ئێران، ئەمریکا و ئیسرائیل: کۆتایی نزیک یان شەڕێکی گەورە

ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست — ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

شەڕی نێوان ئێران و ویلایەتە یەکگرتووەکان و ئیسرائیل، وەک ئەوە وایە چۆتە قۆناغێکی ترەدۆنی و نادیارییەوە، کە یان کۆتاییەکی نزیک چاوەڕوان دەکرێت یان شەڕێک کە هەمووان دەگرێتەوە. هێشتا هیچ بڕیارێک لە دانوستانەکانی ئاگربەست یان دانوستانەکانی ئاشتی کە پاکستان بە پاڵپشتی بەهێزی تورکیا و وڵاتانی ناوچەکە سەرۆکایەتی دەکات، وەرنەگیراوە.

ململانێ ناوخۆییەکان ڕێگرن لە بڕیاردان

دبلۆماتکارێکی تورک کە چاودێری ئەم گفتوگۆیانە دەکات، یەکێک لە هۆکارەکانی ئەم بارودۆخە ناڕوونییە ڕوون دەکاتەوە: لە دانوستانەکانی پاکستاندا، لایەنەکان لەسەر مێزەکە قسە دەکەن، بەڵام هەردوولا هەست دەکەن ناچارن بۆ ئەم بڕیارانە لەگەڵ لایەنی دیکە مشوور بخۆن. ئێران بڕیارەکان لە ناوەندەکانی ناوخۆیی دەسەڵاتدا تاوتوێ دەکات، لەکاتێکدا ئەمریکا هەست دەکات ناچارە لەگەڵ ئیسرائیل ڕاوێژ بکات. بەم شێوەیە، بڕیارەکان و بابەتەکانی سەر مێزەکە دەگۆڕێن و دەبنە چەند شێوازێکی جیاواز، بۆیە هیچ بڕیارێکی کۆتایی وەرناگیرێت.

کەمبوونەوەی دەسەڵاتی ئێران و فشاری ئابووری

لە ماوەی ١٥ ڕۆژی ڕابردوودا، ئێران دەستی کردووە بە لەدەستدانی ئەو پێشکەوتنە دەروونی و میدیاییەی کە لە شەڕەکەیدا لەگەڵ ئەمریکا و ئیسرائیل بەدەستی هێنابوو، بەهۆی ململانێی ناوخۆیی. ئەم ململانێیە تا ڕادەیەک ئاشکرا بووە کە میدیای سەر بە سوپای پاسداران ڕەخنەی لە وەزیری دەرەوەی ئێران، عەباس عێراقچی، گرتووە کە بەشداری دانوستانەکانە. ئەم بابەتانە لەبەرچاونەگیراون لەلایەن ڕای گشتی جیهانییەوە، ئێستا دەکرێت بڵێین ئێران پێشکەوتنی دەروونی خۆی لەدەستداوە. داخستنی کەنداوی عەرەبی، کە نزیکەی ٩٠٪ی هەناردەکانی ئێران لێیەوە تێدەپەڕێت، ئێران بەرەو قەیرانێکی زۆر سەختی ئابووری دەبات. لە لایەکی دیکەوە، هێرشە تۆڵەسەندنەوەکانی دژ بە دراوسێکانی کاریگەری پێچەوانەی هەبووە و ئێستا دەتوانێت ببێتە هۆی تووشبوونی زۆرێک لە وڵاتانی جیهان بە قەیرانی وزە. لەگەڵ نزیکبوونەوەی دۆخەکە دژ بە ئێران، پێویستە ئێران دانووسێنەرانی شارەزا بنێرێت بۆ مێزی دانوستانەکان بۆ ئەوەی لەم شەڕە بێتە دەرەوە.

کاریگەری هەڵبژاردنەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل

هەڵبژاردنی گشتی لە ئیسرائیل و هەڵبژاردنی نوێنەرانی کۆنگرێس لە ئەمریکا، کە جەخت لەسەر شەڕی ئێران دەکەنەوە، کاریگەری گەورەیان دەبێت. سەرەڕای ئەوەی شەڕی ئێران بۆ سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل، بنیامین ناتانیاهۆ، دەنگ بەدەست دەهێنێت، بەڵام بۆ ترامپ زیانی هەڵبژاردن دروست دەکات. ڕاگەیاندنی سەرکەوتنی هەردووکیان لە شەڕی ئێراندا کاریگەری زۆری دەبێت لە هەڵبژاردنەکاندا، بەڵام ئەم سەرکەوتنە هێشتا لە کەنداوی هرمز گیرماوەوە. گرنگی ئەم ڕێگایە زۆرە و بەرنامەی ناوکی بە تەنها بەس نییە بۆ ڕاگەیاندنی سەرکەوتن.