قەیرانی دیپلۆماسی: بەریتانیا وەڵامی دەردەکردنی دیپلۆماتکارێکی ڕووسی دەداتەوە بە هەڵوەشاندنەوەی متمانەنامەکەی

شانشینی یەکگرتوو - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

قەیرانی دیپلۆماسی: بەریتانیا وەڵامی دەردەکردنی دیپلۆماتکارێکی ڕووسی دەداتەوە بە هەڵوەشاندنەوەی متمانەنامەکەی

پەیوەندییەکانی بەریتانیا و ڕووسیا ئەمڕۆ گەڕێکی نوێی گرژی دیپلۆماسییان بەخۆوە بینی، کاتێک وەزارەتی دەرەوەی بەریتانیا هەڵوەشاندنەوەی متمانەنامەی دیپلۆماتکارێکی ڕووسی ڕاگەیاند. ئەم هەنگاوە وەک وەڵامێکی ڕاستەوخۆ دێت بۆ بڕیاری مۆسکۆ بۆ دەرکردنی کارمەندێکی باڵیۆزخانەی بەریتانیا لە مانگی یەکدا، کە ئەڵقەیەکی دیکەی زنجیرەیەک کاردانەوەی دوولایەنەیە کە ڕەنگدانەوەی ناکۆکییە قووڵەکانی نێوان دوو زلهێزە ئەتۆمییەکەیە.

لە بەیاننامەیەکدا کە ڕۆژی دووشەممە لەلایەن حکومەتی بەریتانیاوە بڵاوکرایەوە، ئاماژە بەوە کرا کە بڕیارەکە دوای بانگکردنی باڵیۆزی ڕووسیا لە لەندەن دراوە. بەرپرسێکی باڵای وەزارەتی دەرەوە، کۆمۆنوێڵس و گەشەپێدان (FCDO) بە ڕوونی ڕایگەیاند کە شانشینی یەکگرتوو ڕێگە بەوە نادات کە بە "ترساندنی کارمەندانی باڵیۆزخانەی بەریتانیا" وەسفی کرد. لە بەیاننامەکەدا هاتووە: "دوای بانگکردنی باڵیۆزی ڕووسیا، بەرپرسێکی باڵای وەزارەتی دەرەوە ڕوونی کردەوە کە بەریتانیا ڕێگە بە ترساندنی کارمەندانی باڵیۆزخانەی بەریتانیا نادات، و لەبەر ئەوە، ئەمڕۆ هەڵوێستێکی تۆڵەسەندنەوە وەردەگرین بە هەڵوەشاندنەوەی متمانەنامەی دیپلۆماتکارێکی ڕووسی." ئەم زمانە توندە ئاماژە بەوە دەکات کە لەندەن کردارە پێشووەکەی ڕووسیا بە زیاتر لە دەرکردنێکی ئاسایی دەبینێت، بەڵکو هەوڵێکە بۆ تێکدانی کاری دیپلۆماسی بەریتانیا.

لە مانگی یەکدا، ڕووسیا ڕایگەیاندبوو کە متمانەنامەی یەکێک لە کارمەندانی باڵیۆزخانەی بەریتانیای لە مۆسکۆ هەڵوەشاندووەتەوە و فەرمانی پێکردبوو کە خاکی ڕووسیا جێبهێڵێت. مۆسکۆ بڕیارەکەی بەوە پاساو دا کە زانیاریی لە دەسەڵاتە پەیوەندیدارەکانییەوە وەرگرتووە کە ئاماژە بەوە دەکەن دیپلۆماتکارەکە پەیوەندی بە دەزگا هەواڵگرییە تایبەتەکانی بەریتانیاوە هەبووە. تۆمەتە هاوبەشەکانی سیخوڕی لە مێژە تایبەتمەندی پەیوەندییەکانی نێوان لەندەن و مۆسکۆ بوون، و زۆرجار وەک پاساوێک بۆ ئەم جۆرە ڕێوشوێنە دیپلۆماسییە سزاییانە بەکارهاتوون. بەڵام، سروشتی دووبارەبوونەوەی ئەم ڕووداوانە ئاماژە بە نەبوونی ئامادەیی بۆ کەمکردنەوەی گرژییەکان دەکات، و لەبری ئەوە، مەیلی وەڵامدانەوەی "بەسزا".

لە ڕووی مێژووییەوە، پەیوەندییەکانی نێوان بەریتانیا و ڕووسیا چەندین قەیرانی دیپلۆماسییان بەخۆوە بینیوە، ڕەنگە دیارترینیان ژەهراویکردنی سێرگی و یولیا سکریپاڵ لە سالزبێری لە ساڵی 2018 بووبێت، کە بووە هۆی دەرکردنی بەکۆمەڵ دیپلۆماتکاران لە هەردوو لا و لەلایەن هاوپەیمانە ڕۆژئاواییەکانەوە. ناکۆکییەکان لەسەر ئۆکرانیا، پرسی ئاسایشی سایبەری، و دەستوەردانی گوماناوی لە کاروباری ناوخۆدا دۆخەکە زیاتر ئاڵۆز دەکەن. هەر دەرکردنێکی دیپلۆماسی زیاد دەکات بۆ مێژوویەکی درێژ لە بێباوەڕی و دوژمنایەتی، کە هەر هەوڵێک بۆ هاوکارییەکی بنیاتنەر زۆر قورس دەکات.

هەڵوەشاندنەوەی متمانەنامەی دیپلۆماسی بەو مانایەیە کە دیپلۆماتکارەکە پارێزبەندی دیپلۆماسی لەدەست دەدات و بوونی لە وڵاتی خانەخوێدا نایاسایی دەبێت. بەزۆری ماوەیەکی کورت بۆ ڕۆیشتن پێدەدرێت. ئەم جۆرە کارانە، هەرچەندە ڕەمزی دەردەکەون، کاریگەری سیاسی قووڵیان هەیە. پەیامێکی ڕوون دەنێرن کە وڵاتی خانەخوێ ڕێگە بەوە نادات کە بە هەڵسوکەوتێکی نەگونجاو دادەنێت، لە هەمان کاتدا، توانای دیپلۆماسی نێردە بیانییەکان بە کەمکردنەوەی ژمارەی کارمەندەکانیان کەم دەکاتەوە.

پێشبینی دەکرێت ئەم سووڕەی وەڵامدانەوە دیپلۆماسییە دوولایەنەیە بەردەوام بێت مادام گرژییە جیۆپۆلیتیکییە بنەڕەتییەکان بەردەوام بن. لە نەبوونی گفتوگۆیەکی بنیاتنەر یان گۆڕانکاری لە سیاسەتەکاندا، ڕووداوی لەم جۆرە زیاتر ڕوودەدەن، کە پەیوەندییە دوولایەنەکان زیاتر خراپ دەکات. بۆ چاودێران، ئەم ڕووداوانە تەنها ناکۆکی پرۆتۆکۆلی نین، بەڵکو نیشانەی ململانێیەکی فراوانترن لە نێوان زلهێزەکاندا، کە لە هەموو هەنگاوێکی دیپلۆماسییدا ڕەنگدانەوەی هەیە.

پرسیارەکە ئەوەیە ئایا ئەم کارانە دەبێتە هۆی گەورەبوونەوەیەکی زیاتر یان لە چوارچێوەی وەڵامدانەوە دوولایەنە ئاساییەکاندا دەمێننەوە. لە هەردوو حاڵەتەکەدا، داهاتووی نزیکی پەیوەندییەکانی بەریتانیا و ڕووسیا پڕ لە ئاستەنگ دەردەکەوێت، لەگەڵ بەردەوامبوونی ئاڵوگۆڕی تۆمەتەکان و ڕێوشوێنە سزاییەکان کە تەنها خزمەت بە قووڵکردنەوەی کەلێنی ناکۆکی دەکەن.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری