Kernonderhandelingen VS-Iran eindigen zonder deal, oorlogsdreiging groeit

Verenigde Staten - Ekhbary Nieuwsagentschap

Kernonderhandelingen VS-Iran eindigen zonder deal, oorlogsdreiging groeit

Intense onderhandelingen tussen de Verenigde Staten en Iran over het nucleaire programma van Teheran zijn donderdag zonder een tastbare overeenkomst afgesloten. Deze uitkomst komt te midden van berichten dat de Amerikaanse regering militaire opties overweegt die haar meest significante interventie in het Midden-Oosten in decennia zouden kunnen vertegenwoordigen, waardoor de regionale spanningen toenemen.

De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken, Abbas Araghchi, meldde dat de gesprekken "goede vooruitgang" hadden geboekt, en Omaanse bemiddelaars voorspelden een hervatting van de onderhandelingen op technisch niveau volgende week in Wenen. Er was echter geen duidelijk bewijs van convergentie tussen beide partijen over kernkwesties, met name over het recht van Iran om uranium te verrijken en de status van zijn hoogverrijkte uraniumvoorraden. Ondanks het ontbreken van substantiële doorbraken, probeerden Iraanse en Omaanse bemiddelaars een optimistische kijk op de onderhandelingen te projecteren, mogelijk om potentiële dreigingen van Amerikaanse militaire aanvallen te de-escaleren, vooral gezien de aanzienlijke Amerikaanse marine- en luchtmachteenheden die in de regio zijn samengetrokken. Araghchi omschreef de discussies als "een van onze meest intense en langste onderhandelingsrondes", en bevestigde dat er binnen een week verdere contacten zouden plaatsvinden.

Deze indirecte gesprekken, die in Genève in twee sessies werden gehouden, lieten de Amerikaanse delegatie, geleid door speciaal gezant voor het Midden-Oosten Steve Witkoff, naar verluidt teleurgesteld achter over de voorstellen van Iran. Waarnemers beschouwden de kortheid van de tweede sessie als een onheilspellend teken. Iraanse functionarissen ontkenden krachtig Amerikaanse media-rapporten die suggereerden dat Teheran verplicht zou zijn de verrijkingsactiviteiten te staken en de export van zijn verrijkte uraniumvoorraad toe te staan. Op een gegeven moment, tot zichtbare frustratie van het Iraanse team, moest Witkoff zijn gesprekken met Araghchi onderbreken om elders in de Zwitserse stad Oekraïense onderhandelaars te ontmoeten.

Omaanse bemiddelaars verwierpen echter het idee van een doorbraak, en beweerden dat nieuwe en innovatieve ideeën met ongekende openheid werden uitgewisseld tijdens wat werd gepromoot als een "derde beslissende ronde" van indirecte consultaties. De VS eisen permanente Iraanse garanties inzake uraniumverrijking en strikte inspectiemechanismen om Washington ervan te verzekeren dat Teheran nooit een kernwapen kan ontwikkelen – een bewering die Iran consequent ontkent.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Marco Rubio, benadrukte ook de weigering van Iran om zijn ballistische raketsysteem te bespreken als een belangrijk probleem, wat de woordvoerder van het Iraanse Ministerie van Buitenlandse Zaken, Esmaeil Baghaei, ertoe aanzette om onregelmatigheden in de Amerikaanse eisen te betreuren. Deze gesprekken vinden plaats tegen de achtergrond van een ongekende Amerikaanse militaire opbouw in de regio, waaronder twee vliegdekschip-slagwagengroepen, aanvalsvliegtuigen, luchtbijtankingsapparatuur en onderzeeërs bewapend met Tomahawk-raketten.

Het centrale geschil draait om de vraag of de VS zullen proberen Teheran bijna volledig te verhinderen uranium te verrijken. Het recht op binnenlandse uraniumverrijking wordt al lang beschouwd als een symbool van de Iraanse nationale soevereiniteit, een recht dat eerder door de VS werd erkend in de nucleaire deal van 2015. Sommige geschillen met betrekking tot verrijking kunnen worden uitgesteld, vooral gezien de bewering van president Trump dat drie belangrijke Iraanse nucleaire installaties – Fordow, Natanz en Isfahan – afgelopen juni door Amerikaanse bommen werden vernietigd, waardoor grootschalige uraniumverrijking in de voorzienbare toekomst technisch onmogelijk werd. Teheran heeft geweigerd de Internationale Organisatie voor Atoomenergie (IAEA) toe te staan de omvang van de schade aan deze locaties sinds de vermeende Amerikaanse aanval te inspecteren.

Rubio verklaarde woensdag: "Ze verrijken momenteel niet, maar ze proberen het punt te bereiken waarop ze het uiteindelijk kunnen doen." Een Amerikaanse eis tot permanente ontmanteling van deze drie installaties zou in strijd zijn met het Iraanse voorstel om verrijking op laag niveau onder VN-toezicht toe te staan, mogelijk na drie tot vijf jaar – een plan waartegen de VS zich eerder niet had verzet.

Een ander struikelblok betreft het lot van de Iraanse voorraad uranium verrijkt tot 60% zuiverheid, dicht bij wapenkwaliteit. De IAEA geeft aan dat Teheran nog geen 400 kg voorraad heeft gedeclareerd, wat theoretisch voldoende is om vijf tot zes bommen te produceren met een kracht vergelijkbaar met die welke Nagasaki in 1945 vernietigde. Het agentschap schatte in mei vorig jaar ook dat Iran 8.000 kg uranium bezat dat tot 20% of minder was verrijkt.

Deze hoogverrijkte voorraad kan binnen Iran worden verwerkt, zoals Teheran voorstelt, of naar Rusland of de VS worden geëxporteerd. De overdracht van de volledige 8.000 kg voorraad naar de VS zou een aanzienlijke concessie van Iran vertegenwoordigen, wat mogelijk zou leiden tot het opheffen van talrijke Amerikaanse en VN-economische sancties. Een Iraanse functionaris in Genève verklaarde resoluut: "De principes van eeuwig nul verrijking, ontmanteling van nucleaire installaties en overdracht van uraniumvoorraden naar de VS worden volledig verworpen."

President Trump beschikt nu over de militaire middelen die nodig zijn om Iran aan te vallen, hetzij als onderdeel van een uitgebreide aanval gericht op het afdwingen van een regimeverandering, hetzij een meer gerichte aanval gericht op het dwingen van Teheran tot een flexibelere onderhandelingspositie. Hoewel de coercitieve onderhandelingsdeadlines van Trump altijd flexibel zijn geweest, zullen zijn militaire commandanten zo'n grote en kostbare concentratie van troepen niet voor onbepaalde tijd in paraatheid willen houden.

Trump wordt geconfronteerd met binnenlandse druk om aan te tonen dat hij de VS niet in een onderhandelingsdoodloop heeft gestuurd, waarbij Democraten aandringen op een stemming in het Congres over wat zij zijn "oorlog naar keuze" noemen. Een peiling van Associated Press van deze week toonde aan dat 56% van de Amerikanen Trump's oordeel over het gebruik van militair geweld in het buitenland niet vertrouwt.

De directeur-generaal van de IAEA, Rafael Grossi, is een centrale figuur geworden in de gesprekken, aangezien zijn goedkeuring cruciaal is om Washington ervan te overtuigen dat de garanties van Iran met betrekking tot toekomstige verrijking op laag niveau technisch kunnen worden geverifieerd. Teheran benadrukt ook dat het niet zal onderhandelen over niet-nucleaire kwesties, en heeft expliciet zijn ballistische raketsysteem of zijn steun aan "verzetgroepen" in het Midden-Oosten uitgesloten van de discussies. Het beschrijft zijn ballistische raketten, waarvan sommige een bereik hebben tot 2.000 km, als puur defensief.

Rubio merkte woensdag op dat het ballistische raketsysteem op een gegeven moment aangepakt zou moeten worden, en erkende dat hoewel het misschien niet op de directe agenda staat, het niet kan worden uitgesloten van latere gesprekken. Hij zei: "Iran weigert de reikwijdte van zijn raketten met ons of met wie dan ook te bespreken, en dit is een groot probleem voor ons. Iran heeft raketten waarvan de reikwijdte elk jaar toeneemt, en dit kan een bedreiging vormen voor de Verenigde Staten omdat de reikwijdte van de raketten Amerikaans grondgebied kan bereiken." Hij merkte ook op dat de korteafstandsraketten van Iran ook Amerikaanse bases in de regio kunnen raken.

Ekhbary Nieuwsagentschap