هەڵبژاردنی بادن-ڤۆرتمبێرگ: سەوزەکان بە کەمێک پێش CDU کەوتن، AfD پلەی سێیەمی بەدەستهێنا

ئەڵمانیا - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

سەوزەکان لە هەڵبژاردنی ویلایەتی بادن-ڤۆرتمبێرگدا پێش CDU کەوتن، AfD دەستکەوتی بەرچاوی بەدەستهێنا

دیمەنی سیاسی بادن-ڤۆرتمبێرگ گۆڕانکارییەکی بەرچاوی بەخۆوە بینیوە دوای دواین هەڵبژاردنی پەرلەمانی ویلایەتەکە، کە پارتی سەوز، بە سەرۆکایەتی کاندیدی پێشەنگ چەم ئۆزدەمیر، سەرکەوتنێکی کەمێک بەڵام یەکلاکەرەوەی بەسەر یەکێتی دیموکراتی مەسیحی (CDU)ی باڵادەستدا بەدەستهێنا. بەپێی ئەنجامە کۆتاییە سەرەتاییەکان، سەوزەکان 30.2%ی دەنگەکانیان بەدەستهێنا، کەمێک پێش CDU، کە بە سەرۆکایەتی مانوێل هاگل، 29.7%ی بەدەستهێنا. ئەم ئەنجامە سەوزەکان دەخاتە دۆخێکەوە کە بتوانن داوای پێکهێنانی حکومەتی داهاتوو بکەن، بەمەش کاریگەریی گەشەسەندوویان لەم ویلایەتە گرنگە ئابوورییەی ئەڵمانیادا دەستەبەر دەکەن.

جۆش و خرۆش لە بارەگای هەڵبژاردنەکانی پارتی سەوزدا سەریهەڵدا دوای بڵاوبوونەوەی پێشبینییە سەرەتاییەکان. فێلیکس باناساک، هاوسەرۆکی سەوزەکان، بە ZDFی ڕاگەیاند کە ئەوە "ڕۆژێکی باش بوو بۆ بادن-ڤۆرتمبێرگ و ڕۆژێکی باش بوو بۆ سەوزەکان." ڕیکاردا لانگ، سەرۆکی پێشووی پارتەکە، هەروەها لە ARDدا ئاماژەی بەوەدا کە سەوزەکان ئامادەن هاوکاری نوێ پێشکەش بە CDU بکەن. چەم ئۆزدەمیر خۆی، کە بە چەپڵەڕێزانێکی گەرم پێشوازی لێکرا، پەیامێکی ئاشتیخوازانەی گەیاند. ئۆزدەمیر ڕایگەیاند، "کەمپەینی هەڵبژاردن کۆتایی هات. ئێستا کاتی ئەوەیە کە پێکەوە بەشێکی نوێ بکەینەوە." سەبارەت بە ڕۆڵی ئەگەری خۆی وەک وەزیری یەکەم، دووپاتی کردەوە، "ئەگەر ببمە وەزیری یەکەم، ئەوا من وەزیری یەکەم دەبم بۆ هەمووان، تەنانەت بۆ ئەوانەش کە دەنگیان پێنەدام." ئەم لێدوانانە ئارەزووی یەکێتی و حوکمڕانییەکی سەقامگیر لە ویلایەتێکدا نیشان دەدەن کە لە مێژوودا لەلایەن CDUەوە شێوەی وەرگرتووە.

بۆ CDU، کە پێشبینییەکان چەسپان، کەش و هەواکە هێمنی و واقیعخوازی بوو. کاندیدی پێشەنگ مانوێل هاگل ئەنجامەکانی "بەوپەڕی نزمبوونەوە" قبوڵ کرد. ناوبراو بە شێوەیەکی کەسی پیرۆزبایی لە ئۆزدەمیر و سەوزەکان کرد بۆ "ئەنجامە بەهێزەکەیان"، ڕوونی کردەوە کە "وەک CDUی بادن-ڤۆرتمبێرگ، ئێمە مەرجێکمان بۆ پێکهێنانی حکومەت نییە. مەرجی پێکهێنانی حکومەت لای بەڕێز ئۆزدەمیرە." ئەمە خاڵێکی گرنگە، چونکە CDU، کە ماوەیەکی درێژە هێزێکی سیاسی بێ کێبڕکێ بووە لە باشووری ڕۆژئاوا، ئێستا دەبێت سەرکردایەتی ڕادەست بکات و ڕەنگە خۆی لە ڕۆڵی هاوبەشێکی بچووک یان لە ئۆپۆزیسیۆندا ببینێتەوە.

ئەنجامێکی سەرنجڕاکێشیش لەلایەن پارتی ئەڵتەرناتیڤ بۆ ئەڵمانیا (AfD)ەوە پێشکەش کرا، کە پلەی سێیەمی بەدەستهێنا بە 18.8%ی دەنگەکان. ئەمە نزیکەی دوو هێندەبوونی ئەنجامی ساڵی 2021ی ئەوان دەگەیەنێت، کاتێک ئەوان 9.7%یان بەدەستهێنابوو. سەرۆکی AfD تینۆ چروپاڵا لە ZDFدا ئەمەی بە "سەرکەوتنێکی گەورە" وەسف کرد، ڕایگەیاند، "ئێمە براوەی ئێوارەین. ئێستا ئێمە لە بادن-ڤۆرتمبێرگیش پارتێکی گەلین." ئەم بەرزبوونەوەیە جەخت لەسەر بەردەوامبوونی پۆلاربوونی دەنگدەران دەکاتەوە و ئاستەنگێک بۆ پارتە دامەزراوەکان دروست دەکات، کە دەبێت لەگەڵ بەرزبوونەوەی ڕاستڕەوی توندڕەودا مامەڵە بکەن. کەمپەینی AfD، کە هەوڵی دروستکردنی ناکۆکی لە نێوان CDU و سەوزەکاندا دەدا بە ئاماژەدان بە لێدوانەکانی پێشووی هاگل، وادیارە لەلایەن بەشێک لە دەنگدەرانەوە دەنگی دابێتەوە.

سۆسیال دیموکراتەکان (SPD) بەردەوام بوون لە ڕێڕەوی دابەزینیان، بە سەختی توانیان بە 5.5%ی کەم بچنە پەرلەمانی ویلایەت. ئەم ئەنجامە خراپترین ئەنجامە لە مێژووی پارتەکەدا لە ویلایەتەکە، بە شێوەیەکی بەرچاو کەمترە لە 11%ی بەدەستهاتوو لە 2021 و نزیکەی 13% لە هەڵبژاردنی پێشتر. سکرتێری گشتی SPD تیم کلووسندۆرف ئەنجامەکەی بە "تاڵ" وەسف کرد، هۆکارەکەی گەڕاندەوە بۆ "دووخولی نێوان ئۆزدەمیر و هاگل" لە هەفتەکانی کۆتاییدا، کە کەمپەینی ئەوانی خستە سێبەرەوە. کاندیدی پێشەنگ ئەندرێاس ستۆخ دەستلەکارکێشانەوەی ڕاگەیاند، کە جەخت لەسەر پێویستی دەستپێکی نوێ بۆ SPD لە بادن-ڤۆرتمبێرگدا دەکاتەوە.

ئێوارەکە بۆ پارتی دیموکراتی ئازاد (FDP) و پارتی چەپ (Die Linkspartei) دراماتیکیتر بوو. FDP ئەنجامی ساڵی 2021ی خۆی (کە 10.5% و 18 کورسی بوو) نیوە کرد و، بە ئەنجامێک کەمتر لە پێنج لەسەد، بۆ یەکەمجار لە مێژوودا نەیتوانی بچێتە پەرلەمانی ویلایەتی شتوتگارت – زیانێکی مێژوویی بۆ لیبراڵەکان. پارتی چەپیش نەیتوانی بچێتە پەرلەمانی ویلایەت، وەک چاوەڕوان دەکرا. شکستی ئەم پارتانە جەخت لەسەر چڕبوونەوەی پشتیوانی دەنگدەران لە نێوان بلۆکە گەورەکان و سەختی پارتە بچووکەکان بۆ خۆجێگیرکردن لە ژینگەیەکی پۆلاربوودا دەکاتەوە.

ڕێژەی بەشداریکردن لە هەڵبژاردنەکاندا، کە 69.6% بوو، بە شێوەیەکی بەرچاو زیاتر بوو لە ساڵی 2021 (63.8%)، کە ئاماژەیە بۆ زیادبوونی ئارەزوو بۆ ئەم هەڵبژاردنە گرنگە. لە کاتێکدا سەرکەوتنی CDU ماوەیەکی زۆر دڵنیا بوو، بەڵام سەوزەکان توانیان لە ڕکابەرییەکی تونددا CDU بخەنە پلەی دووەم. ئەم ئەنجامە دەرئەنجامی کەمپەینێکی دینامیکی بوو کە سەوزەکان تێیدا بابەتە سەرەکییەکانیان، بەتایبەتی پاراستنی کەشوهەوا و بەردەوامی، بە سەرکەوتوویی جێگیر کرد و سوودیان لە ناوبانگی کاندیدی سەرەکییان وەرگرت. CDU، لە لایەکی ترەوە، نەیتوانی بە باشی بنکەی دەنگدەرانی نەریتی خۆی کۆبکاتەوە و لە ویلایەتێکدا کە ڕۆژێک لە ڕۆژان باڵادەست بوو، زەوی لەدەستدا. هەفتەکانی داهاتوو دەریدەخەن کە چ بژاردەیەکی هاوپەیمانێتی سەرهەڵدەدات و حکومەتی نوێی بادن-ڤۆرتمبێرگ چۆن ڕووبەڕووی ئاستەنگەکانی سەردەم دەبێتەوە.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری