Het Duurzame Tapijt: Hoe Technologie de Structuur van Menselijke Verhalen heeft Geweven

WERELDWIJD - Ekhbary Nieuwsagentschap

Het Duurzame Tapijt: Hoe Technologie de Structuur van Menselijke Verhalen heeft Geweven

Technologische omwentelingen hebben de methoden en het bereik van onze verhalen diepgaand gevormd, maar ze hebben onze fundamentele liefde ervoor nooit verminderd. Van verhalen die rond een knapperend vuur werden gedeeld tot de mechanische efficiëntie van massaproductie, en nu tot de razendsnelle verspreiding van verhalen via smartphones, heeft storytelling zich consequent ontwikkeld in de pas met de technologische vooruitgang. Kevin Ashtons baanbrekende werk, 'The Story of Stories: The Million-Year History of a Uniquely Human Art', verkent deze ongelooflijke reis minutieus en biedt een overtuigende analyse van hoe verhalen centraal blijven staan in de menselijke ervaring.

Ashton, een technoloog die bekend staat om het bedenken van de term 'Internet of Things', bouwt zijn verhaal op de fundamentele premisse dat onze hersenen inherent zijn bedraad om verhalen te zoeken en te creëren, zelfs uit de meest alledaagse waarnemingen. Hij verwijst naar een cruciaal experiment uit 1944 waarbij psychologen deelnemers vroegen om simpelweg een korte film te bekijken met bewegende geometrische vormen. Opmerkelijk genoeg verzonnen de meeste kijkers uitgebreide verhalen met complexe menselijke emoties, conflicten en oplossingen, wat de krachtige neiging van de geest onderstreept om abstracte realiteit een narratieve structuur op te leggen. Deze centrale waarheid dient als de basis voor Ashtons uitgebreide verkenning van de geschiedenis van storytelling.

Het boek stelt zich een gedurfd doel: een overkoepelend verhaal van alle verhalen traceren, beginnend met de vroegste vormen van menselijke communicatie. Hoofdstuk 1 neemt lezers levendig mee naar de oudheid, waar onze voorouders 's nachts rond vuren verzamelden. In de warmte en veiligheid van deze vlammen verdwenen de druk van het dagelijkse overleven, waardoor communicatie over herinnerde en verbeelde gebeurtenissen, van dichtbij en ver weg, mogelijk werd. Het was in deze gemeenschappelijke momenten, zo stelt Ashton, dat mensen 'begonnen met het vertellen van verhalen', wat de sociale cohesie bevorderde en vitale kennis over generaties heen overdroeg.

De daaropvolgende hoofdstukken bieden een fascinerende, zij het soms eclectische, reis door de geschiedenis, met curieuze anekdotes en levendige beschrijvingen van revolutionaire technologieën die de verspreiding van verhalen hebben getransformeerd. Van de uitvinding van de drukpers, die kennis democratiseerde en verhalen op een ongekende schaal liet prolifereren, tot de komst van elektriciteit, die de weg vrijmaakte voor massamedia zoals radio en televisie, en uiteindelijk tot de digitale platforms van het moderne tijdperk zoals Facebook. Ashton toont minutieus aan dat elke technologische sprong niet alleen de hulpmiddelen van storytelling veranderde, maar ook de aard van de verhalen zelf en hoe ze werden geconsumeerd diepgaand beïnvloedde.

Ashton bezit een scherp vermogen om memorabele en vaak verrassende details op te graven uit historische archieven en wetenschappelijke studies. Zo onthult hij een eigenaardig feit uit het midden van de 19e eeuw in Amerika: voordat houtpulp de standaard werd, werd papier vaak gemaakt van stoffen vodden. Intrigerend genoeg kwamen sommige van deze vodden van Egyptische mummies en zouden ze een vieze geur hebben verspreid. Ashton merkt droogjes op: 'Papiermolens gaven niet altijd toe dat hun 'Egyptische vodden' ooit mummies hadden omwikkeld, misschien uit angst om een gevoelig publiek van streek te maken.' Dergelijke details voegen niet alleen een vleugje historische excentriciteit toe, maar benadrukken ook de vaak onverwachte kruispunten tussen technologie, cultuur en menselijke vindingrijkheid.

Hoewel de narratieve boog van 'The Story of Stories' af en toe diffuus kan aanvoelen, van de ene boeiende anekdote naar de andere springend zonder een consistent sterke verankering, beloont doorzettingsvermogen de lezer. Het traject van het boek brengt uiteindelijk de 'zachte oranje gloed van de oude vuren uit Hoofdstuk 1' naar een scherp 'blauw – het harde licht van smartphoneschermen.' Deze krachtige visuele metafoor omvat de diepgaande verschuiving in storytelling in het digitale tijdperk. Met de alomtegenwoordigheid van sociale media, merkt Ashton op, 'zijn we overgegaan van een wereld waarin een paar mensen verhalen konden vertellen aan een paar mensen, naar een wereld waarin iedereen verhalen kan vertellen aan iedereen.' Storytelling (en luisteren) heeft inderdaad een hoogtepunt bereikt, wat ongekende mogelijkheden voor verbinding en expressie opent.

De implicaties van deze enorme expansie zijn echter niet uniform positief. Ashton besteedt aanzienlijke aandacht aan de donkere aspecten van het digitale tijdperk, met name de ongebreidelde verspreiding van desinformatie en misinformatie, waarbij hij voorbeelden aanhaalt van de COVID-19-pandemie en vaccinatie-aarzeling. Hij beschrijft gedetailleerd hoe 'digitale leugens' ertoe bijdroegen dat mensen vaccinatie weigerden, wat leidde tot meer ernstige gevallen en vermijdbare sterfgevallen. Bovendien geeft Ashton een strenge waarschuwing over de groeiende mogelijkheden van generatieve AI, die hyperrealistische nepafbeeldingen, -video's en -audio kan creëren, waardoor manipulatieve verhalen mogelijk worden die fictie overtuigend als feit presenteren. Hij stelt een huiveringwekkende vraag: Zullen machtige mensen 'de tijd kunnen terugdraaien om dingen te zeggen die ze niet hebben gezegd, en dingen ongedaan te maken die ze wel hebben gedaan?' Ashtons antwoord is een waarschijnlijk 'ja', waarbij hij benadrukt dat populaire digitale platforms 'niet de online realiteit van miljarden, maar de realiteit zelf vormgeven.'

In het licht van deze formidabele uitdagingen biedt Ashton een vitaal tegengif: de erkenning van de inherente lichtgelovigheid van onze geest. Hij stelt dat waakzaamheid, twijfel en nederigheid de essentiële hulpmiddelen zijn om dit complexe landschap te navigeren. Hoewel hij erkent dat het huidige 'tijdperk van haat', gekenmerkt door moderne online vitriool, een stap terug is, kadert hij het als 'een reactie, een terugslag, een kreet van ontzetting, een contrarevolutie aangemoedigd en uitgebuit door machtige mensen.' Cruciaal is dat hij beweert dat deze negatieve reactie wordt gecompenseerd door een veelheid aan andere verhalen. De huidige proliferatie van verhalen, zo concludeert Ashton, bezit de immense kracht om 'de heterogene schoonheid en glorie van de hele mensheid' te tonen, en biedt een hoopvol perspectief op de toekomst van onze gedeelde verhalen.

Ekhbary Nieuwsagentschap