بلو ئۆریجین گەشتەکانی گەشتیاری بۆشایی ڕادەگرێت بۆ سەرنج خستنە سەر ئەرکەکانی مانگی ناسا

عێراق - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

بلو ئۆریجین گەشتەکانی گەشتیاری بۆشایی ڕادەگرێت بۆ سەرنج خستنە سەر ئەرکەکانی مانگی ناسا

لە گۆڕانکارییەکی ستراتیژیی بەرچاودا کە ڕەنگدانەوەی پێشینەکانی گەشەسەندووی ناو کەرتی بۆشایی ئاسمانی بازرگانییە، کۆمپانیای بلو ئۆریجین، پرۆژەی بۆشایی ئاسمانی کە لەلایەن ملیاردێر جێف بێزۆسەوە دامەزراوە، ڕاگرتنی گەشتەکانی گەشتیاری بۆشایی ئاسمانی ژێر خولگەیی نیو شێپارد بۆ ماوەی لانیکەم دوو ساڵ ڕاگەیاندووە. ئەم بڕیارە ئامانجیەتی سەرچاوە گرنگەکان و بەهرەی ئەندازیاری کۆمپانیاکە بۆ گرێبەستە بەرزەکانی ناسا کە پەیوەندییان بە پڕۆگرامی ئارتمیسی گەورەوە هەیە تەرخان بکاتەوە، کە هەوڵدەدات مرۆڤەکان بگەڕێنێتەوە سەر ڕووی مانگ.

ڕۆکێتی نیو شێپارد، کە بە گەشتە کورتەکانی بۆ لێواری بۆشایی ئاسمان ناسراوە، بووبووە هێمایەکی دیاری گەشتیاری بۆشایی ئاسمانی ژێر خولگەیی. لە یەکەم گەشتی سەرنشینداریدا لە ساڵی 2021، کە بێزۆس خۆشی تێدا بوو، ئەم ئۆتۆمبێلە 92 کەسی ناوازەی لە 98 گەشتی سەرنشینداردا هەڵگرتووە، لەوانەش کەسایەتییە ناودارەکانی وەک ویلیام شاتنەر، مایکل ستران، و کەیتی پێری. ئەم گەشتانە، کە لە وێستگەی بلو ئۆریجین لە ڕۆژئاوای تێکساسەوە هەڵدەفڕین، ئەزموونێکی ناوازەی وەک شەمەندەفەری گەشتیارییان پێشکەش دەکرد، بەرزدەبووەوە بۆ سەرووی 62 میل (100 کیلۆمەتر) بەرزی، کە زۆرجار وەک سنووری بۆشایی ئاسمانی دەرەوە دادەنرێت، پێش ئەوەی کەپسولەکە بە پاراشوت بە سەلامەتی بگەڕێتەوە سەر زەوی. ئەم پڕۆگرامە سەرنجێکی بەرچاوی خەڵکی ڕاکێشا و بلو ئۆریجینی وەک یاریزانێک لە پیشەسازیی گەشەسەندووی گەشتە بۆشایی ئاسمانییە تایبەتەکاندا دامەزراند.

بەڵام، ئەو داهاتەی لە گەشتیاری بۆشایی ئاسمانی نیو شێپاردەوە دەستکەوتووە، کە نرخی بلیتەکانی هەرگیز بە ئاشکرا ئاشکرا نەکراون بەڵام بە نزیکەی 1 ملیۆن دۆلار بۆ هەر کورسییەک خەمڵێنراوە، لە چاو پۆتانسێلی دارایی بێئەندازەی گرێبەستەکانی ناسادا زۆر کەمە. گرێبەستی 3.4 ملیار دۆلاری ناسا بۆ بلو ئۆریجین بۆ پەرەپێدانی کەشتییەک بۆ نیشتنەوە لەسەر مانگ بۆ پڕۆگرامی ئارتمیس، هاندانێکی ئابوورییە کە ناتوانرێت پشتگوێ بخرێت. ئەم گۆڕانکارییە جەخت لەسەر ئەو ڕاستییە دەکاتەوە کە کۆمپانیا تایبەتەکانی بۆشایی ئاسمان، تەنانەت ئەوانەش کە لەلایەن دامەزرێنەرە زۆر دەوڵەمەندەکانەوە وەک بێزۆس پشتگیرییان لێدەکرێت، زۆرجار زۆر پشت بە پارەی حکومەت دەبەستن بۆ پاراستنی گەشەکردنی درێژخایەن و هەوڵە گەورەکانیان.

سەرنجی نوێی بلو ئۆریجین لەسەر پڕۆگرامی ئارتمیس لە کاتێکی هەستیاردا بۆ ناسا دێت. سپەیس ئێکس، ڕکابەری سەرەکی بلو ئۆریجین، تووشی دواکەوتن بووە لە پەرەپێدانی کەشتییە ئاسمانییەکەی ستارشیپ، کە بڕیارە وەک کەشتیی نیشتنەوە بۆ ئەرکەکانی ئارتمیس سێیەم و چوارەم خزمەت بکات. ئەم شکستە وای لە ناسا کردووە کە داوا لە هەردوو سپەیس ئێکس و بلو ئۆریجین بکات هەوڵەکانیان خێراتر بکەن. بلو ئۆریجین پێشتر گرێبەستی بۆ دابینکردنی کەشتییەکی نیشتنەوە بۆ ئەرکی ئارتمیس پێنجەم واژۆ کردووە، کە لە بنەڕەتدا لە ساڵانی 2030 کاندا چاوەڕوان دەکرا. بەڵام، داواکاریی نوێی ناسا ئاماژەیە بۆ خواستی ئاژانسەکە بۆ گەڕان بەدوای ڕێگاکانی خێراکردن بۆ کەشتییەکی نیشتنەوەی زیادە بۆ ئارتمیس سێیەم، ئەمەش بلو ئۆریجین لە پێگەیەکی ستراتیژیی گرنگدا دادەنێت. جارید ئایزاکمان، بەڕێوەبەری ناسا، ئەم هەفتەیە ڕایگەیاند کە ئاژانسەکە "بە تەواوی بە هەردوو ڕێگای خێراکردنەکەدا بە هاوتەریب دەڕوات"، جەختی لەسەر پێویستیی بەپەلەی پشتگیری لە هەردوو کۆمپانیاکە کردەوە.

ئەم هەنگاوە لەگەڵ پێداویستییە سیاسییەکانیشدا هاوتایە، چونکە سەرۆکی پێشوو دۆناڵد ترامپ خواستی خۆی دەربڕیوە کە ئارتمیس سێیەم تا کۆتایی ساڵی 2028، پێش کۆتایی هاتنی وادەی سەرۆکایەتیی ئەگەرییەکەی، هەڵبدرێت. ئەم فشارە سیاسییە گرنگیی گرێبەستە حکومییەکان زیاتر دەکات و کاریگەری لەسەر هەڵسەنگاندنەوە ستراتیژییەکانی کۆمپانیا تایبەتەکان دەبێت.

گرنگە ئاماژە بەوە بکرێت کە نیو شێپارد، سەرەڕای وەستانی گەشتیارییەکەی، تەنیا پڕۆژەیەکی کات بەسەربردن نەبوو. وەک پلاتفۆرمێکی گرنگ بۆ گەشەپێدانی تەکنەلۆژی و شارەزایی ئەندازیاری بلو ئۆریجین خزمەتی کردووە. بۆ نموونە، جۆرێکی گۆڕدراوی بزوێنەری ڕۆکێتی نیو شێپارد بۆ قۆناغی دووەمی ڕۆکێتی خولگەیی نیو گلێن بەکاردەهێنرێت، کە زۆر گەورەتر و ئامانجدارترە. جگە لەوەش، ئەو ئەزموونەی لە نیشتنەوەی پاڵنەرە دووبارە بەکارهێنراوەکانی نیو شێپارددا بەدەست هات، بە شێوەیەکی بەرچاو یارمەتی کۆمپانیاکەی دا لەوەی پاڵنەری نیو گلێن بە سەرکەوتوویی لەسەر بارگۆیەکی گەڕۆک دابنیشێت، تەنیا لە دووەم هەوڵیدا، دوای هەڵدانی ئەرکێکی زانستی بچووکی ناسا بەرەو مەریخ. ئەم دەستکەوتانە جەخت لەسەر بەهای ستراتیژی نیو شێپارد وەک تاقیکردنەوە و ئۆتۆمبێلی پەرەپێدان دەکەنەوە.

ئەم گۆڕانکارییە لە بلو ئۆریجین ڕەنگدانەوەی ئاراستەیەکی فراوانترە لە پیشەسازیی بۆشایی ئاسماندا. لە ساڵی 2024دا، ڤیرجین گالاکتیک، ڕکابەری سەرەکی بلو ئۆریجین لە گەشتیاری بۆشایی ئاسمانی ژێر خولگەییدا، گەشتەکانی فڕۆکەی بۆشایی ئاسمانی کارگێڕی خۆی ڕاگرت بۆ سەرنج خستنە سەر دروستکردنی نەوەیەکی نوێی ئۆتۆمبێلەکان کە بۆ گەشتەکانی زۆرتر و توانای هەڵگرتنی سەرنشینی زیاتر دیزاین کراون. ئەمە ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە بازاڕی گەشتیاری بۆشایی ئاسمان، سەرەڕای سەرنجڕاکێشییەکەی، ڕووبەڕووی ئاستەنگیی بەرچاو دەبێتەوە لە بەدەستهێنانی خولێکی هەڵدان کە بەردەوام و قازانج بێت، ئەمەش کۆمپانیاکان بەرەو گرێبەستە حکومییە سەقامگیرتر و قازانجترەکان لە کورتخایەن و مامناوەنددا دەبات.

لە کۆتاییدا، بڕیاری بلو ئۆریجین بۆ ڕاگرتنی گەشتەکانی گەشتیاری نیو شێپارد خاڵێکی وەرچەرخانە لە ستراتیژیی کۆمپانیاکەدا، کە لە سەرکێشییە بەرزەکان و کەم داهاتەکانەوە دەگۆڕێت بۆ ئەرکە بۆشایی ئاسمانییە حکومییە گرنگتر و قازانجترەکان. ئەمە ڕۆڵی خۆی وەک یاریزانێکی سەرەکی لە هەوڵە گەورەکانی ناسا بۆ گەڕانەوە بۆ مانگ پتەو دەکات و ئاماژەیە بۆ قۆناغێکی نوێ لە کێبڕکێی بۆشایی ئاسمانی بازرگانیدا، کە تێیدا گرێبەستە حکومییەکان، بۆ ئێستا، ڕەنگە ئاواتەکانی گەشتیاری بۆشایی ئاسمان تێپەڕێنن.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری