Global - ئاژانسی ههواڵی ئەخباری
یهدهگه ستراتیجییهكانی نهوت: بڵاوكردنهوهی مێژوویی 400 ملیۆن بهرمیل له ناو گهرمهی گرژییه جیهانییهكاندا
له جوڵهیهكی مێژووییدا، ئاژانسی نێودهوڵهتیی وزه (IEA) بڵاوكردنهوهی 400 ملیۆن بهرمیل نهوتی له یهدهگه ستراتیجییهكانی 32 وڵاتی ئهندامیدا ڕاگهیاند. ئهم بڕیاره، كه به شێوهیهكی بهكۆمهڵ له وهڵامی بارودۆخێكی نائاسایی جیهانیدا درا، ئامانجی بهرهنگاربوونهوهی پچڕانه بهرچاوهكانی دابینكردنی نهوته، بهتایبهتی ئهوانهی كه له گرژییه جیۆپۆلیتیكییهكانی ڕۆژههڵاتی ناوهڕاست و گهمارۆی بهردهوامی گهرووی هورمزهوه سهرچاوه دهگرن، كه ڕێڕهوێكی گرنگی دهریاییه بۆ بازرگانی جیهانیی هایدرۆكاربۆنهكان. ئیمانوێل ماكرۆن سهرۆكی فهرهنسا، ئهم بڕهی به "زۆرترین" وهسف كرد و جهختی كردهوه كه هاوتای نزیکهی بیست ڕۆژ لهو لێشاوی نهوتهیه كه به شێوهیهكی ئاسایی بهو ڕێڕهوه ستراتیجییهدا تێدهپهڕێت.
ئهم دهستپێشخهرییه گهورهترین كهمكردنهوهی یهدهگی ههماههنگكراوه كه IEA لهو كاتهوهی له ساڵی 1974، دوای یهكهم شۆكی نهوت، دامهزراوه. ئهم ڕێكخراوه، كه بۆ دڵنیابوونهوه له ئاسایشی وزهی جیهانی دامهزراوه، داوا له ئهندامهكانی دهكات كه یهدهگهكانیان بهلایهنی كهم به ئاستی 90 ڕۆژ هاوردهی نهوتی پوخت بهێڵنهوه. ئهم كۆگایانه، جا نهوتی خاو بن یان بهرههمه پاڵاوتكراوهكان وهك بهنزین، گازوایل یان سووتهمهنی، بهتایبهتی بۆ ئهوه داڕێژراون كه له كاتی قهیرانێكی گهورهدا بهكاربهێنرێن، كه تۆڕێكی پاراستنی پێویست بۆ ئابوورییه جیهانییهكان دابین دهكهن. بهكارهێنانی ڕۆژانهی جیهانی نزیكهی 100 ملیۆن بهرمیل دهبێت، به پلهی یهكهم له پیشهسازییهكانی گواستنهوه و پترۆكیمیاییدا، كه سهقامگیریی دابینكردن به تهواوهتی گرنگ دهكات.
Bixwîne jî
- ماکرۆن هۆشداری دەداتە ڕووسیا: ململانێی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست هیچ هەناسەیەکی ئۆکراینای پێنابەخشێت، داوای توندکردنەوەی سزاکان دەکات
- کوبا دانوستاندنێن دووماهیێ دگەل ئەمریکایێ ژبۆ چارەسەرکرنا 'جوداهیان' د ناڤا گەمارویا بەردەوام دا پشتراست دکەت
- تیناریوێن "هۆگار" ئاشکرا دەکات: گەشتێکی 45 ساڵە بۆ ڕەگ و ڕیشەی مۆسیقای توارگ
- سەردانی زێلێنسکی بۆ پاریس لە ژێر سێبەری ململانێی ئێراندا، دیمەنی دیپلۆماسی ئۆکرانیا دەگۆڕێت
- پاکستان لە جەنگی ئێراندا: هەڵوێستێکی هاوسەنگ لە نێوان بێلایەنی و پاڵپشتی
ئامانجی سهرهكیی ئهم یهدهگه ستراتیجییانه پاراستنی ئابووریی نیشتمانییه له پچڕانه چاوهڕواننهكراوهكانی دابینكردن. بهتایبهتی بۆ ئهو وڵاتانهی كه نهوت بهرههم ناهێنن، ئهم یهدهگانه قهڵغانێكی سهرهكین بۆ "كهمكردنهوهی كاریگهرییه نهرێنییه ئابوورییهكان"ی پچڕانهكانی بازاڕ، وهك IEA ڕوونی دهكاتهوه. میكانیزمی بڵاوكردنهوه به وردی ههماههنگ كراوه: IEA بڕێكی گشتی پێشنیاز دهكات بۆ ئازادكردن، پاشان پشكێك بهسهر وڵاتانی ئهندامدا دابهش دهكات بهپێی بهكارهێنان و یهدهگهكانیان. دواتر ههر وڵاتێك بڕ و جۆری بهرههمه نهوتییهكان دیاری دهكات كه دهیخاته بازاڕهوه بۆ بهرزكردنهوهی كاریگهریی پرۆسهكه.
ڕۆلان لێسكور، له وهزارهتی ئابووریی فهرهنسا، ڕوونی كردهوه كه بڵاوكردنهوهی یهدهگهكان دوو ئامانجی سهرهكی دهپێكێت: "یان وهڵامدانهوهی دۆخهكانی پچڕانی دابینكردن، یان هێنانی بهرههمه نهوتییهكان بۆ بازاڕ له سهردهمی گرژیدا و بهمهش كاریگهرییهكی ئارامكردنهوهی نرخهكان دروست بكات." ئهم فلیكسابلیتییه ڕێگه به IEA دهدات كه به شێوهیهكی پێشوهخته كار بكات بۆ سهقامگیركردنی بازاڕهكان و ڕێگریكردن له بهرزبوونهوهی زۆری نرخهكان، ههرچهنده ڕاگهیاندنهكهی ئێستا تهنیا كاریگهرییهكی سنووردار، تهنانهت پارادۆكسی، لهسهر نرخه جیهانییهكان ههبووه، به جۆرێك كه برێنت و WTI ڕۆژهكهیان به كهمێك بهرزبوونهوه كۆتایی پێهێنا.
یهدهگه كۆكراوهكانی ئهندامانی IEA زۆر گهورهن. ڕێكخراوهكه مهزهنده دهكات كه یهدهگه گشتییه نائاساییهكانی ڕاستهوخۆ لهلایهن وڵاتانهوه دههێڵدرێنهوه زیاتر له 1.2 ملیار بهرمیل بێت، كه نزیکهی 600 ملیۆن بهرمیل لهلایهن كۆمپانیا پیشهسازییهكانهوه بهپێی پابهندیی حكومی دههێڵدرێنهوه. چهندین وڵات پێشتر بهشدارییهكانیان به وردی خستووهته ڕوو: شانشینی یهكگرتوو پلان دادهنێت 13.5 ملیۆن بهرمیل له 76.6 ملیۆن بهرمیل یهدهگهكانی بڵاوبكاتهوه، لهكاتێكدا ئهڵمانیا و ئیتاڵیا دهیانهوێت نزیکهی 12%ی یهدهگهكانی خۆیان بهكاربهێنن.
Nûçeyên Têkildar
- براوەی خەڵاتی نۆبڵ ئامێرێکی نوێ ئاشكرا دەکات کە ڕۆژانە 1000 لیتر ئاوی پاک لە هەوای بیابان دەردەکات
- بن تودھوپ دوو مەدالیای ئوسترالیای لە یارییەکانی پارالمپیکی زستانەدا بەدەستھێنا
- خوێندنەوەی خوێنی مێش 1.8 ملیۆن ساڵ پێش ئێستا دەستی پێکردووە
- ئایا دەستپێکی نوێ و ڕادیکاڵ دەتوانێت "Vanderpump Rules" لە ماندوێتیی تەلەڤیزیۆنی ڕاستەقینە ڕزگار بکات؟
- کارتەکانی SDUC بە قەبارەی چەند تێرا بایتێک نێردراون، بەڵام مۆدێلەکانی 4TB و 8TB لە کوێن؟
فهرهنسا، بهپێی ڕۆلان لێسكور، زیاتر له 100 ملیۆن بهرمیل لهبهردهستدایه، كه هاوتای 108 ڕۆژ هاوردهی پوخته، و پێشنیازی كردووه تا 14.5 ملیۆن بهرمیل بهشداری بكات. ویلایهته یهكگرتووهكان، كه یاریزانێكی سهرهكییه له گۆڕهپانی وزهی جیهانیدا، ههروهها نیهتی خۆی پشتڕاست كردهوه بۆ كێشانی "كهمێك" نهوت له یهدهگه ستراتیجییهكانی. له سهرهتادا، دۆناڵد ترهمپ پێشنیاری كردبوو كه ئهو جۆره ڕێوشوێنانه "نرخهكان دادهبهزێنن"، بهڵام كریس ڕایت وهزیری وزه، دواتر ڕوونی كردهوه كه ویلایهته یهكگرتووهكان 172 ملیۆن بهرمیل بڵاودهكاتهوه، و پهیماننامهی ئهمریكای بهم ههوڵه جیهانییهی سهقامگیركردنهوه جهخت كردهوه. ئهم ههماههنگییه نێودهوڵهتییه بۆ بهڕێوهبردنی شۆكهكانی دابینكردن و پاراستنی هاوسهنگیی بازاڕ له ژینگهیهكی جیۆپۆلیتیكی ناجێگیردا زۆر گرنگه.
