بەرنامەی چەكی كۆریای باكور لەژێر سەركردایەتی كیم جۆنگ ئون: هەڕەشەیەكی گەشەسەندوو بۆ سەقامگیری ناوچەكە

[كۆریای باكور - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری]

بەرنامەی چەكی كۆریای باكور لەژێر سەركردایەتی كیم جۆنگ ئون: هەڕەشەیەكی گەشەسەندوو بۆ سەقامگیری ناوچەكە

لەم سەردەمەی زیادبوونی چاودێریی جیۆپۆلیتیکی، كۆریای باكور، لەژێر فەرمانڕەوایی توندی ڕێبەر كیم جۆنگ ئون، لە هەوڵەكانی كۆمەڵگای نێودەوڵەتی بۆ كۆنترۆڵكردنی ئامانجە ئەتۆمی و مووشەكییەكانی بەردەوامە و ئەمەش چالاكییەكانی نێودەوڵەتی زیاتر دەكات. ئەم پێشكەوتنانە بەبێ ڕێزگرتن لە بڕیارەكانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەكگرتووەكان و ڕژێمی سزای توندی كە بەسەر وڵاتە گۆشەگیرەكەدا سەپێندراوە، بەردەوامە. دەرئەنجامەكانی ئەم سیاسەتە ناگۆڕدراوە بریتییە لە زیادبوونی گرژییە ناوچەییەكان، كە سێبەری نائارامی درێژخوادووی بەسەر كۆریای باشوور و ژاپۆنی دراوسێدا دروستكردووە، و پرسیاری گرنگ لەسەر داهاتووی بێ چەككردنی ئەتۆمی لە نیوە دورگەی كۆریادا دروستكردووە.

لە دوای مردنی باوكی لە ساڵی 2011 و وەرگرتنی پۆستی ڕێبەری، كیم جۆنگ ئون ڕێگایەكی جیاوازی لە هیوا سەرەتاییەكانی بێ چەككردنی ئەتۆمی گرتووەتەبەر. لەبری قبوڵكردنی دیالۆگ و چەك دانان، بەڵێنی بەهێزكردنی توانای ئەتۆمی وڵاتەكەی داوە. ئەم ئاراستە ستراتیژییە، كە هێزی سەربازی وەك گەرەنتی كۆتایی مانەوەی ڕێژیمەكەی لەپێشینە دادەنێت، پایتەخت (پیۆنگ یانگ) لەگەڵ هێزە جیهانییەكانی كێشە و ململانێدا دەخاتە ڕوو، كە پابەندبوون بە نەهێشتنی بڵاوبوونەوەی چەكی ئەتۆمی و ئاشتی ناوچەیی. دەسەڵاتی میراتگرتووی ڕێبەر، لەگەڵ سیستەمی دەوڵەتی بە توندی كۆنترۆڵكراو، ڕێگەی پێدەدات ئەم ڕێگەیە بگرێتەبەر سەرەڕای فشاری زۆری نێودەوڵەتی.

كۆریای باكور چەندین جار توانای سەرسوڕهێنەری خۆی بۆ تێپەڕاندنی تۆڕی فراوانی سزا نێودەوڵەتییەكان نیشانداوە. لە ڕێگەی هاوبەشییەكی وردی تۆڕەكانی كڕینی نایاسایی، تاكتیكی قاچاخچێتی ئاڵۆز، و گەشەپێدانی شارەزایی تەكنەلۆژی ناوخۆیی، پایتەخت (پیۆنگ یانگ) توانیوویەتی بەرنامە سەربازییەكانی بپارێزێت و تەنانەت خێراتری بكات. ئەم پێشكەوتنانە بریتیین لە گەشەپێدانی مووشەكی بالیستی نێودەوڵەتی (ICBMs)، و سەرە ئەتۆمییەكان كە زیاتر وردكارییان تێدایە، و سیستەمە چەكە كۆنەكان كە نوێكراونەتەوە. هەموو تاقیكردنەوە یان پێشكەوتنێكی سەركەوتوو، تەنها هێزی سەربازی كۆریای باكور زیاد ناكات، بەڵكو هەوڵەكانی جیهانی بۆ نەهێشتنی بڵاوبوونەوەی چەكی ئەتۆمی بە شێوەیەكی ڕاستەوخۆ تێكدەشكێنێت و هەڕەشەی ئەگەری بۆ ئاسایشی نێودەوڵەتی زیاد دەكات. توانای ڕێژیمەكە بۆ پێشێلكردنی سزاکان، سنوورەكانی میکانیزمەكانی جێبەجێكردنی ئێستا نیشان دەدات.

پێشكەوتنە سەربازییەكانی كۆریای باكور بە شێوەیەكی ڕاستەوخۆ لەناو دیمەنی جیۆپۆلیتیکی ئاڵۆزی ڕۆژهەڵاتی ئاسیا دەنگدانەوەی هەیە. بۆ كۆریای باشوور، ئەم پێشهاتانە هەڕەشەیەكی بوونی دادەنرێت، كە پێویستی بە چاودێری بەردەوام و پۆستێكی بەرگری بەهێز هەیە. سێئول بە چالاكی هاوكاری هاوپەیمانی سەرەكی خۆی، ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا، دەكات، بە بەشداریكردن لە ڕاهێنانی سەربازی هاوبەش، جێگیركردنی سیستەمی بەرگری مووشەكی پێشكەوتوو، و باشتركردنی توانای كۆكردنەوەی زانیاری بۆ ڕێگرتن لە هەر هێرشێكی ئەگەر. سەرەڕای ماوەی كورتخایەنی گفتوگۆ و پەیوەندی، پەیوەندییەكانی نێوان كۆرییەكان گرژ دەمێنێتەوە، چونكە پایتەخت (پیۆنگ یانگ) زۆرجار وروژاندنە سەربازییەكانی وەك كارتی دانوستاندن لە ناوەندە دیپلۆماسییەكاندا بەكاردەهێنێت. بازنەی هەڕەشە و وەڵامدانەوە بەردەوامە لە دیاریكردنی ژینگەی ئاسایشی نیمچە دورگە.

ژاپۆن لە هەمان بارودۆخی ستراتیژی ناسكدا خۆی دەبینێتەوە. نزیكییەكەی لە كۆریای باكور، وایكردووە ببێتە ئامانجی ڕاستەوخۆ بۆ تاقیكردنەوەی مووشەكی، كە چەندین جار مووشەك بەسەر خاكی ژاپۆندا فڕیون یان كەوتوونەتە ناو ناوچەی ئابووری تایبەتییەوە. ئەم جۆرە ڕووداوانە هۆشداری فریاگوزارییان لێكەوتووەتەوە و نیگەرانییەكانی ئاسایشی نیشتمانی لە سەرانسەری ژاپۆندا زیاد كردووە. لە وەڵامدا، تۆكیۆ ناچار بووە توانای بەرگری خۆی هەڵسەنگێنێتەوە و بەهێز بكات، وەبەرهێنان لە سیستەمی بەرگری مووشەكی پێشكەوتووتر بكات و هەلی زیاتر بۆ توانای هێرشی پێشگیرانە بگرێتەبەر، هەمووی بە مەبەستی پاراستنی بەرژەوەندی نیشتمانی لە ناوچەیەكی ناجێگیردا. هەستكردن بە هەڕەشەیەكی گەشەسەندوو پێویستی بە ڕێوشوێنی ئەمنی پێشگیرانە هەیە.

لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی، نەتەوە یەكگرتووەكان ڕووبەڕووی ئاستەنگێكی بەردەوام دەبنەوە لە جێبەجێكردنی كارنامەكانی دژ بە كۆریای باكور. سەرەڕای سەپاندنی سزاكانی قورس و فرەلایەنە، زیرەكی پایتەخت (پیۆنگ یانگ) لە خۆدزینەوەیان، لەگەڵ جیاوازییەكانی نێوان وڵاتانی ئەندام لەسەر باشترین ڕێگا، كاریگەری ئەم ڕێوشوێنانە بە شێوەیەكی بەرچاو كەم دەكاتەوە. ڕێگای ئێستا، كە بە پەرەسەندنی بەردەوامی چەك و ڕەتكردنەوەی پتەوی دانوستاندن لەگەڵ فشاری نێودەوڵەتی دیاری دەكرێت، وێنەیەكی تاریک بۆ داهاتووی سەقامگیری و ئاشتی لە ڕۆژهەڵاتی ئاسیا دەخاتە ڕوو. ئەم دۆخە ناچاردەكات كۆمەڵگای جیهانی بەدوای چارەسەرە دیپلۆماسییە نوێ و كاریگەرتردا بگەڕێت بۆ كەمكردنەوەی قەیرانەكە و بەدوای ئامانجی درێژخایەنی نیمچە دورگەیەكی ئەتۆمی پاكدا بگەڕێت.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری