ڕووسیا: سزای زیندانی هەتاهەتایی بۆ تاوانبارانی سەرەکی هێرشی هۆڵی کرۆکەس سیتی لە مۆسکۆ

ڕووسیا - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

ڕووسیا: سزای زیندانی هەتاهەتایی بۆ تاوانبارانی سەرەکی هێرشی هۆڵی کرۆکەس سیتی لە مۆسکۆ

لە بڕیارێکی مێژووییدا کە کۆتایی بە پرۆسەیەکی یاسایی وردبینانە دەهێنێت، دادگایەکی ڕووسی چوار تاوانباری سەرەکی هێرشی وێرانکەری سەر هۆڵی کۆنسێرتی کرۆکەس سیتی لە نزیک مۆسکۆی بە زیندانی هەتاهەتایی سزادا. بڕیارەکە، کە لەلایەن ئاژانسی هەواڵی دەوڵەتی ڕووسیا (تاس) لە هۆڵی دادگاوە ڕاگەیەندرا، نزیکەی دوو ساڵ دوای ڕووداوە سامناکەکە دێت کە 149 کەسی لێ کوژرا و سەدان کەسیش بریندار بوون، ئەمەش یەکێکە لە کوشندەترین کردەوە تیرۆریستییەکان لە مێژووی نزیکی ڕووسیادا.

جگە لە چوار هێرشبەرە سەرەکییەکە، دادگاکە سزای زیندانی هەتاهەتایی بەسەر یازدە تۆمەتباری دیکەشدا سەپاند، کە دەسەڵاتدارانی ئاسایشی ڕووسیا وەک هاوکار پۆلێنیان کردبوون. جگە لەوەش، چوار کەسی دیکە بەهۆی تێوەگلانیان لە پیلانە تیرۆریستییەکەدا سزای زیندانییان لە نێوان 19 بۆ 22 ساڵ وەرگرت. شایەنی باسە، تاس ڕایگەیاند کە یەکێک لە هاوکارە سزادراوەکان داوای کردووە بۆ ئەوەی لە زیندان ڕزگاری بێت، بنێردرێتە ئۆکرانیا بۆ شەڕکردن، داواکارییەک کە جەخت لەسەر ئەو پاشخانە جیۆپۆلیتیکییە ئاڵۆزە دەکاتەوە کە هێرشەکە و لێکەوتەکانی تێیدا ڕوویانداوە.

دادگاییکردنی داخراو و تۆمەتەکانی ئەشکەنجەدان

کەس و کاری قوربانیانی هێرشەکە لە هۆڵی دادگادا ئامادەبوون بۆ گوێگرتن لە بڕیاری سزادانەکە، و چاودێری ڕێکارە ناخۆشەکانیان دەکرد. بەپێی ڕاپۆرتەکان، چەندین تۆمەتبار کە لەناو قەفەسێکی شووشەییدا گیرابوون، کاتێک دادوەر سزاکانی ڕاگەیاند، سەیری خوارەوەیان دەکرد. ئەم وردەکارییە بینراوە، قورسایی سۆزداری دادگاییکردنەکە بۆ ئەوانەی کە بەهۆی کارەساتەکەوە زیانیان پێگەیشتووە، هەروەها سروشتی مشتومڕاوی دەرکەوتنە گشتییەکانی تۆمەتباران دەردەخات.

چوار تاوانبارە سەرەکییەکە لە 22ی ئازاری 2024دا هێرشیان کردە سەر کۆنسێرتێکی ڕۆک لە هۆڵی کرۆکەس سیتی، دەستیان بە تەقەی بێسەروبەر کرد و شوێنەکەیان سووتاند. لیژنەی لێکۆڵینەوەی ڕووسیا پشتڕاستی کردەوە کە 149 کەس لە هێرشەکەدا گیانیان لەدەستداوە، یەک کەس وەک بێسەروشوێن تۆمارکراوە و 609 کەسیش بریندار بوون. لقێکی گرووپی تیرۆریستی دەوڵەتی ئیسلامی (داعش) لە ئەفغانستانەوە، بەتایبەتی داعش-خۆراسان، بەرپرسیارێتی هێرشەکەی گرتە ئەستۆ، ئەمەش دوورییەکی نێودەوڵەتی بە پیلانە تیرۆریستییەکە و لێکۆڵینەوەکانی دواتر بەخشی.

دادگاییکردنە بەرفراوانەکە لە سەرەتای مانگی ئابی ساڵی ڕابردوودا دەستی پێکرد، بە گواستنەوەی ژووری دادگای سەربازی بۆ بینا گەورەکەی دادگای شاری مۆسکۆ بۆ ئەنجامدانی ڕێکارەکان. سەرەڕای ئەو ترس و دڵەڕاوکێیەی کە بەهۆی گەورەترین هێرشی تیرۆریستی لە ڕووسیا لە ماوەی چەند ساڵێکدا و گرنگییەکی بەرچاوی گشتییەوە بڵاوبووەوە، دادگاییکردنەکە لە پشت دەرگا داخراوەکانەوە ئەنجامدرا. ئەم کەمییەی شەفافیەت ڕەخنەی لێکەوتەوە و پرسیارگەلێکی سەبارەت بە دادپەروەری و کراوەیی پرۆسەی دادوەری ورووژاند.

تاوانبارە سەرەکییە سزادراوەکان لە کاتی هەوڵی هەڵاتنیاندا لە نزیک شاری بریانسک لە ڕووسیا، نزیک سنوورەکانی ئۆکرانیا و بێلاڕووسیا دەستگیرکران. دوای دەستگیرکردنیان، بە ئاشکرا نمایشکران و نیشانەی بینراوی خراپ مامەڵەکردن و ئەشکەنجەیان پێوە دیار بوو. ئەم وێنانە دەستبەجێ بوونە هۆی ئیدانەکردنی نێودەوڵەتی و نیگەرانییەکانی سەبارەت بە پێشێلکارییەکانی مافی مرۆڤ لەناو سیستمی دادوەری ڕووسیادا زیاد کرد.

لێکۆڵینەوەی نێودەوڵەتی و نیگەرانییەکانی مافی مرۆڤ

لە ڕاپۆرتێکدا کە باسی ئەشکەنجەدانی سیستماتیکی لە ڕووسیادا دەکات، ڕاپۆرتەری تایبەتی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ مافی مرۆڤ لە ڕووسیا بە تایبەتی ئاماژەی بەم دۆسیەیە کرد و ڕایگەیاند کە ئەشکەنجەدان چیتر تەنها لە ژوورە نهێنی و شاراوەکاندا سنووردار نییە. ڕاپۆرتەکە جەختی لەوە کردەوە کە گومانلێکراوەکان بە نیشانەی ڕوونی ئەشکەنجەدانەوە لە دادگا پێشکەش کران، بەڵام دادوەری سەرۆکایەتی دادگاکە، بەپێی ڕاپۆرتەکان، پرسیاری لەبارەی دۆخی تەندروستی تاوانبارە گومانلێکراوەکانەوە نەکردووە. ئەم ئاشکراکردنانە نیگەرانییە نێودەوڵەتییەکانی ئێستا سەبارەت بە تۆماری مافی مرۆڤی ڕووسیا، بە تایبەتی لە چوارچێوەی ئۆپەراسیۆنەکانی دژە تیرۆردا، زیاتر دەکات و سێبەرێک دەخاتە سەر شەرعیەتی ئەنجامە دادوەرییەکان.

سەرجەم ئەم چیرۆکە، لە سەرەتای هێرشە دڕندانەکەوە تا بڕیاری کۆتایی سزادان، ئاماژەیە بۆ ئەو ئاستەنگە ئەمنییە قووڵانەی کە ڕووسیا ڕووبەڕوویان دەبێتەوە، هاوکات لەگەڵ چاودێرییەکی جیهانی چڕوپڕتر لەسەر پابەندبوونی بە ستانداردەکانی مافی مرۆڤ. لێکەوتە درێژخایەنەکانی ئەم هێرشە، کە کاریگەری لەسەر ئاسایش، کۆمەڵگا و سیاسەت دەبێت، بەردەوامن لە بوون بە بابەتی شیکاری و گفتوگۆی بەرفراوان.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری