Giuliani'nin Tartışmalı Açıklaması: ABD-İran Politikası İçin Ne Anlama Geliyor?

Küresel - Ekhbary Haber Ajansı

Giuliani'nin Tartışmalı Açıklaması: ABD-İran Politikası İçin Ne Anlama Geliyor?

Eski New York Belediye Başkanı ve ABD Başkanı Donald Trump'ın kişisel avukatı Rudy Giuliani, bir kez daha şaşırtıcı bir açıklama yaparak, Amerika Birleşik Devletleri'nin İran'a uyguladığı sıkı yaptırımların etkili olduğunu ve nihayetinde Tahran'daki mevcut İslami rejimi devirecek bir devrime yol açacağını açıkça belirtti. Bu açıklama, sadece Başkan'la yakın ilişkisi olan bir figürden gelmesi nedeniyle değil, aynı zamanda ABD hükümetinin "İran'da rejim değişikliği arayışında değiliz" şeklindeki resmi duruşuyla çelişiyor gibi görünmesi nedeniyle de dünya genelinde hızla geniş ilgi ve tartışma yarattı ve zaten gergin olan ABD-İran ilişkilerine daha fazla belirsizlik kattı.

Rusya'nın Sputnik haber ajansının 23 Eylül tarihli Reuters'a atıfta bulunan haberine göre, Giuliani bu açıklamaları "İran-Amerikan anti-Tahran" konferansında yaptı. Washington'ın, İran'ı şiddetli ekonomik yaptırımlar yoluyla davranışlarını değiştirmeye zorlamayı amaçlayan "azami baskı" politikasının sadece müzakere veya davranış ayarlamasına yönelik olmadığını, daha radikal bir rejim değişikliği hedefine yönelik olduğunu açıkça belirtti. Hatta İran rejiminin nihayetinde devrileceğine dair "kesinlik" ifade eden kesin bir ifade kullandı.

Giuliani'nin bu son açıklaması münferit bir olay değil. Uzun bir süredir, İran konusunda Amerikan siyasetindeki en şahin figürlerden biri olarak kabul edilmiş, sürgündeki İranlı muhalif gruplarla, özellikle de İran Halkın Mücahitleri Örgütü (MEK) ile yakın bağlar sürdürmüştür. Sık sık MEK mitinglerine katılmış ve açıkça İran İslam Cumhuriyeti'nin devrilmesi çağrısında bulunmuştur. Ancak, bu tür açıklamalar bir başkanlık avukatından geldiğinde, ağırlıkları ve potansiyel etkileri belirgin şekilde farklıdır. Bu durum, dış gözlemcileri, Giuliani'nin yorumlarının sadece kişisel görüşleri mi olduğunu yoksa bir ölçüde Trump yönetiminin içinde, özellikle de Başkan'ın kendi zihninde, İran'ın geleceğine ilişkin gerçek niyetleri mi yansıttığını speküle etmeye zorlamaktadır.

Dışişleri Bakanlığı ve Pentagon da dahil olmak üzere ABD hükümeti, genellikle İran'a yönelik politika hedeflerinin, nükleer silah geliştirmesini engellemek, bölgesel etkisini dizginlemek ve terörü desteklemeyi bırakmaya zorlamak olduğunu, doğrudan "rejim değişikliği" peşinde koşmak olmadığını vurgulamaktadır. Bu resmi anlatı, diğer ulusların iç işlerine karışma suçlamalarından kaçınmayı ve belirli bir diplomatik esneklik derecesini sürdürmeyi amaçlamaktadır. Bununla birlikte, Giuliani'nin açıklamaları şüphesiz bu diplomatik perdeyi aralamış, Washington içinde potansiyel olarak daha derin, daha yıkıcı stratejik niyetleri ortaya çıkarmıştır. Bu durum, sadece İran içinde milliyetçi duyguları alevlendirmekle kalmayacak, onu dış baskıya karşı daha kararlı hale getirecek, aynı zamanda uluslararası toplumu ABD dış politikasının doğruluğunu sorgulamaya da yöneltebilecektir.

Trump yönetiminin gelişiyle birlikte ABD-İran ilişkileri keskin bir şekilde kötüleşti. ABD, dönüm noktası niteliğindeki Kapsamlı Ortak Eylem Planı'ndan (JCPOA), yani İran nükleer anlaşmasından tek taraflı olarak çekildi ve ardından İran'a yönelik ekonomik yaptırımları yeniden uyguladı ve yoğunlaştırdı, bu da İran ekonomisini ciddi şekilde etkiledi. Bu yaptırımlar, İran'ın petrol ihracat gelirlerini kesmek ve uluslararası finans sistemine erişimini kısıtlamak, böylece bölgesel etkisini zayıflatmak için tasarlanmıştır. ABD, yaptırımların rejimi devirmeyi değil, İran'ın davranışlarını değiştirmeyi amaçladığını iddia etse de, Giuliani'nin yorumları şüphesiz "azami baskı" politikasına yeni bir yorum getirerek, onu "azami yıkım" stratejisinin bir bileşeni gibi göstermektedir.

Bu açıklamalar, Orta Doğu'nun istikrarı için yeni bir meydan okuma oluşturmaktadır. İran, uzun süredir ABD ve müttefiklerini iç işlerine karışmaya ve hükümetini devirmeye çalışmakla suçlamaktadır. Giuliani'nin açıklamaları şüphesiz bu İran iddialarına "kanıt" sağlayacak ve potansiyel olarak iki ülke arasındaki çatışmayı daha da kötüleştirecektir. Tahran bunu Washington'dan bir savaş ilanı olarak yorumlayabilir ve nükleer programını hızlandırmak, bölgedeki vekil faaliyetlerini genişletmek veya hatta bölgedeki ABD çıkarlarını doğrudan hedef almak da dahil olmak üzere daha agresif karşı önlemler alabilir. Bu durum, Orta Doğu'daki zaten istikrarsız olan durumu şüphesiz daha da kötüleştirecek, yanlış hesaplama ve çatışma riskini artıracaktır.

Uluslararası toplumun Giuliani'nin yorumlarına tepkisi karışık oldu. Avrupa ülkeleri, özellikle İran nükleer anlaşmasını kurtarmaya çalışanlar, muhtemelen endişelerini dile getireceklerdir. Sürekli olarak İran nükleer sorununa diplomatik bir çözüm çağrısında bulunmuşlar ve bölgesel çatışmayı tırmandırabilecek herhangi bir söylem veya eyleme karşı çıkmışlardır. Giuliani'nin açıklaması, uluslararası diplomatik çabaları baltalayıcı ve İran içindeki ılımlıların etkisini daha da zayıflatıcı olarak algılanabilir.

Sonuç olarak, Rudy Giuliani'nin Amerika Birleşik Devletleri tarafından İran hükümetinin nihai olarak devrilmesine ilişkin açıklaması, sadece kişisel bir görüşten daha fazlasıdır; Trump yönetiminin İran politikasındaki potansiyel olarak radikal bir eğilimi ortaya koyan bir "sinyal" işlevi görmektedir. Bu, sadece resmi pozisyonlarla keskin bir tezat oluşturmakla kalmıyor, aynı zamanda zaten karmaşık ve değişken ABD-İran ilişkisine daha fazla belirsizlik ve çatışma potansiyeli ekliyor. Uluslararası toplumun, bunun sadece sözlü bir duruş mu yoksa gelişmekte olan gizli bir strateji mi olduğunu anlamak için Washington'ın gerçek eylemlerini yakından izlemesi gerekmektedir, böylece Orta Doğu bölgesindeki potansiyel dramatik değişimleri daha iyi ele alabilir.

Ekhbary Haber Ajansı