tangu 2023

Global - Ekhbary News Agency

Dola ya Marekani (USD) imeendelea kuthibitisha ubabe wake katika sekta ya fedha za kimataifa, ikishikilia nafasi ya dola 50.5% katika malipo ya kimataifa kufikia mwezi Desemba. Kiwango hiki ni cha juu zaidi tangu mfumo mkuu wa mawasiliano ya fedha duniani, Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication (Swift), ulipofanya marekebisho kwenye mbinu zake za ukusanyaji wa data mwaka 2023. Taarifa hiyo iliyotolewa Januari 22, inaonyesha ongezeko kubwa la thamani na uimara wa dola katika kipindi ambacho mataifa mengi yanakabiliwa na sintofahamu za kisiasa na kiuchumi. Ingawa baadhi ya wachambuzi wanataja sera za aliyekuwa rais wa Marekani, Donald Trump, kama moja ya sababu za sintofahamu hizo, dola ya Marekani imeweza kudumisha nguvu yake.

Ongezeko la dola ya Marekani ni kubwa ikilinganishwa na sarafu nyingine kuu za dunia. Mwezi Novemba, dola ilishikilia 46.8% ya malipo ya kimataifa. Hivyo, kuongezeka kwa pointi 3.7 za asilimia katika mwezi mmoja ni ishara tosha ya imani kubwa kutoka kwa masoko ya kimataifa kwa sarafu ya Marekani, licha ya mazingira ya biashara ya kimataifa kuwa magumu na kutabirika. Swift, ambayo data zake hutumika kama kigezo muhimu cha mwelekeo wa fedha duniani, imeeleza kuwa kilele hiki kipya kinaonyesha mwelekeo wa muda mrefu, lakini kwa kasi iliyoongezeka katika miezi ya hivi karibuni.

Uimara wa dola ya Marekani umeonekana kuchochewa na kupungua kwa matumizi ya sarafu ya Euro (EUR) katika malipo ya kimataifa. Asilimia ya Euro katika malipo ya kimataifa imeshuka hadi 21.9% mwezi Desemba, kiwango cha chini kabisa kuwahi kurekodiwa kwa mwaka mzima. Kushuka huku kwa sarafu ya Ulaya kunaibua maswali kuhusu uimara wa kiuchumi wa nchi za Umoja wa Ulaya na hatari zinazohusishwa nayo kwa wawekezaji na wafanyabiashara. Mambo kama vile ukosefu wa utulivu wa kisiasa katika baadhi ya nchi wanachama wa Umoja wa Ulaya, sera za fedha za Benki Kuu ya Ulaya (ECB), na wasiwasi kuhusu ukuaji wa uchumi wa muda mrefu, huenda vinachangia kupungua kwa imani katika Euro.

Ni muhimu kutambua kuwa Swift hufuatilia sarafu nyingi zinazotumiwa katika malipo na uhamishaji wa kimataifa. Mbali na dola ya Marekani na Euro, sarafu nyingine muhimu ni pamoja na Pauni ya Uingereza (GBP), Dola ya Kanada (CAD), Yen ya Japani (JPY), na Yuan ya China (CNY). Utofauti wa sarafu zinazotumiwa unaonyesha ugumu wa uchumi wa dunia na uhusiano wa masoko. Hata hivyo, dola ya Marekani imeendelea kudumisha nafasi ya uongozi, ikitumika kama sarafu kuu ya akiba duniani na njia kuu ya kubadilishana katika shughuli nyingi za kimataifa, kuanzia bidhaa hadi fedha za kampuni.

Uchambuzi wa data za Swift pia unaonyesha mabadiliko katika sarafu zingine. Pauni ya Uingereza, kwa mfano, ingawa haijafikia viwango vya juu zaidi, inaendelea kuwa sarafu muhimu kimataifa. Dola ya Kanada, ambayo inahusishwa sana na soko la bidhaa, pia ina jukumu muhimu, vilevile Yen ya Japani, ambayo kihistoria imekuwa ikizingatiwa kama mahali salama wakati wa hali tete, ingawa matumizi yake yanaweza kutofautiana kulingana na sera za kiuchumi za Japani. Yuan ya China, sarafu ya pili kwa uchumi mkubwa duniani, imeonekana kuongeza matumizi yake kidogo kidogo kwa miaka mingi, ikionyesha kuongezeka kwa ushawishi wa China katika biashara ya kimataifa. Hata hivyo, mwezi Desemba, Yuan ilishuka kidogo hadi 2.7%, kutoka 2.9% mwezi uliopita, ikionyesha kuwa licha ya uwezo wake wa ukuaji, bado inakabiliwa na changamoto za kushindana na sarafu za jadi katika malipo ya kimataifa ya mara kwa mara.

Uimara wa dola ya Marekani katika kukabiliana na hali tete, kama zile zinazohusishwa na sera za nje na biashara za Donald Trump wakati wa urais wake, ni jambo ambalo limekuwa likifanyiwa utafiti na wachumi. Hata baada ya kumalizika kwa muhula wake, athari za mbinu yake katika biashara ya kimataifa na uhusiano wa kidiplomasia bado zinaweza kuathiri mtazamo wa masoko. Hata hivyo, dola ya Marekani inafaidika kutokana na mambo kadhaa ya kimuundo: kina na ukwasi wa masoko ya fedha ya Marekani, hadhi ya dola kama sarafu ya akiba duniani, uaminifu wa taasisi za fedha za Marekani, na utulivu wa kisiasa na kiuchumi wa nchi hiyo ikilinganishwa na maeneo mengine mengi.

Utawala wa dola katika malipo ya kimataifa haimaanishi kuwa sarafu nyingine zinapoteza umuhimu wao kwa kiasi. Ukuaji wa biashara ya kimataifa na utofauti wa uchumi unamaanisha kuwa jumla ya malipo ya kifedha inakua kila wakati. Hii inaonyesha kuwa dola inashikilia sehemu kubwa zaidi ya ukuaji huo, au inachukua nafasi ya sarafu nyingine katika malipo yaliyokuwa yakifanywa kwa sarafu hizo.

Kwa kuangalia mbele, hatima ya dola ya Marekani itategemea mambo mengi. Sera ya fedha ya Federal Reserve (benki kuu ya Marekani), hali ya uchumi wa ndani na wa kimataifa, na maendeleo ya siasa za kimataifa zitaendelea kucheza majukumu muhimu. Udhaifu wa sarafu nyingine muhimu, kama vile Euro, unaweza kuendelea kuchochea mahitaji ya dola. Zaidi ya hayo, jitihada za kutafuta rasilimali salama wakati wa hali tete duniani mara nyingi hupendelea dola. Hata hivyo, kuongezeka kwa deni la umma la Marekani na mabadiliko yanayoweza kutokea katika utaratibu wa kiuchumi wa kimataifa, kwa muda mrefu, huenda vikatoa changamoto kwa udhibiti wa dola.

Swift, ikifanya kazi kama uti wa mgongo wa mawasiliano ya kimataifa ya fedha, itaendelea kuwa chanzo muhimu cha data kuelewa mwelekeo wa sarafu. Uchambuzi wa ripoti zake za kila mwezi hutoa ufahamu wa thamani juu ya mienendo ya nguvu katika mfumo wa fedha wa kimataifa na mikakati ambayo kampuni na serikali zinachukua kudhibiti hatari za sarafu na kuboresha shughuli zao za malipo ya kimataifa. Kudumishwa kwa uongozi wa dola ya Marekani, hasa baada ya kipindi cha machafuko, kunasisitiza umuhimu wa kimkakati wa sarafu hii kwa utulivu na uendeshaji wa uchumi wa dunia.