سەرمایەگوزاری 'بیگ شۆرت' مایکل بێری هۆشداری دەدات لەبارەی قەبارەی گەورەی بڵقی ژیریی دەستکرد کە 'رزگار ناکرێت'

ویلایەتە یەکگرتووەکان - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

سەرمایەگوزارە بەناوبانگەکە مایکل بێری، کە بە وردی پێشبینی داڕمانی بڵقی خانووبەرەی ناوەڕاستی 2000 دەکرد و لە فیلمی 'بیگ شۆرت'دا ناسراوە، هۆشدارییەکی توندی لەبارەی کەرتی گەشەسەندووی ژیریی دەستکرد (AI) داوە. بێری گەشەسەندنی ژیریی دەستکردی وەک 'بڵقێک زۆر گەورەتر لەوەی رزگار بکرێت' وەسف کرد، کە هەڕەشەیەکی بەرچاوە بۆ سەر بازاڕی پشکەکان و ئابووری گشتی. نیگەرانییەکانی خۆی لە پۆستێکدا لە پلاتفۆرمی ئێکس (X)ی درەنگانی سێشەممەدا خستەڕوو، و گومانەکانی لەسەر توانای هەر حکومەتێک بۆ کەمکردنەوەی زیانەکان دەربڕی.

هەڕەشەی نزیکبوونەوەی بڵقێکی رزگارنەکراو

بێری نووسیبووی: "حکومەت هەموو هەوڵێک دەدات بۆ رزگارکردنی بڵقی ژیریی دەستکرد، بۆ رزگارکردنی بازاڕ، بۆ رزگارکردنی ئابووری. کێشەکە زۆر گەورەترە لەوەی رزگار بکرێت." ئەم لێدوانە نیگەرانکەرە دوای پۆستێکی جۆرج نۆبڵ، بەڕێوەبەری پێشووی سندوقی پارەدان و یاریدەدەری سەرمایەگوزارە ئەفسانەییەکە پیتەر لینچ لە فیدلتی، هات، کە بانگەشەی دەکرد: "OpenAI لە کاتی ڕاستەقینەدا لەبەر یەک هەڵدەوەشێتەوە." نۆبڵ چەندین ئاستەنگیی خستەڕوو کە دروستکەری چاتجیپیتی (ChatGPT) رووبەڕووی بووەتەوە، لەوانە کێبڕکێی توند لەگەڵ ڕکابەرەکانی وەک جیمینی 3ی گووگڵ، بەرزبوونەوەی خەرجییە کارگێڕییەکان، زیادبوونی زیانەکان، و سکاڵایەکی یاسایی گەورە کە لەلایەن ئیلۆن ماسکەوە تۆمارکراوە.

بێری لە ئێکسدا وەڵامی دایەوە و وتی: "ئەمە سەرسوڕهێنەر نییە و بە OpenAI کۆتایی نایەت"، جەختی لەوە کردەوە کە بڕە پارە زۆرەکانی "کە لەلایەن دەوڵەمەندترین کۆمپانیاکانی سەر زەوییەوە خەرج دەکرێن و قەرز دەدرێن، کاتی پێویست ناکڕن - بە پێناسەی خودی شێتی." بێری، کە کۆتایی ساڵی ڕابردوو لە بەڕێوەبردنی سندوقی پارەدانەوە گواسترایەوە بۆ نووسین لە سابستاک (Substack)، پێشتر ڕەخنەی لە ئامانجی خەرجکردنی 'خەیاڵی' OpenAI بە بڕی 1.4 تریلیۆن دۆلار لە ماوەی هەشت ساڵدا گرتبوو، بە ناتوانایی داراییی دادەنا.

گرەوەکەی زلهێزەکانی تەکنەلۆژیا و هاوشێوە مێژووییەکان

سەرەڕای ئەوەی داهاتی ساڵانەی OpenAI لە 2 ملیار دۆلار لە ساڵی 2023ەوە گەشەی کردووە بۆ زیاتر لە 20 ملیار دۆلار لە ساڵی ڕابردوودا، وەک سەرۆکی داراییەکەی ئاشکرای کرد، بێری بە بەردەوامی هاوشێوەی لە نێوان کۆمپانیاکە و چیرۆکە هۆشدارەکانی سەردەمی دۆت-کۆم دەکێشێتەوە. لە سەرەتای مانگی کانوونی یەکەمدا، جەختی کردەوە: "OpenAI بریتییە لە نێتسکەیپی داهاتوو، چارەنووسی حوکمدراو و خوێن بەربوون لە پارەدا."

ئەو سەرمایەگوزارە دژبەرە، کە بە پێشبینییە وردەکانی بازاڕ بەناوبانگە، هەروەها سەرسامیی خۆی دەربڕی کە ئەو ستارتەپە "پێشبڕکێیەکی ژێرخانێکی چەندین تریلیۆن دۆلاری دەستپێکردووە،" و ئاماژەی بەوە کرد کە ئەگەر OpenAI کۆمپانیایەکی گشتی بووایە، کورتەفرۆشی دەکرد. شایەنی باسە کە هەشت لە بەنرخترین کۆمپانیا گشتییەکانی ئەمریکا — نڤیدیا، ئەلفابێت، ئەپڵ، مایکرۆسۆفت، ئەمازۆن، برۆدکۆم، مێتا، و تێسلا — هەموویان زلهێزی تەکنەلۆژین و بە توندی لە ژیریی دەستکرددا وەبەرهێنانیان کردووە. هەر یەکەیان سەرمایەی بازاڕیان زیاتر لە 1 تریلیۆن دۆلارە، و بە کۆی گشتی زیاتر لە 22 تریلیۆن دۆلار دەکەن، ئەمەش قەبارەی گەشەسەندنی بازاڕی ژیریی دەستکرد نیشان دەدات.

دابەشبوونی شارەزایان و وانەکان لە مێژووەوە

شارەزایان زۆرجار دەستوەردانی حکومەتی فیدراڵی بۆ رزگارکردنی بانکە "زۆر گەورەکان بۆ شکستهێنان" لە کاتی قەیرانی دارایی 2008دا بەبیر دێننەوە. ئەو بڕیارە، هەرچەندە ڕێگری لە داڕمانێکی فراوانتر کرد، بەڵام بەهۆی کەمیی پشتگیری بۆ ئەو کەسانەی کە زیانیان بەرکەوتبوو، ڕەخنەی بەرفراوانی لێ گیرا. هەڵسەنگاندنی ئێستای بێری پێشنیار دەکات کە قەبارەی بڵقی ژیریی دەستکرد ڕەنگە تەنانەت ئەو ئاستەنگییە مێژووییەش تێپەڕێنێت، و بەڕاستی 'رزگارنەکراو' بێت.

گەشەسەندنی ژیریی دەستکرد بەردەوامە لە دابەشکردنی بۆچوونی شارەزایان، هەندێکیان وەک شۆڕشێکی تەکنەلۆژی ڕاستەقینە و هەندێکی تریش وەک خۆشگوزەرانییەکی کاتی سەیر دەکەن. جێرمی گرانتهام، سەرمایەگوزارێکی دێرین و مێژوونووسی بڵقەکان، تازە ڕایگەیاندووە کە "ئەگەری نەتەقینی ژیریی دەستکرد زۆر کەمە یان نییە." لە بەرامبەردا، ئەستێرەی 'شارک تانک' کێڤن ئۆلیری و سەرمایەگوزارێکی تەکنەلۆژیا ڕۆس گێربەر لە پاییزی ڕابردوودا بە دەروازەی ئەخبارییان ڕاگەیاند کە ئەوان نیگەران نین، بە بیانووی ئەوەی ژیریی دەستکرد بەرهەمهێنان بەرز دەکاتەوە و گەشەیەکی خێرا دروست دەکات. مانگەکانی داهاتوو دەردەخەن کام پێشبینی ڕاست دەردەچێت.