فەڕەنسا دوای لێدانێکی کوشندەی گەنجێکی ڕاستڕەوی توندڕەو لە لیۆن، ڕووبەڕووی گرژییە سیاسییەکان دەبێتەوە

فەڕەنسا - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

فەڕەنسا دوای لێدانێکی کوشندەی گەنجێکی ڕاستڕەوی توندڕەو لە لیۆن، ڕووبەڕووی گرژییە سیاسییەکان دەبێتەوە

مردنی دڵتەزێنی گەنجێکی فەڕەنسی تەمەن 23 ساڵ، کە تەنها بە کوانتین ناسراوە، دوای لێدانێکی دڕندانە لە لیۆن، سێبەرێکی تاریکی بەسەر فەڕەنسادا کێشا و کەش و هەوایەکی سیاسیی ناسەقامگیر و هەستیاری زیاتر کرد. سەرۆک ئیمانوێل ماکرۆن بە خێرایی داوای "ئارامی، خۆگرتن و ڕێز"ی کرد دوای ئەوەی کە وەک "تەقینەوەیەکی بێ وێنەی توندوتیژی" وەسفی کرد، چونکە ئەم ڕووداوە زیاتر دوژمنایەتییە قووڵەکانی نێوان لایەنە ڕاستڕەوی توندڕەو و چەپڕەوی توندڕەوەکانی وڵاتەکەی گڕ دا، کە هەردووکیان بە شێوەیەکی ستراتیژی خۆیان بۆ هەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتی ساڵی 2027 ئامادە دەکەن.

کوانتین، کە بەگوێرەی ڕاپۆرتەکان پەیوەندی بە گرووپە ڕاستڕەویە توندڕەوەکانەوە هەبووە، لە 12ی شوباتدا دوای ئەوەی لە پەراوێزی کۆنفرانسێکدا کە پەرلەمانتاری چەپڕەوی توندڕەو ڕیما حەسەن بەشداری تێدا کردبوو لە لقی لیۆنی زانکۆی Sciences Po، هێرشی کرایە سەر و گەیەندرایە نەخۆشخانە. لایەنگرانی دەڵێن کە ئەو ئاسایشی بۆ ناڕەزایەتییەک دژی دەرکەوتنی خاتوو حەسەن دابین کردووە. نووسینگەی داواکاری گشتی لیۆن لە 14ی شوباتدا پشتڕاستی کردەوە کە بەهۆی برینەکانیەوە گیانی لەدەستداوە و لێکۆڵینەوەیەک لەبارەی گومانی کوشتنی بە ئەنقەست بە شێوەی خراپترکراو دەستیپێکرد. ئەم ڕووداوە دڵتەزێنە نەک تەنها پەرۆشییەکی فراوانی دروست کرد، بەڵکو جەختی لەسەر پۆلاریزاسیۆنی مەترسیداری کۆمەڵگەی فەڕەنسی کردەوە.

بارودۆخەکانی دەوروبەری مردنی کوانتین هێشتا بابەتی وردبینی چڕ و گێڕانەوەی ناکۆکە. پارێزەری خێزانەکە ڕایگەیاند کە کوانتین وادیارە لەلایەن "کەسانێکی ڕێکخراو و ڕاهێنراو، کە ژمارەیان زۆر زیاتر و چەکدار بوون، هەندێکیان ڕووی خۆیان داپۆشیبوو" بۆسەیان بۆ دانراوە. ئەم وەسفە وێنەیەکی سامناک لە هێرشێکی پێشوەختە دەخاتە ڕوو، کە توڕەیی گشتی و داواکارییەکان بۆ دادپەروەری خێرا زیاتر دەکات. لەلایەکی ترەوە، کۆمەڵەی نێمیسیس، کە گرووپێکی نزیک لە ڕاستڕەوی توندڕەوە، بە ئاشکرا ئەندامانی کۆمەڵەیەکی ناوخۆیی دژە فاشیستی تۆمەتبار کرد، کە لە مانگی حوزەیراندا لەلایەن حکومەتەوە قەدەغە کرابوو، کە لە پشت کوشتنەکەوە بوون. ئەم تۆمەتانە، هەرچەندە هێشتا بە لێکۆڵینەوە فەرمییەکان پشتڕاست نەکراونەتەوە، بەڵام هێڵە ئایدیۆلۆژییە قووڵەکان نیشان دەدەن کە زۆرجار لە شەقامەکانی فەڕەنسادا دەگۆڕێن بۆ توندوتیژی.

سەرکۆنەکردنی سەرۆک ماکرۆن، کە لە ڕێگەی پلاتفۆرمی سۆشیال میدیای X بڵاوکرایەوە، جەختی لەوە کردەوە کە "ڕق کە دەکوژێت هیچ شوێنێکی لە وڵاتەکەماندا نییە". داواکەی بۆ یەکڕیزی نیشتمانی و کەمکردنەوەی گرژییەکان ڕەنگدانەوەی جددیەتی دۆخەکەیە، دان بەو پۆتانسێڵەدا دەنێت کە ئەم ڕووداوە زیاتر دیمەنی سیاسی ناسەقامگیر بکات. ڕاستڕەوی توندڕەو، بە سەرۆکایەتی مارین لوپێن، کە سێ جار کاندیدی سەرۆکایەتی بووە، بە خێرایی سوودی لە ڕووداوەکە وەرگرت، لوپێن خۆی داوای کرد کە "دڕندەکانی بەرپرسیار لەم لێدانە" بدرێنە دادگا. پارتی کۆبوونەوەی نیشتمانی (RN)، کە لە ئێستادا گەورەترین پارتە لە پەرلەمانی خوارووی فەڕەنسادا، پۆتانسێڵی ئەوەی هەیە کە سوود لە نیگەرانییە گشتییە زیادبووەکان لەسەر یاسا و ڕێسا و توندوتیژی سیاسیی هەستپێکراو وەربگرێت.

بەل پێچەوانەوە، چەپڕەوی توندڕەو، بەتایبەتی پارتی فەڕەنسای نەچەماوە (LFI)ی ژان-لوک مێلانشۆن، کە گەورەترین باڵی چەپە، نیگەرانی خۆی دەربڕی. ڕافایل ئارنۆت، پەرلەمانتاری فەڕەنسی LFI کە نوێنەرایەتی لیۆن دەکات، سەرەخۆشی خۆی ئاراستەی خێزانی کوانتین کرد و داوای ئاشکراکردنی ڕاستی کرد، وتی: "ئەوەی ساڵانێکە لە لیۆن لێی دەترسام بەردەوامە." ئەمە دانپێدانانە بە نیگەرانییەکی فراوانتر سەبارەت بە گرژییە سیاسییەکان لە شارەکەدا و ڕەنگدانەوەی ڕێبازێکی وریای چەپە، کە وریا بوون لە تێوەگلان یان بە هەڵوێست وەرگرتن لە توندوتیژی، سەرەڕای ناکۆکی ئایدیۆلۆژی.

ئەم ڕووداوە وای لە وەزیری ناوخۆ لۆرانت نونیز کرد کە بڕیارێک دەربکات و داوا لە دەسەڵاتداران بکات کە "چاوکراوەیی زیاتر بکەن لە دەوری کۆبوونەوە سیاسییەکان، هەروەها لە دەوری نووسینگەکانی هەڵمەتەکاندا". ئەم ڕێکارە جەخت لەسەر نیگەرانی حکومەت دەکاتەوە سەبارەت بە ئەگەری تۆڵەسەندنەوە یان زیاتر پەرەسەندنی توندوتیژی لە ماوەی هەستیاری سیاسیی بەرزدا. پێشبینی دەکرێت هەڵبژاردنەکانی 2027ی داهاتوو بە توندی کێبڕکێیان لەسەر بێت، و ڕووداوەکانی وەک مردنی کوانتین دەتوانێت بە شێوەیەکی بەرچاو کاریگەری لەسەر گوتاری گشتی، ستراتیژییەکانی هەڵبژاردن و سۆزی دەنگدەران هەبێت، و پرسی ئاسایش، نەزمی گشتی و ململانێی ئایدیۆلۆژی بخاتە پێشەوە.

لە کاتێکدا لێکۆڵینەوە بەردەوامە، فەڕەنسا لەسەر لێوار دەمێنێتەوە. لەدەستدانی دڵتەزێنی ژیانێکی گەنج بووەتە خاڵێکی سەرەکی بۆ خەباتی نەتەوە دژی توندڕەویی سیاسی و سنوورەکانی ناڕەزایەتی. بانگەوازەکانی ئارامی لە بەرزترین ئاستەوە، لەگەڵ داواکارییە پڕ سۆزەکانی دادپەروەری لە سەرکردە سیاسییەکانەوە، ئارەزوویەکی بەکۆمەڵ بۆ ڕێگریکردن لە زیاتر پارچەبوون نیشان دەدەن. بەڵام، دابەشبوونە ئایدیۆلۆژییە بنەڕەتییەکان، کە بەهۆی ئەم جۆرە ڕووداوە توندوتیژییانەوە زیاتر دەبن، ئاستەنگێکی زۆر گەورە بۆ یەکڕیزی نیشتمانی و پڕۆسەی دیموکراسی دروست دەکەن.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری