کشت وڵاتی بۆشایی ئاسمان لە داهاتوودا: پاشماوەی مرۆڤ دەکرێت بێتە هۆی گەشەی خۆراک لەسەر مانگ و مەریخ

ویلایەتە یەکگرتووەکان - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

کشت وڵاتی بۆشایی ئاسمان لە داهاتوودا: پاشماوەی مرۆڤ دەکرێت بێتە هۆی گەشەی خۆراک لەسەر مانگ و مەریخ

لەگەڵ فراوانبوونی ئامانجەکانی مرۆڤایەتی لە گەڕانی بۆشایی ئاسماندا، کێشەیەکی بنەڕەتی دێتە پێش: چۆن دەتوانرێت دابینکردنی خۆراکی بەردەوام بۆ نیشتەجێی داهاتووی جەستە ئاسمانییە دوورەکان وەک مانگ و مەریخ بکرێت. بارودۆخە سەخت و نا گونجاوەکانی ئەم جیهانانە، کە بە خاکە تیشکاوەکان و نەبوونی یان تەنکیی هەواوە ناسراون، کێشەیەکی گەورەن بۆ کشتوکاڵی نەریتی. لە وەڵامدا، زاناکان ڕوودەکەنە چارەسەری نوێ و نا نەریتی، کە بازدانەوەی پاشماوەی مرۆڤ وەک ڕێگەیەکی بەڵێندەر دێتە پێش.

بیرۆکەی گەشەی ڕووەک لە ژینگەی سەختدا بە بەکارهێنانی سەرچاوەی سنووردار، ماوەیەکی زۆرە خەیاڵی گشتی داگیرکردووە، وەک لە فیلمە خەیاڵی زانستییەکان وەک "The Martian" بە شێوەیەکی کاریگەر نیشان دراوە. ئەم بیرۆکەیە زیاتر و زیاتر بنەمای زانستی وەردەگرێت. لێکۆڵینەوەکانی پێشوو کە لەلایەن ناوەندی نێودەوڵەتی پەتاتە و ناسا ئەنجامدراون، نیشانیانداوە کە گەشەی پەتاتە بە بەکارهێنانی ئاوی پیسی مرۆڤ ئەنجام دەدرێت. بەڵام، لێکۆڵینەوەی نوێتر ئەم بیرۆکەیە زیاتر پەرە پێ دەدات. تیمێک بە سەرۆکایەتی هاریسن کۆکەر لە زانکۆی تێکساس A&M، بە هاوکاری ناسا، لێکۆڵینەوە لە کاریگەرییە ئاڵۆزەکانی نێوان بەرهەمەکانی پاشماوەی مرۆڤی پساو و خاکی مانگ و مەریخی (رێگۆلیت) دەکات.

ئەم هەوڵە پێشڕەوانە لەسەر سیستەمەکانی ژیانی بایۆ-ڕێجێنەراتیڤ (Bioregenerative Life Support Systems - BLiSS) چڕکراونەتەوە. ئەم تەکنەلۆژیا BLiSSانە، کە لەلایەن توێژەرانی ناوەندی بۆشایی ئاسمانی کێنیدی ناسا سەرپەرشتی دەکرێن، بریتیین لە بایۆڕیئاکتۆر و فلتەر کە بۆ گۆڕینی شێوازێکی پساوی پاشماوەی مرۆڤ بۆ ناو دەوڵەمەند بە خۆراکی دیزاین کراون. ئەم دەوڵەمەندییە، پێداویستییە بنەڕەتییەکانی ڕووەک بۆ گەشەکردن دابین دەکات. کاریگەرییەکانی بۆ نیشتەجێبوونی مرۆڤ لە داھاتوودا لەسەر مانگ و مەریخ زۆر گەورەن، چونکە مرۆڤەکان خۆیان دەبنە سەرچاوەیەکی دەستکەوتووی بەردەوام بۆ پاشماوەی پێویست. لەگەڵ نزیکبوونەوەی گەشتی ئارتیمیس کە ڕێگە خۆشدەکات بۆ گەڕانی نوێی مانگ، پرسیاری بەرهەمهێنانی خۆراک بە خێرایی لە ڕیزی پێشینەدا بۆ ژیانی دوور لە زەوی زیاد دەکات.

کۆکەر، نووسەری سەرەکی لێکۆڵینەوەیەک کە ئەم سیستەمە ورد دەکاتەوە، دەڵێت: "لە بنکەکانی مانگ و مەریخدا، پاشماوەی ئەندامی دەبنە بنەمای دروستکردنی خاکی تەندروست و بەرهەمدار." "بە پساوی خاکە نموونەییەکانی مانگ و مەریخ بە بەکارهێنانی پاشماوەی ئەندامی، دەرکەوتووە کە زۆرێک لە خۆراکە پێویستییەکانی ڕووەک دەتوانرێت لە کانگاکانی ڕووی زەویەوە دەربهێنرێت." ئەمە گۆڕانکارییەک لە تێڕوانینمان بۆ پاشماوە نیشان دەدات - گۆڕینی لە کێشەی فڕێدان بۆ سەرچاوەیەکی بەنرخ بۆ ژیان.

ژیانی ڕووەکی لەسەر زەوی پشت بە کۆمەڵێک خۆراکی ئاڵۆز دەبەستێت، لەوانە نایترۆجین، پۆتاسیوم و فوسفۆر، لەگەڵ ئاو. ڕێگۆلیتی دۆزراوە لەسەر مانگ و مەریخ، هەرچەندە کانگای وەک ئۆکسیدی ئاسن، سیلیکۆن دایۆکساید و مەگنسیۆم لەخۆدەگرێت، بەڵام بە توندی تیشکاوە و لە حاڵەتی مەریخدا، کلۆرایدی ژەهراوی تێدایە. ئەمەش وایکردووە ئەم خاکانە بە سروشتی دوژمنکار بن بۆ گەشەی ڕووەک. لەبەر ئەوە، دەوڵەمەندکردنی ئەم خاکە بێگانانە هەنگاوێکی گرنگە، و لێکۆڵینەوەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە پاشماوەی مرۆڤی پساو دەتوانێت زۆرێک لە پێداویستییەکان دابین بکات.

قۆناغی سەرەتایی دامەزراندنی بنکەکانی مرۆڤ، بە گومانەوە پێویستی بە هێنانی خۆراک و سیستەمی بەڕێوەبردنی پاشماوە لە زەویەوە دەبێت. دواتر، هەوڵێکی زۆر پێویست دەبێت بۆ باشترکردنی ڕێگۆلیتی ناوچەکە بۆ پاڵپشتی کشتوکاڵ. ئەم کارە پێویستی بە کات و سەرچاوەی زۆر هەیە، جگە لە ئەرکە زۆرەکانی دیکە کە پەیوەستن بە گەڕان و دروستکردنی خانوو. لە کاتێکدا کە ڕێگاکانی تر وەک هایدڕۆپۆنیکس بە وردی لێکۆڵینەوەیان لەسەر کراوە، ئەوان زۆرجار بڕێکی زۆر ئاو و پێکهاتەی خۆراکی بەرز پێویست دەکەن، کە کێشەی لۆجستی خۆیان بۆ نیشتەجێی دوورەدەست دروست دەکەن. ناردنی پێداویستی لە زەویەوە، بە تایبەتی بۆ خۆراک، زۆر گران و کات بەسەربردنە بۆ بەردەوامی درێژخایەن.

لێکۆڵینەوەی ئەنجامدراو لە ناوەندی بۆشایی ئاسمانی کێنیدی ناسا، بە بەکارهێنانی گەورە خانووی مانگی نموونەیی، زیاتر شایەتی ئەم توانایەی داوە. لەو ئەزموونانەی کە لەلایەن کۆکەر و هاوکارانی ناسایەوە ئەنجامدراون، دەوڵەمەندی BLiSS تێکەڵ بە ڕێگۆلیتی مانگ یان مەریخی نموونەیی کراوە. دوای ماوەیەکی 24 کاتژمێر لە تێکدان، تێکەڵەکە دەرکەوتنی بەرچاوی ڕێگۆلیتەکەی نیشانداوە. بە شێوەیەکی چارەنووسساز، نموونە پساوەکان بڕێکی بەرچاو لە خۆراکە پێویستەکانی ڕووەک، لەوانە گۆگرد، کالسیوم و مەگنسیۆم، ئازاد کردووە کاتێک لەگەڵ ئاو و دەوڵەمەندی BLiSSدا کاریگەریان هەبووە. لێکۆڵینەوەی وردبینانە گۆڕانکارییە فیزیاییەکانی لە بەشەکانی نموونەییدا ئاشکرا کردووە، وەک دروستبوونی چاڵە بچووکەکان و داپۆشینی بەشەکان بە نانۆ-بەشەکان. ئەم گۆڕانکارییانە کێشە و پەرژینی بەشە کانزاییەکانی کەمکردووەتەوە، کە نیشانەی هەنگاوێکی سەرکەوتووە بەرەو دروستکردنی ماددەیەکی زیاتر هاوشێوەی خاک کە بتوانێت ژیانی ڕووەکی پاڵپشتی بکات.

هەرچەندە ئەنجامە سەرەتاییەکان زۆر بەڵێندەرن، بەڵام توێژەران جەخت دەکەنەوە کە قۆناغی گرنگی داهاتوو بریتییە لە تاقیکردنەوەی ئەم پرۆسە بە نموونەی ڕاستەقینەی ڕێگۆلیتی مانگ و مەریخ، کە تایبەتمەندی جیاوازیان هەیە بە بەراورد لەگەڵ ئەو نموونانەی کە تا ئێستا بەکارهاتوون. لەگەڵ ئەوەشدا، ئەم لێکۆڵینەوەیە بینینی گرنگ سەبارەت بە ستراتیژییەکی بەردەوام بۆ پاڵپشتی کردنی کۆمەڵگاکانی مرۆڤ لە بۆشایی ئاسماندا پێشکەش دەکات. ڕەنگە زۆر نەخایەنێت پێش ئەوەی نیشتەجێی مانگ چێژ لە ساندوچکی کەرەوز وەرگرن، و کۆلۆنیستەکانی مەریخ دانەوێڵە، پۆڵکە و بەڵێ، پەتاتە، هەمووی بەهۆی بازدانەوەی نوێی پاشماوەکانیانەوە، دروێنەی خۆیان بکەن.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری