وەزیری بەرگری پاکستان دان بەوەدا دەنێت کە هێزەکان لە بەرامبەر شۆڕشی بەلوچستاندا "لاوازن" لە ناوەڕاستی زیادبوونی توندوتیژیدا

ئیسلام ئاباد، پاکستان - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

وەزیری بەرگری پاکستان دان بەوەدا دەنێت کە هێزەکان لە بەرامبەر شۆڕشی بەلوچستاندا "لاوازن" لە ناوەڕاستی زیادبوونی توندوتیژیدا

لە دانپێدانانێکی دەگمەن و راستگۆیانەدا، خواجە ئاسیف، وەزیری بەرگری پاکستان، دانی بەوەدا نا کە هێزە ئەمنییەکانی وڵاتەکە سنووردارکردنی گەورەی ئۆپەراسیۆنیان هەیە لە بەرامبەر یاخیبووانی بەلوچ، وەسفی کردوون بە "لاواز" بەهۆی فراوانی جوگرافی و سەختی خاکی پارێزگای بەلوچستانەوە. ئەم دانپێدانانە رووناکییەک دەخاتە سەر ئەو ئاڵنگارییە قووڵانەی کە رووبەڕووی ئیسلام ئاباد دەبێتەوە لە کاتێکدا لەگەڵ زیادبوونێکی نوێی توندوتیژی چەکداریدا لە سەرانسەری ناوچەی باشووری رۆژئاوا، کە دەوڵەمەندە بە سەرچاوە، بەڵام لە مێژوودا ناسەقامگیر بووە، خەبات دەکات.

لێدوانەکانی ئاسیف جەخت لەسەر ئەو کێشە بەردەوامانە دەکەنەوە کە سوپای پاکستان و هێزە نیمچە سەربازییەکان لە کۆنترۆڵکردنی شۆڕشێکی درێژخایەندا رووبەڕوویان دەبێتەوە. بەلوچستان، گەورەترین پارێزگای پاکستان لە رووی رووبەرەوە، بە بیابانە فراوان و کەم دانیشتووانەکان، چیاکان، و کەناراوێکی بەرفراوان جیادەکرێتەوە، کە داپۆشینێکی نموونەیی و نەرمی ئۆپەراسیۆنی بۆ گرووپە جیاجیاکانی جوداخواز و چەکدار دابین دەکات. ئەم گرووپانە لەمێژە بەدوای ئۆتۆنۆمی زیاتر، کۆنترۆڵکردنی سەرچاوە سروشتییەکانی پارێزگاکە، یان سەربەخۆیی تەواودا بوون، زۆرجار پەنایان بۆ هێرشە ئاراستەکراوەکان بۆ سەر کارمەندانی ئەمنی، پڕۆژەکانی ژێرخان، و دانیشتووانی نا بەلوچ بردووە.

زاراوەی "لاواز" ئاماژە بە زیاتر لە تەنها ئاستەنگییە جوگرافییەکان دەکات. بە شێوەیەکی ناڕاستەوخۆ ئاماژە بە تۆڕێکی ئاڵۆزی ئاڵنگارییە لۆجستی، هەواڵگری، و تاکتیکی دەکات. بڵاوکردنەوەی هێزەکان لە سەرانسەری وڵاتێکی بەرفراوان و هەمەچەشنەدا پێویستی بە سەرچاوەی زۆر هەیە و زۆرجار کاردانەوەیە نەک پێشوەختە. چەکداران، کە لە یەکە بچووک و گەڕۆکدا کاردەکەن، دەتوانن سوود لە خاکەکە وەربگرن بۆ دەستپێکردنی هێرشی خێرا، دانانی تەقەمەنی دەستکرد (IEDs)، و پاشەکشە کردن بۆ حەشارگە دوورەدەستەکان، ئەمەش وای دەکات تاکتیکەکانی دژە شۆڕش کەمتر کاریگەر بن. جگە لەوەش، تۆڕەکانی پشتیوانی ناوخۆیی، تەنانەت ئەگەر سنووردار بن، دەتوانن زانیاری هەواڵگری گرنگ و حەشارگەی ئارام بۆ ئەم گرووپانە دابین بکەن، ئەمەش زیاتر ئۆپەراسیۆنە ئەمنییەکان ئاڵۆز دەکات.

مانگەکانی رابردوو زیادبوونێکی بەرچاوی توندوتیژی لە بەلوچستان بەخۆیەوە بینی. هێرشەکان بۆ سەر خاڵەکانی پشکنینی ئەمنی، کاروانەکان، و ژێرخانی مەدەنی زیاتر و ئاڵۆزتر بوون. ئەم رووداوانە زۆرجار دەبنە هۆی زیانێکی بەرچاو لە نێوان هێزە ئەمنییەکان و خەڵکی مەدەنی، ئەمەش نیگەرانییەکان لەبارەی توانای حکومەت بۆ پاراستنی هاوڵاتیان و سەروەت و سامانە ستراتیژییەکانی زیاد دەکات. زیادبوونی چەکداری تەنها بە جوداخوازانی بەلوچ سنووردار نییە؛ گرووپە توندڕەوەکانی دیکەش، لەوانە ئەو گرووپانەی کە پەیوەندییان بە تاڵیبانی پاکستان (TTP) و دەوڵەتی ئیسلامییەوە هەیە، سوودیان لە ناسەقامگیری وەرگرتووە، ئەمەش زیاتر هێڵەکان تەڵخ دەکات و دیمەنی ئەمنی ئاڵۆز دەکات.

گرنگی ستراتیژی بەلوچستان ناتوانرێت کەم نرخێنرێت. ئەم ناوچەیە خاوەنی یەدەگی گەورەی گازی سروشتییە و پێکهاتەیەکی گرنگە لە کەرتی ئابووری چین-پاکستان (CPEC)، کە پڕۆژەیەکی سەرەکییە لە دەستپێشخەری "یەک پشتێنە و یەک رێگا"ی چین. بەندەری گوادەر، کە سەروەتێکی سەرەکیی CPECە، بە تایبەتی لاوازە بەرامبەر هێرشەکان، چونکە جوداخوازان بەشداریی چین بە قۆستنەوەی سەرچاوەکانیان دەزانن بەبێ سوودی هاوتا بۆ دانیشتووانی ناوخۆ. پاراستنی پڕۆژەکانی CPEC و کرێکارانی چین بووەتە نیگەرانییەکی سەرەکی بۆ ئیسلام ئاباد، ئەمەش چینێکی دیکە لە فشار دەخاتە سەر دەزگای ئەمنیەکەی.

دانپێدانانەکەی ئاسیف دەکرێت بە چەند شێوەیەک لێکبدرێتەوە. رەنگە داوای سەرچاوەی زیاتر و پشتیوانی نێودەوڵەتی بێت بۆ بەرەنگاربوونەوەی شۆڕشەکە. هەروەها دەکرێت هەوڵێک بێت بۆ بەڕێوەبردنی چاوەڕوانییەکانی خەڵک سەبارەت بە خێرایی و کاریگەریی ئۆپەراسیۆنەکانی دژە شۆڕش. لە مێژوودا، پاکستان زۆرجار قەبارەی ململانێی بەلوچستانی کەم نرخاندووە، زیاتر حەزی لەوە بووە وەک کێشەیەکی یاسا و رێسا وێنای بکات نەک وەک ناڕەزایەتییەکی سیاسی و نەتەوەیی قووڵ. ئەم راستگۆییە، بۆیە، گۆڕانکارییەک پیشان دەدات، کە سروشتی ترسناکی دوژمن و ژینگەکە دەناسێتەوە.

چارەسەری درێژخایەن بۆ بەلوچستان پێدەچێت لە ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکان تێپەڕێت. شارەزایان زۆرجار داوای رێبازێکی فرەلایەنە دەکەن کە گفتوگۆی سیاسی، چارەسەرکردنی ناڕەزایەتییە کۆمەڵایەتی-ئابوورییەکان، و دڵنیابوون لە دابەشکردنی یەکسانی سەرچاوەکان لەخۆبگرێت. دەیان ساڵ لە هەستکردن بە پەراوێزخستن و گەشەنەکردن تووڕەیی لە نێوان دانیشتووانی بەلوچدا ورووژاندووە، ئەمەش زەمینەیەکی بەپیت بۆ بزووتنەوە جوداخوازەکان دروست کردووە. بەبێ ستراتیژییەکی گشتگیر کە هۆکارە ریشەییەکانی شۆڕشەکە چارەسەر بکات، هێزە ئەمنییەکان، بەبێ گوێدانە تواناکانیان، بەردەوام دەبن لە رووبەڕووبوونەوەی شەڕێکی سەخت لە دژی دوژمنێکی سوور و لە رووی جوگرافییەوە خاوەن سوود.

لێدوانەکەی وەزیری بەرگری وەک بیرهێنانەوەیەکی توندە بۆ ناسەقامگیری بەردەوامی ئاشتی لە بەشێک لە پاکستان و کارلێکی ئاڵۆزی جوگرافیا، سیاسەت، و چەکداری کە ململانێی بەلوچستان پێناسە دەکات. لە کاتێکدا نەتەوەکە بەردەوامە لە خەباتی دژی تیرۆر و شۆڕش، ئاڵنگارییەکانی بەلوچستان یەکێک لە گرنگترین و قورسترین کێشە ئەمنییەکانی دەمێنێتەوە.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری