زنجیربەندی دۆلفینەکان لە پاتاگۆنیا بەهۆی ڕاوکردنی ئۆرکاکانەوەیە، زانایان پێشنیار دەکەن

ئەرجەنتین - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

زنجیربەندی دۆلفینەکان لە پاتاگۆنیا بەهۆی ڕاوکردنی ئۆرکاکانەوەیە، زانایان پێشنیار دەکەن

کەناراوە سەخت و سەرنجڕاکێشەکانی پاتاگۆنیا، کە بەدرێژایی کەناری باشووری ئەرجەنتین درێژ دەبنەوە، لەم دواییانەدا شایەتی زیادبوونێکی دڵەڕاوکێی زنجیربەندی دۆلفینەکان بوون. ئەم دیاردەیە، کە ژمارەیەکی زۆر دۆلفینی مردوو یان لە حاڵەتی نالەباردا لەسەر لمی کەنار دەدۆزرێنەوە، نیگەرانییەکی قووڵی لەنێوان زیندەوەرناسانی دەریایی و پارێزەراندا دروست کردووە. لە هەوڵێکدا بۆ ئاشکراکردنی ئەم مەتەڵە ژینگەییە، زانایان ئێستا گریمانەیەکی قورس پێشنیار دەکەن: لەوانەیە ئەم دۆلفینانە وەک ڕێوشوێنێکی بێئومێدانە بۆ ڕزگاربوون لە فشارێکی زۆری ڕاوکردنی ئۆرکاکان، یان نەهەنگی بکوژ، کە ڕاوکەرێکی زۆرن لەم ئاوانەدا، خۆیان لە کەنار دەریادا بدۆزنەوە.

پاتاگۆنیا ماڵی ژینگەیەکی دەریایی دەوڵەمەند و جۆراوجۆرە، کە جۆرەها دۆلفینی وەک دۆلفینی کۆمێرسۆن و دۆلفینی تاریک، لەگەڵ ژمارەی دانیشتوانی ئۆرکاکان ڕادەکێشێت. ئەم ژینگەی دەریاییە داینامیکییە گۆڕەپانێکە بۆ کارلێککردنی ئاڵۆزی ڕاوکەر-نێچیر. ئۆرکاکان بە زیرەکییان، ستراتیژییەکانی ڕاوکردنی هاوبەش و توانایان بۆ کۆکردنەوەی نێچیر ناسراون. ئەوان زۆرجار بە کۆمەڵ کار دەکەن بۆ گرتن و پاڵنانی نێچیرەکانیان بەرەو ئاوە قووڵەکان یان کەناراوەکان، ئەمەش وایان لێدەکات لاواز بن. توندی ئەم ڕاوکردنانە، لەگەڵ بەردەوامی ڕاوکردنەکە، دەتوانێت دۆلفینە ترساوەکان بەرەو ناوچە قووڵە مەترسیدارەکان بپاڵێت، لەوێ توانای خۆیان بۆ گەڕانەوە بۆ دەریای کراوە لەدەست دەدەن.

شیکارییەکانی جەستەی دۆلفینە زنجیربەندییەکان، لە هەندێک حاڵەتدا، نیشانەکانی پەیوەندیدار بە سترێسی زۆر یان برینەکانی نیشانەی هەوڵەکانی هەڵهاتنیان دەرخستووە، ئەمەش متمانە بە تیۆری ڕاوکردنی ئۆرکا دەدات. توێژەران پێشنیار دەکەن کە هەرچەندە ئەم ڕەفتارە بە پێویست نوێ نییە، بەڵام زیادبوونی بەرچاو لە ڕووداوەکانی زنجیربەندی دەریایی لەوانەیە ئاماژە بێت بۆ گۆڕانکارییەک لە داینامیکی ڕاوکردن یان دابەشبوونی نێچیر لە ناوچەکەدا. فاکتەرەکانی وەک گۆڕانی کەشوهەوا، گۆڕانی شێوەی شەپۆلەکان و بەردەستبوونی خۆراک دەتوانن کاریگەری لەسەر هەڵسوکەوتی دۆلفینەکان و نەهەنگی بکوژ هەبێت، ئەمەش بە ئەگەری زۆرەوە فرێکوێنسی ئەم ڕووبەڕووبوونە مەترسیدارانە زیاد دەکات.

تیمە زانستییەکان کۆمەڵێک تەکنیکی پێشکەوتوو بۆ لێکۆڵینەوە لەم دیاردەیە بەکاردەهێنن. ئەم تەکنیکانە بریتین لە چاودێری ئاسمانی بە بەکارهێنانی درۆن بۆ بەدواداچوونی شێوەی ڕەفتاری ئۆرکاکان و دۆلفینەکان، شیکاری دەنگی بۆ چاودێریکردنی پەیوەندییەکانیان، و لێکۆڵینەوەی وردی شیکاری جەستە لەسەر دۆلفینە زنجیربەندییەکان بۆ دیاریکردنی هۆکاری وردی مردن. ئامانج لێی کۆکردنەوەی داتای پێویستە بۆ پشتڕاستکردنەوەی گریمانەی خۆدزینەوەی ئۆرکا وەک فاکتەرێکی سەرەکی، لە کاتێکدا لێکۆڵینەوە لە هەر توخمێکی ژینگەیی یان مرۆیی دیکە کە لەوانەیە بەشداری لەم قەیرانەدا بکات.

تێگەیشتن لە هۆکارە بنەڕەتییەکانی زنجیربەندی دۆلفینەکان بۆ هەوڵەکانی پاراستن زۆر گرنگە. ئەگەر ئۆرکاکان بەڕاستی هۆکاری سەرەکی ئەم دیاردەیە بن، ئەوا ئەمە جەخت لەسەر هاوسەنگی سروشتی ناسکی زەریاکان دەکاتەوە. بەڵام، توێژەران دەبێت دەستێوەردانە مرۆییە ئەگەرییەکانیش لاببەن، وەک پیسبوونی دەریایی یان ژاوەژاوی ژێر ئاو کە لە ئەنجامی چالاکییە پیشەسازییەکان یان گواستنەوەی کەشتییەکانەوە سەرچاوە دەگرێت، کە دەتوانێت دانیشتوانی دۆلفینەکان زیاتر تووشی سترێس بکات و بیانکاتە زیاتر گونجاو بۆ زنجیربەندی.

ئەم ڕووداوانە پێویستی بە پەلەی بەرنامەکانی چاودێری درێژخایەن و پاراستنی گشتگیر بۆ ژینگە دەریاییەکانی پاتاگۆنیا دەخەنە ڕوو. بە تێگەیشتنێکی باشتر لە کارلێککردنی ئاڵۆز لەنێوان دۆلفینەکان و نەهەنگی بکوژ، زانایان و ئاژانسەکانی پاراستن دەتوانن پێکەوە کار بکەن بۆ پەرەپێدانی ستراتیژییەتێک کە ئەم شیردەرە دەریاییە لاوازانە بپارێزێت و بەردەوامی یەکێک لە زیندووترین ژینگە دەریاییەکانی جیهان مسۆگەر بکات. توێژینەوەکان بەردەوامن، و هەر زنجیربەندییەکی نوێ پارچەیەکی دیکە بۆ ئەم مەتەڵە ژینگەییە ئاڵۆزە زیاد دەکات، ئەمەش زانایان بەرەو تێگەیشتنێکی قووڵتر لە جیهانی سروشتیمان دەبات.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری