Tayland, Çin İHA'larının Rusya'ya Batı Yaptırımlarını Aşarak Transit Merkezi Haline Geldi

Küresel - Ekhbary Haber Ajansı

Tayland, Çin İHA'larının Rusya'ya Batı Yaptırımlarını Aşarak Transit Merkezi Haline Geldi

Uluslararası yaptırımların uygulanmasındaki süregelen zorlukların altını çizen önemli bir gelişmeyle, Tayland'ın Çin yapımı insansız hava araçlarının Rusya'ya akışını kolaylaştıran kritik bir transit merkezi haline geldiği bildiriliyor. Bloomberg'in yakın tarihli bir araştırmasında detaylandırılan bu karmaşık tedarik zinciri, Moskova'nın Ukrayna'ya yönelik tam ölçekli işgalinin ardından savaş makinesini felç etmeyi amaçlayan Batı kısıtlamalarını aşmasına olanak tanıyor.

Kapsamlı ticaret belgelerinin analizine göre, Rusya'nın Tayland'dan drone ithalatı 2025 yılının ilk on bir ayında dramatik bir şekilde artarak tahmini 125 milyon dolara ulaştı. Bu rakam, bir önceki yıla göre şaşırtıcı bir şekilde sekiz kat artış anlamına geliyor ve Tayland'ın aynı dönemdeki toplam drone ihracatının yaklaşık %88'ini oluşturuyor. Veriler ayrıca paralel bir eğilimi ortaya koyuyor: Çin, aynı zaman diliminde Tayland'a 186 milyon dolar değerinde drone sevk etti ve bu da Çin'i Tayland'ın drone ithalatının neredeyse tek kaynağı haline getirdi. Bu kalıp, Çin teknolojisini üçüncü bir ülke üzerinden yeniden yönlendirerek nihai varış noktasını gizlemeye yönelik kasıtlı bir stratejiyi güçlü bir şekilde düşündürüyor.

Bu operasyonun ölçeği, işgal öncesi seviyelerle keskin bir tezat oluşturuyor. Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik tam ölçekli saldırganlığının ilk yılı olan 2022'de, Tayland'ın drone ihracatı 1 milyon doların altındaydı ve Rusya'ya hiç sevkiyat kaydedilmemişti. Tayland üzerinden ticaret hacmindeki birkaç yıl içindeki hızlı artış, uluslararası denetimden ve yaptırımlardan kaçınmak için tasarlanmış sofistike ve hızla gelişen bir ağa işaret ediyor.

Bu gelişen ticaret rotasının merkezinde birkaç önemli aracı bulunuyor. Belirlenen önde gelen kuruluşlardan biri, 2025 yılının ilk on bir ayında Tayland'a Çin'den 144 milyon dolar değerinde drone ithal eden China Thai Corp. Bu şirketin tedarik zincirindeki rolü uluslararası yetkililer tarafından gözden kaçmadı; İngiltere, Ekim 2025'te China Thai Corp.'a Rus ordusuna teknoloji sağladığı iddiasıyla yaptırım uyguladı. Daha fazla incelemeden kaçınmak amacıyla, şirketin adını Lanto Global Logistics olarak değiştirdiği bildiriliyor; bu, geçmiş faaliyetlerini ve bağlantılarını gizlemeye çalışan kuruluşlar tarafından kullanılan yaygın bir taktiktir.

Bir diğer önemli oyuncu ise 2025 yılında yaklaşık 25 milyon dolar değerinde drone ürünü ithal eden Skyhub Technologies. Bu sevkiyatlar arasında, Çinli üretici Autel Robotics tarafından üretilen EVO Max 4T modelinden yüzlerce ünite bulunuyordu. Nominal olarak sivil drone olarak sınıflandırılsa da, EVO Max 4T, savaş operasyonları için oldukça uyarlanabilir yeteneklere sahip. Özellikle, bu özel model, eski Dijital Dönüşüm Bakanı ve mevcut Savunma Bakanı Mykhailo Fedorov gibi isimlerin desteklediği Ukrayna'nın "Drone Ordusu" programında aktif olarak tanıtıldı ve kullanıldı; bu da onun çift kullanımlı doğasını ve savaş alanındaki etkinliğini vurguluyor.

Bu bulgularla karşı karşıya kalan Autel Robotics, Rus ordusuyla herhangi bir işbirliğini reddetti ve uluslararası yaptırımlara uyduğunu belirtti. Şirket ayrıca, dronlarının belirlenmiş çatışma bölgelerinde uçuşları engellemek için tasarlanmış bir "uçuşa yasak coğrafi sınırlama sistemi" ile donatıldığını belirtti. Ancak, bu tür sistemlerin kararlı aktörler tarafından kötüye kullanımını önlemedeki etkinliği, uzmanlar ve askeri analistler arasında devam eden bir tartışma konusu olmaya devam ediyor.

Uluslararası yaptırımlar ve güvenlik politikası uzmanları bu gelişmeleri endişeyle karşılıyor. Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü'nden araştırma görevlisi Maria Shagina, üçüncü ülke aracıların kullanılmasının yaptırım kaçırma faaliyetlerinin bir özelliği olduğunu vurguladı. Shagina, "Ülkeler değişebilir ama yöntemler değişmez: Üçüncü ülkeler üzerinden paravan şirketler kullanarak yeniden yönlendirme" açıklamasını yaparak yasa dışı tedarik ağlarının uyarlanabilirliğini vurguladı. Bu strateji, tarafsız ülkelerin meşru ticaret altyapısını kullanarak hassas malların gerçek menşeini ve nihai varış noktasını gizler, bu da yaptırım uygulayan kurumlar için tespit ve engellemeyi son derece zorlaştırır.

Tayland gibi Güneydoğu Asya ülkeleri üzerinden sevkiyatlardaki artış, Batı güçlerinin Rusya'nın kritik çift kullanımlı teknolojilere erişimini etkin bir şekilde kısıtlamada karşılaştığı derin zorluğu açıkça göstermektedir. Gelişmiş elektronikten insansız hava sistemlerine kadar değişen bu teknolojiler, Moskova'nın askeri operasyonlarını sürdürmesi ve yaptırımların dayatmayı amaçladığı teknolojik dezavantajı aşması için hayati önem taşımaktadır. Tayland ve Rusya'nın son yıllarda ekonomik, siyasi ve kültürel bağlarını aktif olarak derinleştirmesi, bu tür transit faaliyetler için daha hoşgörülü bir ortam yaratma potansiyeli taşıdığından, ekonomik ve diplomatik manzara bu çabaları daha da karmaşık hale getirmektedir.

Bu arka plana karşı, Batılı yetkililer, Pekin'in defalarca inkar etmesine rağmen, Çin'i Rusya'nın savaş çabalarına aktif olarak yardım etmekle sürekli olarak suçladılar. ABD'nin NATO Büyükelçisi Matthew Whitaker, yakın zamanda düzenlenen Münih Güvenlik Konferansı'nda yaptığı konuşmada, Çin'in çatışmayı önemli ölçüde etkileyecek güce sahip olduğunu öne sürerek güçlü bir duruş sergiledi. Whitaker, "Çin, [Başkan] Vladimir Putin'i arayıp bu savaşı yarın sona erdirebilir ve sattıkları çift amaçlı teknolojileri kesebilir" dedi. Ayrıca, "Çin, Rus petrol ve gazını satın almayı bırakabilir. Biliyorsunuz, bu savaş tamamen Çin tarafından mümkün kılınıyor" diyerek, Çin'in Rusya'nın süregelen saldırganlığına verdiği ekonomik ve teknolojik desteğin algılanan merkeziliğini vurguladı. Fox News'in bildirdiğine göre, Pekin'in Ukrayna'ya insani yardım teklif etmesine rağmen, bu yardım paketinin boyutu veya kapsamı açıklanmadı ve bu durum, Batı'nın çatışmaya ilişkin daha geniş tutumu hakkındaki endişelerini gidermek için yetersiz kaldı.

Ekhbary Haber Ajansı