کشف مُهر قرون وسطایی جذابی با سنگ‌نگاره رومی در بریتانیا

بریتانیا - خبرگزاری اخباری

کشف مُهر قرون وسطایی جذابی با سنگ‌نگاره رومی در بریتانیا

در میدانی در روستای کوچک گاسفیلد، در شهرستان اسکس، جنوب شرقی انگلستان، یک علاقه‌مند به فلزیابی، کشفی زمان‌شکن را رقم زده است. در پاییز سال ۲۰۲۴، این باستان‌شناس آماتور، اثری با ندرت خارق‌العاده را از خاک بیرون آورد: یک مُهر نقره‌ای قرون وسطایی، که در قلب آن، یک سنگ‌نگاره (gemme) با ظرافت بی‌نظیر قرار دارد که به حدود ۲۰۰۰ سال پیش، یعنی دوران روم باستان بازمی‌گردد. این ترکیب مادی، که دو دوره تاریخی جدا شده با هزار سال را به هم پیوند می‌دهد، رویدادی استثنایی در چشم‌انداز باستان‌شناسی اروپا محسوب می‌شود.

این مُهر که طول تقریبی آن ۲۷.۵ میلی‌متر و وزنش کمی بیش از ۶ گرم است، توسط کارشناسان به قرون ۱۳ یا ۱۴ میلادی نسبت داده می‌شود. در این دوره حساس قرون وسطی، مُهرهای فردی ابزارهای حیاتی برای تأیید اعتبار نامه‌ها، اسناد و قراردادها بودند. وظیفه آن‌ها این بود که با مهر زدن بر روی موم داغ، اصالت سند را تضمین کنند. در اطراف سنگ مرکزی، کتیبه لاتین "SECRETVM RICARDI" به صورت آینه‌ای حک شده است. این عبارت به معنای "راز ریچارد" است، اما معنای دقیق‌تر آن "مُهر خصوصی ریچارد" می‌باشد. یک صلیب کوچک پاتی (cross pattée)، نماد مسیحی که به طور گسترده در قرون وسطی رواج داشت و اغلب با فرقه‌های نظامی مانند شوالیه‌های تمپلار مرتبط بود، نیز این کتیبه را همراهی می‌کند.

آنچه این شیء را به طور خاص منحصر به فرد می‌سازد، نه کتیبه آن، بلکه سنگ گران‌بهای مُنَشَن در مرکز آن است. این یک سنگ عقیق (carnelian) قرمز تیره است که به صورت اینتاگلیو (intaglio) حکاکی شده است؛ تکنیکی از کنده‌کاری روی سنگ‌های نیمه‌قیمتی که "بیگا" (biga) را به تصویر می‌کشد – ارابه‌ای دو اسبه که توسط یک ارابه‌ران (auriga) هدایت می‌شود. صحنه‌هایی که مسابقات ارابه‌رانی را به تصویر می‌کشند، نمایشی بسیار محبوب در دوران باستان یونان و روم، مشخصه هنر متأخر روم باستان، مربوط به قرن اول پیش از میلاد یا اوایل دوران مسیحیت است. این احتمال بسیار زیاد است که صاحب قرون وسطایی آن، عمداً این سنگ‌نگاره با کیفیت هنری برجسته را دوباره استفاده کرده باشد تا به مُهر خود بعدی از دانش و اعتبار اجتماعی ببخشد.

ترکیب یک سنگ با اصالت باستانی و یک قاب قرون وسطایی، صرفاً یک کنجکاوی باستان‌شناسی نیست؛ بلکه شیوه‌های فرهنگی پیچیده در قرون وسطی را آشکار می‌سازد. اینتاگلیوهای رومی به دلیل ظرافت ساخت و زیبایی بصری‌شان بسیار ارزشمند بودند. آن‌ها نه تنها به عنوان مُهر استفاده می‌شدند، بلکه در جواهرات نیز به کار می‌رفتند یا به عنوان طلسم (amulets) مورد استفاده قرار می‌گرفتند. این سنگ‌ها از طریق شبکه‌های تجاری گردش می‌کردند یا گاهی اوقات به طور تصادفی در حین کارهای کشاورزی کشف می‌شدند. با این حال، مواردی که این سنگ‌های باستانی به طور عمدی در اشیاء کاربردی قرون وسطایی با این کیفیت گنجانده شده‌اند، فوق‌العاده نادر باقی مانده‌اند.

کتیبه "Secretum Ricardi" به مالکی به نام ریچارد اشاره دارد که هویت دقیق او ناشناخته باقی مانده است. او ممکن بود عضوی از اشراف کوچک محلی، یک روحانی، یا یک مقام دولتی باشد که با نوشتن و رویه‌های اداری آشنایی داشته است. انتخاب اینتاگلیوی رومی، احتمالاً تنها به منظور تزئینی نبوده است؛ بلکه به عنوان یک نشانگر اجتماعی و فرهنگی قدرتمند تفسیر می‌شود که دسترسی به میراث تاریخی معتبر و پیوند نمادین با دنیای کلاسیک را نشان می‌دهد – جهانی که در آن زمان به خاطر خرد و عظمتش ایده‌آل‌سازی می‌شد.

مطابق با "قانون گنج" (Treasure Act) بریتانیا در سال ۱۹۹۶، این کشف رسماً "گنج" اعلام شده است. این چارچوب قانونی برای اشیایی که حاوی نسبت قابل توجهی از فلزات گران‌بها هستند و قدمت آن‌ها بیش از ۳۰۰ سال است، اعمال می‌شود و حفاظت و گزارش‌دهی صحیح آن‌ها را تضمین می‌کند. در نتیجه، این شیء کوچک اما مهم، به احتمال زیاد به زودی به مجموعه‌های موزه خواهد پیوست. موزه محلی برینتری و منطقه (Braintree and District Museum)، که در نزدیکی محل کشف قرار دارد، قبلاً علاقه شدید خود را برای گنجاندن آن در مجموعه‌های خود ابراز کرده است و بدین ترتیب، حفظ و ارائه آن را برای نسل‌های آینده تضمین می‌کند.

این کشف استثنایی نشان می‌دهد که چگونه اشیاء می‌توانند در طول قرن‌ها سفر کنند و ردپای تمدن‌های متعدد را با خود حمل کنند. این امر بر اهمیت یافته‌های باستان‌شناسی، حتی آن‌هایی که توسط آماتورها انجام شده‌اند، در غنی‌سازی درک ما از گذشته و مردمی که در آن زندگی می‌کردند، تأکید می‌کند.

خبرگزاری اخباری