فڕۆکەیەک کە گوماندەکرێت نوێنەرایەتی ڕووسیای پێبێت گەیشتە ئەبو دەبی، وردەکاریی پێشنیارێکی ئاشتیی ئەمریکی ئاشکرا بوو

میرنشینی یەکگرتووی عەرەبی - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

فڕۆکەیەک کە گوماندەکرێت نوێنەرایەتی ڕووسیای پێبێت گەیشتە ئەبو دەبی، وردەکاریی پێشنیارێکی ئاشتیی ئەمریکی ئاشکرا بوو

ئەبو دەبی، میرنشینی یەکگرتووی عەرەبی – میدیا نێودەوڵەتییەکان دوێنێ بڵاویانکردەوە کە فڕۆکەیەکی تایبەت گەیشتووەتە فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئەبو دەبی، کە چاوەڕوان دەکرێت شاندێکی باڵای ڕووسیای پێبووبێت. هیچ پشتڕاستکردنەوەیەکی فەرمی لەبارەی ناسنامەی سەرنشینان یان سروشتی سەردانەکە نەبووە، بەڵام ئەم ڕووداوە هاوکات بووە لەگەڵ ئاشکراکردنی وردەکاریی پێشنیارێکی ئاشتیی پێشووی ئەمریکی کە ئامانجی چارەسەرکردنی ناکۆکییەکە بووە لە ئۆکرانیا.

بەپێی ئەو زانیارییانەی کە لە میدیا بیانییەکانەوە بڵاوکراونەتەوە، پێشنیارەکە، کە مێژووی بۆ ماوەیەکی پێشتر دەگەڕێتەوە، پێشنیاری گرنگی لەخۆگرتبوو سەبارەت بە دۆخی جیۆپۆلیتیکی لە ڕۆژهەڵاتی ئەورووپا. پێشنیارە سەرەتاییەکان، بەپێی ئەم ڕاپۆرتانە، بریتی بوون لە گواستنەوەی کۆنترۆڵی تەواوی ناوچەی دۆنباس بۆ مۆسکۆ، هەروەها ناساندنی فەرمی سەروەری ڕووسیا بەسەر دۆنباس و قرمدا. جگە لەوەش، پێشنیارەکە پێشنیاری بەستنی هێڵەکانی سنووری ئێستا لە زۆربەی ناوچەکانی زاپۆرۆژیا و خێرسۆن، کە ناوچەکانیان لە ئێستادا لەژێر ئۆپەراسیۆنی سەربازی بەردەوامدان، کردووە.

پێشنیارەکان تەنها سنووردار نەبوون بە گۆڕانکاریی ناوچەیی، بەڵکو تا ئاستی سەربازی هێزەکانی ئۆکرانیایان گرتەوە. ڕاپۆرتەکان ئاماژەیان بەوە کردووە کە پێشنیارەکە داوای کەمکردنەوەی ژمارەی سوپای ئۆکرانیای کردووە بە ڕێژەی نیو، کە نوێنەرایەتی گۆڕانکارییەکی بنەڕەتی دەکات لە توانای بەرگری وڵاتەکەدا. جگە لەوەش، پێشنیارەکە هەوڵی قەدەغەکردنی تەواوی دامەزراندنی هێزە بیانییەکان یان چەکی دوورمەودا لە خاکی ئۆکرانیا داوە، بەمەبەستی کەمکردنەوەی گرژییەکان و کەمکردنەوەی مەترسییەکانی شەڕی ڕاستەوخۆ.

ئەم زانیارییانە لە کاتێکدا دێن کە هەوڵە دیپلۆماسییە نێودەوڵەتییەکان بۆ دۆزینەوەی چارەسەرێکی ئاشتیانە بۆ ناکۆکییەکە لە ئۆکرانیا چڕتر دەبنەوە. هەرچەندە وردەکارییەکانی پێشنیارەکەی ئەمریکا مێژووییە، بەڵام ئاشکراکردنی ئێستایان پرسیار دروست دەکات لەبارەی ئەگەری هەوڵدان بۆ زیندووکردنەوەی ڕێگاکانی دیپلۆماسی هاوشێوە. گەیشتنی فڕۆکەیەکی ڕووسی بۆ ئەبو دەبی، پایتەختێک کە زۆرجار ڕۆڵی نێوەندگیری لە ناکۆکییە ناوچەیی و نێودەوڵەتییەکاندا دەگێڕێت، ڕەنگە پەیوەندی بەم پێشهاتانەوە هەبێت، یان ڕەنگە تەنها سەردانێکی ئاسایی بێت بۆ مەبەستی ئابووری یان دیپلۆماسی.

شایەنی باسە کە ناوچەی دۆنباس، کە پارێزگاکانی لوهانسک و دۆنێتسک دەگرێتەوە، لە ساڵی ٢٠١٤ەوە بنکەی سەرەکی ناکۆکییەکە بووە. ناوچەکە شایەتی ئۆپەراسیۆنی سەربازی فراوانی بووە، کە بووەتە هۆی زیانی گیانی و ماددی زۆر. بەهەمان شێوە، نیمچە دوورگەی قرم، کە لە ساڵی ٢٠١٤دا لەلایەن ڕووسیاوە داگیرکرا، هێشتا خاڵێکی سەرەکی ناکۆکییە لە نێوان ڕووسیا و ڕۆژئاوا.

ماددە پەیوەندیدارەکان بە کەمکردنەوەی هێزەکانی ئۆکرانیا و قەدەغەکردنی چەکی بیانی، نیگەرانییە ئەمنییەکانی ڕووسیا، کە بەردەوام دەریاندەبڕێت، ڕەنگ دەداتەوە. ڕووسیا هەوڵ دەدات پارێزگاری لە ئاسایشی نیشتمانی خۆی بکات، و فراوانبوونی ڕێکخراوی پەیمانی باکووری ئەتڵەسی (ناتۆ) بەرەو ڕۆژهەڵات و بوونی چەکی ڕۆژئاوا لە نزیک سنوورەکانی وەک هەڕەشەیەکی ڕاستەوخۆ دادەنێت. لە لایەکی ترەوە، ئۆکرانیا جەخت لە مافی خۆی بۆ بەرگریکردن لە خۆی و هەڵبژاردنی هاوپەیمانییە ئەمنییەکانی دەکاتەوە.

شیکردنەوەی ئەم پێشنیارەی پێشوو، ئاڵۆزیی قووڵی دۆخی ئۆکرانیا ڕوون دەکاتەوە. هەر لایەک داواکاری و نیگەرانی تایبەتی خۆی هەیە، و دۆزینەوەی چارەسەرێک کە هەمووان ڕازی بکات، ئەرکێکی گەورەیە. پێشنیارەکان کە دەستکەوتنی ناوچەیی یان سەربازی گرنگ لەخۆدەگرن، زۆرجار ڕووبەڕووی ناڕەزایەتی تووند دەبنەوە لەلایەن لایەنە پەیوەندیدارەکانەوە. لەگەڵ ئەوەشدا، ئاماژەدان بەم جۆرە پێشنیارانە ئاماژە بە بوونی ویستێک دەدات، لە قۆناغێکدا، لەلایەن هەندێک لە ئەکتەرە نێودەوڵەتییەکانەوە، لەوانەش ویلایەتە یەکگرتووەکان، بۆ لێکۆڵینەوە لە چارەسەرە دیپلۆماسییە گشتگیرەکان.

پرسیاری ئێستا ئەوەیە کە ئایا ئەم زانیارییە ئاشکراکراوانە سەبارەت بە پێشنیارە کۆنەکەی ئەمریکا کاریگەرییان لەسەر هەر هەوڵێکی دیپلۆماسی داهاتوو دەبێت؟ ئایا سەردانەکەی شاندی ڕووسی بۆ ئەبو دەبی دەتوانێت بەشێک بێت لە دیالۆگێکی فراوانتر یان هەوڵێک بۆ تاقیکردنەوەی ئەگەری دەستپێکردنەوەی دانوستانەکان؟ وەڵامەکانی ئەم پرسیارانە لەگەڵ تێپەڕبوونی کاتدا ئاشکرا دەبن، و بەپێی هەر پێشهاتێکی فەرمی کە لە لایەن لایەنە پەیوەندیدارەکانەوە دەربچێت.

لە کۆتاییدا، دۆخی ئۆکرانیا ئاڵۆز و فرەلایەنە دەمێنێتەوە. هەر چارەسەرێک پێویستی بە هەوڵی دیپلۆماسی چڕ، تێگەیشتنی هاوبەش لەبارەی بەرژەوەندییەکان و نیگەرانییەکان، و ئامادەیی بۆ پێشکەشکردنی دەستبەرداری قورس لە هەموو لایەک هەیە. گەیشتنی فڕۆکە ڕووسییەکە بۆ ئەبو دەبی توخمێکی نوێ بۆ چیرۆکەکە زیاد دەکات، بەڵام لە ئێستادا وەڵامی کۆتایی نادات.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری