ئۆسترالیا ڕووبەڕووی دابەشبوونە سیاسییەکان، گۆڕانکارییە ئابوورییەکان و ئاستەنگە شارستانییەکان دەبێتەوە

ئۆسترالیا - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

ئۆسترالیا ڕووبەڕووی دابەشبوونە سیاسییەکان، گۆڕانکارییە ئابوورییەکان و ئاستەنگە شارستانییەکان دەبێتەوە

ئۆسترالیا لە ئێستادا ڕووبەڕووی زنجیرەیەک گەشەسەندنی نیشتمانی گرنگ دەبێتەوە کە جیاوازییە سیاسییە قووڵەکان، گۆڕانکارییە ئابوورییە بەردەوامەکان و نیگەرانییە کۆمەڵایەتییە بەپەلەکان نیشان دەدەن. ئەم پرسانە لە مشتومڕەکان لەسەر ئازادی ڕادەربڕین و وتاری سیاسییەوە تا گۆڕانکارییە پێکهاتەییەکان لە خزمەتگوزارییە گشتییەکان و ئاستەنگەکانی ژێرخانی شارستانی درێژ دەبنەوە، وێنەیەکی ئاڵۆزی نەتەوەیەک دەردەخەن کە ڕووبەڕووی نیگەرانییە ناوخۆییەکانی کورتخایەن و درێژخایەن دەبێتەوە.

لە ناوەڕاستی وتاری سیاسیدا، سەرۆکی ئۆپۆزسیۆن ئەنگوس تایلۆر ڕەخنەی توند ئاراستەی سەرۆک وەزیران ئەنتۆنی ئالبانیز کردووە بەهۆی ئەوەی کە بە بڕوای ئەو، شکستی هێناوە لە ئیدانەکردنی بێ ئەملا و ئەولای دروشمی “عولەمەی ئینتیفادە” کە لەلایەن گریس تەیم، ئوسترالیای ساڵی پێشوو، لە خۆپیشاندانێکی سیدنی دژی سەردانی سەرۆکی ئیسرائیل ئیسحاق هێرتسۆگدا وترابوو. تایلۆر جەختی کردەوە کە تەیم “هەڵەی کردووە”، دروشمەکەی وەک “بانگەوازێکی بێ ئەملا و ئەولای توندوتیژی” وەسف کرد کە پێویستی بە ئیدانەکردنە. ئەو ئالبانیزی بەوە تۆمەتبار کرد کە لەو پرسانەدا “ڕووناکیی ئەخلاقی” نییە، و ڕای گەیاند کە پێویستە سەرکردەیەک بە بێ دوودڵی بانگەوازەکانی توندوتیژی ئیدانە بکات. پێشتر، ئالبانیز لە بۆنەیەکی نیوز کۆرپدا تەیمی بە “قورس” وەسف کردبوو، دواتر ڕوونی کردەوە کە مەبەستی ئەوە بووە ژیانی “قورس” بووە. ئەم ڕوونکردنەوەیە کەمێک کاریگەری لەسەر هێورکردنەوەی ڕەخنەگران هەبوو، کە وەڵامی سەرۆک وەزیران بە شێوەیەکی گوماناوی و ناتەواو دەبینن لە چارەسەرکردنی لێدوانە گشتییە مشتومڕاوییەکاندا. ئەم ڕووداوە گرژی بەردەوام لە نێوان ئازادی ڕادەربڕین و هاندان، و ئەو دۆخە ئاڵۆزەی کە سەرکردە سیاسییەکان دەبێت تێیدا بڕۆن کاتێک لە بابەتە زۆر دابەشکارەکاندا دەجووڵێنەوە، نیشان دەدات.

لە گۆڕانکارییەکی گرنگدا بۆ خزمەتگوزارییەکی گشتی بنەڕەتی، پۆستەی ئۆسترالیا (Australia Post) خۆی بۆ گۆڕانکارییەکی پێکهاتەیی ئامادە دەکات، بەڕێوەبەری گشتی گرووپەکە پاوڵ گراهام ئاماژەی بەوە کرد کە وڵاتەکە لە کۆتاییدا شوێنی دانیمارک دەکەوێت و دەستبەرداری خزمەتگوزاری نامە نووسین دەبێت. ئەم ڕاگەیاندنە لە کاتێکدا دێت کە قەبارەی نامە ناردن لە سەرانسەری وڵاتدا بۆ نزمترین ئاستی 90 ساڵی دابەزیوە، لەگەڵ بەردەوامبوونی دابەزینە توندەکان. گراهام ڕای گەیاند، “لە کۆتاییدا ڕۆژێک دێت کە دوا نامە دەگەیەنین. نازانم کەی دەبێت، بەڵام ئەو کارە بە شێوەیەکی پێکهاتەیی تێکشکاوە و هەرگیز چاک نابێتەوە.” ئەو ئاماژەی بەوە کرد کە نامەکانی تاکەکەسی ئێستا تەنها 3%ی 734.2 ملیۆن نامەی نێردراون لە ماوەی شەش مانگی تا کانوونی یەکەمی 2025 پێکدەهێنن، چونکە بازرگانییەکان و دەزگا حکومییەکان بە شێوەیەکی زیاتر ڕوو لە نامەنووسی دیجیتاڵی دەکەن. سەرەڕای ئەم دابەزینە، پۆستەی ئۆسترالیا توانی قازانجێکی کەم پێش باج بە بڕی 50.4 ملیۆن دۆلار بەدەست بهێنێت، کە بەهۆی ژمارەیەکی پێوانەیی 283 ملیۆن گەیاندنی پاکەت لە نیوەی دووەمی ساڵدا بوو. ئەم گواستنەوەیە ئاستەنگێکی جیهانی فراوانتر بۆ خزمەتگوزارییەکانی پۆستە نیشان دەدات کە لەگەڵ سەردەمی دیجیتاڵیدا خۆیان دەگونجێنن.

لە لایەکی ترەوە، کۆمیدیانی خۆشەویست ماگدا سزوبانسکی هەواڵێکی دڵخۆشکەری بڵاوکردەوە و ڕای گەیاند کە شێرپەنجەی خوێنی دەگمەنی تووشی پاشەکشە بووە. ئەستێرەی 'Kath & Kim' لە ئینستاگرامدا ئاشکرای کرد کە چارەسەری کیمیایی تەواو کردووە و ئێستا لە پاشەکشەدایە، نزیکەی نۆ مانگ دوای ئەوەی تووشی لیمفۆمای خانەی مانتڵ لە قۆناغی چوارەمدا بوو، کە بە “شێرپەنجەیەکی خوێنی دەگمەن و خێرا گەشەسەندوو” وەسف دەکرێت. لە کاتێکدا دانی بەوەدانا کە پاشەکشە چارەسەر نییە، سزوبانسکی ئارامییەکی زۆر و ئومێدێکی گەورەی دەربڕی کە پاشەکشەیەکی باش شێرپەنجەکە بۆ ماوەیەکی زۆر کۆنترۆڵ دەکات. ڕاگەیاندنەکەی بە پشتیوانییەکی زۆر لەلایەن هەواداران و هاوکارانییەوە پێشوازی لێکرا.

نیگەرانییە ئەمنییەکانی نیشتمانیش سەریان هەڵدا کاتێک یاسمین کاتلی، وەزیری بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر لە نیو ساوت وێڵز، دانی نا بەوەدا کە نازانێت ئەو ژنان و منداڵانەی لە سووریا بەهۆی پەیوەندییان بە چەکدارانی دەوڵەتی ئیسلامییەوە دەستبەسەر کراون، لە کاتی گەڕانەوەیان بۆ ویلایەتەکە لە کوێ نیشتەجێ دەبن. کاتلی، کە وەک وەزیری پۆلیسیش کار دەکات، لە کاتی خەمڵاندنەکانی بودجەدا ڕوونی کردەوە کە لەلایەن ئەفسەرانی باڵای پۆلیس و بەشە پەیوەندیدارەکانەوە ئاگادار کراوەتەوە، بەڵام لە پرۆسەکەدا بڕیاردەرێکی چالاک نییە، ئاماژەی بە بەشی سەرۆک وەزیران و بەشی کۆمەڵگەکان و دادوەری کرد. وەزیری سێبەری بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر، ئەنتۆنی ڕۆبێرتس، بە توندی ڕەخنەی لە لێدوانەکانی گرت و ڕای گەیاند: “باوەڕپێنەکراوە کە وەزیری پۆلیس نازانێت ئەم کەسانە لە کوێ نیشتەجێ دەبن، یان کام کۆمەڵگە ڕاستەوخۆ کاریگەرییان لەسەر دەبێت.” ئەم پرسە ئاستەنگە ئەمنیی و کۆمەڵایەتییە ئاڵۆزەکان دەخاتە ڕوو کە پەیوەندی بە گەڕاندنەوەی هاوڵاتیانی پەیوەندیدار بە گرووپە توندڕەوەکانەوە هەیە.

لە بواری پاراستنی بەکاربەران، کۆمیسیۆنی ئاسایشی و وەبەرهێنانی ئۆسترالیا (ASIC) سکاڵای یاسایی لە دژی کۆمپانیای Auto & General Services Pty Ltd، کۆمپانیای بیمە کە بەرهەمەکانی Budget Direct بەڕێوەدەبات، تۆمار کردووە. ASIC بانگەشەی ئەوە دەکات کە کۆمپانیای بیمەکە نزیکەی 39,000 کڕیاری زیاد لە پێویست وەرگرتووە، کە بەهۆیەوە کۆی گشتی 3.3 ملیۆن دۆلار لە داشکاندنی بیمەی بەڵێندراو لەدەست داوە. ڕێکخەری کۆمپانیاکان دەڵێت کە لە نێوان مانگی ئازاری 2020 و تەمموزی 2024، Budget Direct داشکاندنی گەورەی ئۆنلاین تا 30% بۆ پۆلیسی بیمەی ئۆتۆمبێل، ماڵ یان ماتۆڕسکیل ڕیکلام کردووە، بەڵام شکستی هێناوە لەوەی کە بە کڕیاران بڵێت ئەم داشکاندنانە لادەبرێن ئەگەر هەر گۆڕانکارییەک لە پۆلیسی بیمەکانیاندا بکرێت، وەک گۆڕینی ناونیشان. سارا کۆرت، جێگری سەرۆکی ASIC، جەختی کردەوە کە “دەبێت ئۆسترالییەکان بتوانن متمانە بە قسەی کۆمپانیاکانی بیمە بکەن، بە تایبەت کاتێک باس لە داشکاندنەکان دەکرێت کە کاریگەری لەسەر بڕیاریان هەیە بۆ وەرگرتنی پۆلیسی بیمە و بەراوردکردنی لەگەڵ بەرهەمەکانی تری بازاڕدا.” ASIC داوای ڕاگەیاندن و غەرامە دەکات، ئاماژەی بەوەشدا کە Auto & General لە ساڵی 2016ەوە لە کێشەکە ئاگادار بووە بەڵام ساڵانێکە شکستی هێناوە لەوەی کە کڕیارانی زیانلێکەوتوو ئاگادار بکاتەوە.

لە کۆتاییدا، ژێرخانی شارستانی سیدنی تووشی داڕمانێکی ڕاستەقینە بوو کاتێک دوای لافاوێکی کتوپڕ لە ئێوارەی ڕۆژی پێنجشەممە، کونی گەورەی زەوی لە یەکێک لە شەقامە قەرەباڵغەکانی ناوەندی بازرگانی (CBD) لە نزیک هاید پارک و کاتدراڵی سانت ماری دەرکەوت. تایەکانی پێشەوەی بارهەڵگرێکی گەیاندنی کۆڵز (Coles) بەیانی ڕۆژی هەینی کەوتنە ناو کونە گەورەکەوە، کە پێویستی بە وەڵامدانەوەی فریاگوزاری کرد. گومانی لێدەکرێت هۆکارەکەی تەقینی بۆری ئاو بێت، کە بووە هۆی ئەوەی سیدنی واتەر (Sydney Water) ئاوی بینا نزیکەکان ببڕێت. لە کاتێکدا کاتدراڵی سانت ماری “وەک هەمیشە” کراوە ماوەتەوە، بەڵام توالێتەکانی داخراون. ئەم ڕووداوە لاوازی ژێرخانی شارستانی بەرامبەر بە ڕووداوەکانی کەشوهەوای توند و سیستەمە خزمەتگوزارییە کۆنەکان نیشان دەدات.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری