Serikali ya kijeshi ya Burkina Faso yavunja vyama vyote vya kisiasa

Burkina Faso - Shirika la Habari la Ekhbary

Serikali ya Kijeshi ya Burkina Faso Yavunja Vyama Vyote vya Kisiasa

Serikali ya kijeshi inayoongoza Burkina Faso imetangaza kuvunja vyama vyote vya kisiasa nchini humo kupitia amri rasmi iliyotolewa siku ya Alhamisi. Hatua hii imekuja baada ya miezi kadhaa ya vikwazo dhidi ya shughuli za kisiasa, ikiwa ni pamoja na kupiga marufuku vyama kufanya mikutano hadharani, ingawa bado viliweza kufanya shughuli zake za ndani. Uamuzi huu mpya wa kuvivunja kabisa vyama hivyo unaashiria hatua kubwa ya kuimarisha udhibiti wa utawala wa kijeshi na kupunguza ushindani wa kisiasa.

Kwa mujibu wa taarifa iliyotolewa na serikali, sababu kuu ya kuvunja vyama hivyo ni imani kuwa "kuongezeka kwa wingi wa vyama vya kisiasa kumetoa fursa za matumizi mabaya, kuchochea migawanyiko miongoni mwa wananchi, na kudhoofisha mshikamano wa kijamii." Kauli hii inaonyesha mtazamo wa utawala wa sasa kuwa mfumo wa vyama vingi umekuwa chanzo cha matatizo na ukosefu wa utulivu nchini humo.

Aidha, imefahamika kuwa muswada wa sheria unaopanga kufuta rasmi katiba za vyama, sheria za ufadhili wa vyama, na kuondolewa kwa nafasi ya kiongozi wa upinzani utawasilishwa kwa baraza la mpito la nchi hiyo kwa ajili ya kuidhinishwa. Nyaraka za baraza la mawaziri zimebainisha kuwa mali zote za vyama vilivyovunjwa zitahamishiwa rasmi kwa serikali. Hatua hii ya kutaifisha mali za vyama vya kisiasa inaweza kuwa na athari kubwa kwa masuala ya kiuchumi na kisiasa ya wadau waliohusika.

Kabla ya mapinduzi ya mwaka 2022, Burkina Faso ilikuwa na vyama zaidi ya 100 vilivyosajiliwa rasmi. Katika uchaguzi wa mwaka 2020, vyama 15 kati ya hivyo vilifanikiwa kupata viti katika bunge la taifa, kuonyesha uwepo wa mfumo wa vyama vingi uliokuwa ukijitahidi kuimarika licha ya changamoto zilizokuwepo. Hata hivyo, tangu mapinduzi yaliyomwezesha Kapteni Ibrahim Traore kuchukua madaraka mwaka 2022, kumekuwa na msimamo mkali dhidi ya upinzani na uhuru wa kisiasa.

Msimamo huu mkali dhidi ya vyama vya kisiasa unaonekana kama sehemu ya jitihada za utawala wa kijeshi za "kujenga upya taifa" kulingana na maelezo ya Waziri wa Mambo ya Ndani, Emile Zerbo. Zerbo amedai kuwa mfumo wa vyama vingi ulikuwa ukikabiliwa na "matumizi mabaya yaliyoenea na ukosefu wa ufanisi". Kauli hii inalenga kutoa taswira kuwa hatua zinazochukuliwa ni kwa ajili ya maslahi ya umma na urekebishaji wa mfumo uliokuwa ukidaiwa kuwa na mapungufu makubwa.

Kapteni Ibrahim Traore alichukua madaraka katika mapinduzi ya kijeshi mwezi Septemba 2022, akimng’oa aliyekuwa mtawala wa kijeshi, Paul-Henri Sandaogo Damiba, ambaye alikuwa amedumu madarakani kwa miezi tisa tu. Damiba, ambaye kwa muda mrefu amekuwa akidaiwa na utawala wa sasa wa Traore kupanga njama za mapinduzi kutoka uhamishoni, alirejeshwa nchini Burkina Faso kutoka Togo mapema mwezi huu. Tukio hili la kurejeshwa Damiba linaweza kuongeza mvutano wa kisiasa na kuleta maswali zaidi kuhusu mienendo ya baadaye ya siasa nchini humo.

Uamuzi wa kuvunja vyama vya kisiasa unakuja wakati ambapo Burkina Faso inakabiliwa na changamoto kubwa za kiusalama, ikiwemo mashambulizi ya wanamgambo wa kiislamu katika maeneo mbalimbali ya nchi, hasa kaskazini na mashariki. Hali hii ya ukosefu wa usalama imesababisha maelfu ya watu kukimbia makazi yao na kuongezeka kwa uhaba wa chakula. Watawala wa kijeshi wameahidi kupambana na ugaidi, lakini mafanikio yamekuwa madogo.

Uchambuzi wa kisiasa unaonyesha kuwa hatua hii ya kuvunja vyama vya kisiasa inaweza kuwa na malengo kadhaa. Kwanza, inaweza kuwa ni jaribio la kuondoa kabisa upinzani wa kisiasa na kuimarisha udhibiti wa kijeshi kwa muda mrefu zaidi. Pili, inaweza kuwa ni jitihada za kuunda upya mfumo wa kisiasa ambao utakuwa rahisi zaidi kwa utawala wa sasa kuudhibiti. Tatu, inaweza kuwa ni majibu kwa shinikizo kutoka kwa baadhi ya wananchi ambao wamechoshwa na siasa za muda mrefu zilizokuwa zikionekana kama zimejaa ufisadi na mgawanyiko.

Hata hivyo, hatua hii pia imekosolewa na baadhi ya wachambuzi wa ndani na kimataifa, ambao wanaona kuwa ni kurudi nyuma kwa demokrasia nchini humo. Wanasema kuwa kuvunjwa kwa vyama vya kisiasa kunaweza kuongeza chuki na ukosefu wa uwakilishi kwa makundi mbalimbali ya wananchi, na hivyo kuchochea zaidi machafuko badala ya kuyatatua. Hoja nyingine ni kwamba, hata kama mfumo wa vyama vingi ulikuwa na mapungufu, suluhisho la kudumu ni kurekebisha na kuimarisha demokrasia, siyo kuifuta kabisa.

Kurejeshwa kwa Damiba kutoka uhamishoni pia kunaweza kuleta taswira mpya ya siasa za Burkina Faso. Kama Damiba ataendelea kuwa na mvuto wa kisiasa au kijeshi, anaweza kuwa kizingiti kikubwa kwa utawala wa Traore. Hata hivyo, maelezo rasmi ya kurudishwa kwake yanadaiwa kuwa ni kutokana na makubaliano ya kurejesha utulivu wa kikanda, lakini maelezo kamili bado hayajafahamika.

Waziri wa Mambo ya Ndani, Emile Zerbo, amesisitiza kuwa lengo kuu ni "kujenga upya taifa". Hii inajumuisha kurekebisha taasisi za umma, kupambana na rushwa, na kurejesha usalama. Hata hivyo, athari za muda mrefu za kuvunja vyama vya kisiasa bado hazijawekwa wazi. Je, hatua hii itasababisha kuibuka kwa aina mpya ya siasa au itaongeza tu ukandamizaji?

Uchumi wa Burkina Faso pia unakabiliwa na changamoto kubwa, kutokana na ukosefu wa usalama na athari za mabadiliko ya hali ya hewa. Shughuli za uchumi, hasa kilimo, zimeathiriwa vibaya na mashambulizi ya wanamgambo. Kuondolewa kwa vyama vya kisiasa kunaweza kuathiri uwekezaji na msaada kutoka kwa washirika wa kimataifa ambao mara nyingi huunga mkono maendeleo ya kidemokrasia.

Wakati serikali ya kijeshi ikijaribu kuonyesha taswira ya utulivu na maendeleo, hatua ya kuvunja vyama vya kisiasa imeweka tena nchi hiyo katika uangalizi wa kimataifa. Dunia sasa inafuatilia kwa makini jinsi Burkina Faso itakavyoendelea katika kipindi hiki cha mpito na kama ahadi za "kujenga upya taifa" zitafanikiwa bila uwepo wa vyama vya kisiasa.

Mchakato wa kuhamisha mali za vyama vilivyovunjwa kwa serikali unatarajiwa kuwa mgumu na wenye utata. Vyama vingi vilikuwa na majengo, vifaa, na rasilimali nyingine ambazo zilikuwa zikitegemewa kwa shughuli zao. Utawala wa kijeshi utahitaji kuwa na mipango madhubuti ya kusimamia mali hizi na kuhakikisha hazitumiwi vibaya zaidi.

Mabadiliko haya ya kisiasa yanaweza pia kuathiri uhusiano wa kidiplomasia wa Burkina Faso na nchi nyingine, hasa zile zinazoshikilia maadili ya kidemokrasia. Jumuiya ya Kimataifa kwa ujumla imekuwa ikisisitiza umuhimu wa mifumo ya kidemokrasia na uwepo wa vyama vya kisiasa kama nguzo muhimu ya utawala bora.

Kwa kumalizia, kuvunjwa kwa vyama vyote vya kisiasa nchini Burkina Faso ni hatua kubwa ambayo inaashiria mabadiliko makubwa katika mwelekeo wa kisiasa wa nchi hiyo. Wakati utawala wa kijeshi unasisitiza umuhimu wa hatua hii kwa ajili ya utulivu na maendeleo, athari zake za muda mrefu kwa demokrasia, haki za kisiasa, na maendeleo ya taifa bado zinahitaji kufuatiliwa kwa makini.

Kiungo cha Shirika la Habari la Ekhbary