Senegal verscherpt anti-LGBTQ+-wet: toenemende repressie en diepgaande gevolgen

Senegal - Ekhbary Nieuwsagentschap

Senegal verscherpt anti-LGBTQ+-wet: toenemende repressie en diepgaande gevolgen

Senegal kampt met een golf van maatschappelijke en juridische zorgen na de recente goedkeuring van een wetgeving die de sancties tegen homoseksuele handelingen aanzienlijk versterkt. Deze nieuwe wet, aangenomen door de Nationale Assemblee, verdubbelt de gevangenisstraffen voor homoseksuele relaties van vijf naar tien jaar, en introduceert ook strafrechtelijke bepalingen die gericht zijn op de promotie en financiering van homoseksualiteit. Deze escalatie van wetgeving vindt plaats in een klimaat van toegenomen spanningen en regelmatige homofobe mobilisaties, waardoor de kwetsbaarheid van LGBTQ+-personen in het hele land wordt vergroot.

De dagelijkse realiteit voor veel Senegalezen is ondraaglijk geworden. Treffende getuigenissen illustreren de urgentie van de situatie. Ousmane (een schuilnaam), een dertiger, vertelde Le Monde Afrique dat hij op 20 februari zijn huis ontvluchtte, gedwongen om ondergedoken te leven nadat zijn seksuele geaardheid door zijn buren was ontdekt. "Ik ben versteend," bekende hij, "Als de informatie circuleert, loop ik het risico geslagen en gearresteerd te worden, of gearresteerd en daarna geslagen. Ik zie geen andere oplossing dan zo snel mogelijk naar het buitenland te vertrekken." Zijn verhaal staat niet op zichzelf; het is emblematisch voor een explosie van vijandigheid, aanklachten, afpersing en aanvallen gericht op homoseksuele personen of degenen die ervan verdacht worden, zoals ook Le Monde Afrique opmerkt.

De nieuwe wet, zoals gemeld door Seneweb, scherpt niet alleen de straffen aan; ze is ook bedoeld om aanklachten te reguleren. Ze voorziet in het bestraffen van iedereen die zich schuldig maakt aan een "misbruikmakende aanklacht te kwader trouw" tegen vermeende homoseksuelen. Een clausule die bedoeld is om misbruiken te beperken, maar waarvan de effectiviteit nog moet worden bewezen in een omgeving waar argwaan en angst alomtegenwoordig zijn. Paradoxaal genoeg stemde de ultranationalistische parlementaire oppositie tegen de tekst, niet uit zorg voor LGBTQ+-rechten, maar omdat zij de wet onvoldoende repressief achtte en zelfs opriep tot een explicietere criminalisering van homoseksualiteit.

Volgens een analyse van Jeune Afrique past deze wetsaanscherping in een dubbele dynamiek. Enerzijds is zij sterk doordrenkt van soevereiniteit, een ideologische stroming die de regerende partij, de Afrikaanse Patriotten van Senegal voor Arbeid, Ethiek en Broederschap (Pastef), na aan het hart ligt. Tegenover een Westen dat vaak als te permissief of 'gedegenereerd' wordt ervaren, wordt deze wet gepresenteerd als een bevestiging van traditionele Senegalese waarden, die diep geworteld zijn in de islam en het katholicisme. Het Wetboek van Strafrecht bestraft, zonder ooit expliciet het woord 'homoseksualiteit' te noemen, 'handelingen tegen de natuur', een formulering die volgens het wetsvoorstel 'seksuele handelingen tussen personen van hetzelfde geslacht' omvat, maar ook 'seksuele handelingen met een lijk' en 'seksuele handelingen met een dier'. Deze associatie plaatst homoseksualiteit naast necrofilie en zoöfilie, waardoor een reeds zwaar stigma wordt versterkt.

Het andere cruciale aspect, eveneens volgens Jeune Afrique, is historisch. Het idee dat deze wetgeving een puur Afrikaanse identiteitsimpuls zou vertegenwoordigen, wordt in twijfel getrokken door een "juridische archeologie". Artikel 319 van het Senegalese Wetboek van Strafrecht, zowel in de huidige formulering als in de herziening ervan, is gebaseerd op een concept van "handeling tegen de natuur" dat lang geleden in Frankrijk werd gesmeed. Dit begrip, dat verdween tijdens de Franse Revolutie en weer opdook onder het Pétain-regime, raakte in Frankrijk bijna vijf decennia geleden in onbruik. Er wordt daarom betoogd dat niet homoseksualiteit uit het Westen werd geïmporteerd, maar de criminalisering ervan, een historische nuance die in het publieke discours vaak wordt genegeerd.

Senegal is geen geïsoleerd geval op het Afrikaanse continent. De trend naar de criminalisering van LGBTQ+-personen is de afgelopen jaren toegenomen. Oeganda heeft een wet aangenomen die de doodstraf omvat voor „verzwaarde homoseksualiteit”. Mali onder Assimi Goïta criminaliseerde homoseksualiteit in november 2024, een primeur voor een land waar de wet dit voorheen niet vermeldde. Burkina Faso onder Ibrahim Traoré volgde in september 2025 met een tekst die twee tot vijf jaar gevangenisstraf voorziet. In Ghana, waar Amerikaanse evangelisten zeer aanwezig zijn, wordt een wetsvoorstel dat tot tien jaar gevangenisstraf voorziet voor „promotie van LGBT-rechten” opnieuw ingediend. Enkele landen hebben echter de tegenovergestelde weg ingeslagen en bieden een sprankje hoop: Mauritius decriminaliseerde homoseksualiteit in 2023 en Namibië in 2024. Deze progressieve wetgeving blijft echter zeldzame uitzonderingen in een steeds repressiever continentaal landschap.

Deze wetsaanscherping in Senegal, met haar diepgaande menselijke en maatschappelijke implicaties, stelt grote uitdagingen voor mensenrechten en sociale stabiliteit. Het weerspiegelt een complexe ideologische strijd tussen waargenomen tradities, historische koloniale invloeden en internationale druk, terwijl duizenden burgers in angst en onzekerheid achterblijven over hun toekomst in hun eigen land.

Ekhbary Nieuwsagentschap