سیاست «اول آمریکا» در ایران چه معنایی دارد؟

ایران - خبرگزاری اخباری

سیاست «اول آمریکا» در ایران چه معنایی دارد؟

شعار «اول آمریکا»، که توسط یکی از دولت‌های پیشین آمریکا ترویج شد، واکنش‌های متفاوتی را در سراسر جهان برانگیخت. اما در ایران، این دکترین به دلیل دهه‌ها تنش و خصومت بین دو کشور، معانی و مفاهیم پیچیده‌تری به خود گرفته است. این سیاست نه تنها به عنوان یک رویکرد خارجی صرف، بلکه به عنوان عاملی در نظر گرفته شد که مستقیماً بر تدوین استراتژی‌های داخلی و خارجی تهران تأثیر گذاشته و مسیر توسعه اقتصادی و اجتماعی جمهوری اسلامی را به طور قابل توجهی تحت تأثیر قرار داده است.

در جوهر خود، «اول آمریکا» به معنای اولویت دادن به منافع ملی آمریکا بر سایر ملاحظات است و اغلب روابط دوجانبه را بر اتحادهای بین‌المللی چندجانبه ترجیح می‌دهد. برای ایران، این سیاست با شک و تردید و نگرانی قابل توجهی روبرو شد. تهران مدت‌هاست که ایالات متحده را به عنوان یک قدرت خارجی می‌شناسد که هدفش بی‌ثبات کردن منطقه و تضعیف رژیم اسلامی است. در نتیجه، هرگونه عقب‌نشینی آمریکا از تعهدات بین‌المللی خود یا خروج از توافقات قبلی، مانند برنامه جامع اقدام مشترک (برجام)، به عنوان تأییدی بر نگرانی‌های تاریخی ایران در مورد نیات واشنگتن تفسیر شد.

پیامدهای اقتصادی و سیاسی:

تحریم‌های اقتصادی که توسط دولت «اول آمریکا» علیه ایران اعمال شد، جزو سخت‌ترین تحریم‌هایی بود که این کشور تا به حال با آن روبرو شده است. هدف این تحریم‌ها خفه کردن اقتصاد ایران و محدود کردن توانایی تهران برای تأمین مالی برنامه‌های هسته‌ای و موشکی و حمایت از متحدان منطقه‌ای‌اش بود. این فشار اقتصادی منجر به تورم فزاینده، کاهش ارزش پول ملی و افزایش بیکاری شد که به شدت بر زندگی روزمره شهروندان عادی ایرانی تأثیر گذاشت. با این حال، این سیاست نتوانست به هدف اصلی خود یعنی وادار کردن ایران به مذاکره از موضع ضعف یا تغییر اساسی رفتار منطقه‌ای‌اش دست یابد.

از نظر سیاسی، رهبری ایران از روایت «اول آمریکا» برای تقویت گفتمان داخلی خود در مورد توطئه‌های خارجی استفاده کرد. آمریکا به عنوان دشمن قسم خورده‌ای که به دنبال نابودی ایران است، معرفی شد، که به رژیم اجازه داد تا در مواجهه با یک تهدید خارجی، وحدت ملی را تقویت کند، سیاست‌های امنیتی سرکوبگرانه خود را توجیه کند و نارضایتی عمومی را به جای تمرکز بر مشکلات داخلی، به سمت یک قدرت خارجی منحرف سازد.

ائتلاف‌های منطقه‌ای و راهبردهای جایگزین:

در بحبوحه عقب‌نشینی ظاهری آمریکا از برخی نقش‌های منطقه‌ای سنتی خود، ایران تلاش کرد تا از طریق شبکه‌ای از گروه‌های متحد و شبه‌نظامیان، نفوذ خود را افزایش دهد. این شامل حمایت از گروه‌هایی مانند حزب‌الله در لبنان، حوثی‌ها در یمن و جناح‌های مختلف شیعه در عراق و سوریه می‌شد. این اقدامات اغلب به عنوان یک استراتژی ایران برای پر کردن خلاء ناشی از آمریکا، گسترش حوزه نفوذ خود و بازداشتن از هرگونه تجاوز احتمالی از سوی مخالفان منطقه‌ای یا خود ایالات متحده تلقی می‌شود.

در مقابل، سیاست‌های «اول آمریکا» به طور ناخواسته باعث ایجاد روابط نزدیک‌تر بین برخی کشورهای عربی و اسرائیل شد، تا حدی به عنوان اقدامی برای مقابله با نفوذ فزاینده ایران. با این حال، عدم وجود یک استراتژی روشن و منسجم آمریکا برای منطقه، فضایی از عدم اطمینان ایجاد کرده است که کشورهای منطقه را وادار به پیگیری مسیرهای خاص خود برای امنیت و ثبات کرده و چشم‌انداز ژئوپلیتیکی را پیچیده‌تر ساخته است.

مذاکرات هسته‌ای و آینده روابط:

خروج آمریکا از توافق هسته‌ای و اعمال مجدد تحریم‌ها، تلاش‌ها برای احیای توافق را پیچیده کرده است. ایران معتقد است که آمریکا باید قبل از از سرگیری کامل تعهدات خود تحت توافق، ابتدا تحریم‌ها را به عنوان اقدامی برای حسن نیت لغو کند. در همین حال، دولت‌های متوالی آمریکا خواستار تضمین‌های بیشتری در مورد برنامه هسته‌ای ایران و رفتار منطقه‌ای آن شده‌اند.

درک معنای «اول آمریکا» در ایران مستلزم نگاهی فراتر از گفتمان سیاسی است. این شعار، تاریخ پیچیده‌ای از روابط، نگرانی‌های عمیق امنیتی، و پویایی‌های اقتصادی و سیاسی در حال تغییر را منعکس می‌کند. این سیاست، ایران را به سمت اتکای بیشتر به منابع خود سوق داده، روابط آن را با قدرت‌های جهانی دیگر مانند چین و روسیه تقویت کرده، و جستجوی راهبردهای جدید برای سازگاری با دنیای به طور فزاینده‌ای نامطمئن را تشویق کرده است، در حالی که همزمان تلاش می‌کند جایگاه و نفوذ خود را در صحنه بین‌المللی مجدداً تثبیت کند.

خبرگزاری اخباری