ئێران رەتیدەکاتەوە کەمکردنەوەی گرژییەکان قبوڵ بکات: تاران داوا لە ئەمریکا دەکات لە «هەڵە ژمێریارییە مەترسیدارەکەی» لە ململانێی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست پەشیمان بێتەوە

عێراق - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

ئێران رەتیدەکاتەوە کەمکردنەوەی گرژییەکان قبوڵ بکات: تاران داوا لە ئەمریکا دەکات لە «هەڵە ژمێریارییە مەترسیدارەکەی» لە ململانێی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست پەشیمان بێتەوە

گرژییەکان لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست گەیشتوونەتە لووتکەیەکی نوێ، لە کاتێکدا ئێران جەخت لەسەر هەڵوێستی نەرم و نیانی خۆی دەکاتەوە بەرامبەر بە ئەمریکا. سکرتێری ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانی ئێران، عەلی لاریجانی، ڕایگەیاند کە وڵاتەکەی بەردەوام دەبێت لە شەڕکردن تا ئەوکاتەی ئەمریکا لە بڕیاری دەستپێکردنی جەنگ پەشیمان دەبێتەوە و وەک «هەڵەیەکی مەترسیداری ژمێریاری» وەسفی کرد. ئەم لێدوانە جەخت لەسەر بڕیاردانی کۆماری ئیسلامی دەکاتەوە بۆ بەرەنگاربوونەوەی هێرشە هاوبەشەکانی ئیسرائیل و ئەمریکا کە بۆ ماوەی چەند هەفتەیەکە ناوچەکەیان ناسەقامگیر کردووە و خولگەیەکی مەترسیداری پەرەسەندنیان دەستپێکردووە.

لێدوانی تاران ڕوون و ئاشکرایە: بە وتەی لاریجانی، ڕووبەڕووبوونەوەی سەربازی ناتوانرێت بە «چەند تویتێک» ببەیتەوە، کە ئاماژەیەکی ڕوونە بۆ لێدوانەکانی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا. ئەو جەختی کردەوە کە ئێران «سازش ناکات» تا ئەوکاتەی واشنتۆن بنەڕەتییانە لەسەر شێوازی کارکردنی خۆی ڕادەمێنێتەوە. ئەم هەڵوێستە توندە لە ناوەڕاستی زنجیرەیەک کردەوەی سەربازی و کاردانەوەی بەرامبەردا خۆی دەردەخات کە بە شێوەیەکی دراماتیکی دۆخی ناسەقامگیری ئاسایشی لە کەنداو و ناوچەکەدا توندتر کردووەتەوە.

زیاتر لە هەفتەیەکە ئێران و هاوپەیمانەکانی ڕووبەڕووی هێرشی ئامانجدار لە لایەن ئیسرائیل و ئەمریکاوە بوونەتەوە. خاڵێکی سەرەکی ئەم پەرەسەندنە کوشتنی ڕابەری ڕۆحی ئایەتوڵڵا عەلی خامنەیی بوو، کە پاش ماوەیەکی کەم کوڕەکەی، موجتەبا خامنەیی، وەک جێگرەوەی هەڵبژێردرا. ئەم گەشەسەندنە نەک تەنها پرسی سەرکردایەتی لە تاراندا ورووژاند، بەڵکو گومانەکانیشی لەبارەی تەندروستی ڕابەری باڵای نوێوە زیاد کرد، دوای ئەوەی لە یەکەم لێدوانی گشتیدا لەبەردەم کامێراکان دەرنەکەوت. باڵیۆزێکی ئێران تەنها برینداربوونی سووکی پشتڕاستکردەوە، لەکاتێکدا بازنەکانی هەواڵگری ئیسرائیل باسیان لە برینداربوونی کرد لە کاتی ئەو هێرشەی کە باوکی تێدا کوژرا.

بەگوێرەی راپۆرتەکان، ئۆپەراسیۆنەکانی ئیسرائیل زانایانی باڵای ئەتۆمی ئێرانیشی کردووەتە ئامانج. بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل، کوشتنی یەکێک لەو زانایانەی پشتڕاستکردەوە، ئاماژەی بە کوشتنە ئامانجدارەکانی هاوشێوە کرد کە پێشتر لە کاتی «شەڕی دوازدە رۆژە»ی ساڵی ڕابردوودا ڕوویاندابوو. ناتانیاهۆ، ڕابەری نوێی ئێران، موجتەبا خامنەیی، بە «بووکەڵەیەکی سوپای پاسداران» وەسف کرد کە ناتوانێت بە ئاشکرا دەربکەوێت، ئەمەش بە ڕوونی هەڵسەنگاندنی ئیسرائیلی بۆ سەرکردایەتی ئێران نیشان دەدات.

پێکدادانە سەربازییەکان تەنها لە ئێراندا سنووردار نین. خودی وڵاتەکە بە هێرشی درۆن و مووشەک وەڵامی ئیسرائیل و وڵاتانی کەنداوی دایەوە. لە لوبناندا، بەرەیەکی دووەم سەریهەڵداوە، لەوێ میلیشیای تیرۆریستی حیزبوڵڵا، هاوپەیمانێکی نزیکی تاران، چووەتە ناو ململانێکە. لە هێرشێکی ئاسمانی ئیسرائیلدا لە نزیک تاکە زانکۆی حکومی لوبنان لە حەدات، بەیروت، دوو زانا کوژران. جۆزێف عون، سەرۆکی لوبنان، هێرشەکەی وەک «تاوانێک» و پێشێلکردنی یاسای نێودەوڵەتی ئیدانە کرد. ڕاپۆرتەکانی ئیسرائیل ئاماژە بەوە دەکەن کە قوربانییەکان ڕەنگە شارەزا بووبن لە پەرەپێدانی چەکی ئەتۆمی.

کاریگەرییەکانی پەرەسەندن لە کەنداوی فارسیشدا هەستپێکراون. سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی (IRGC) گەمارۆکەی لەسەر گەرووی هورمز، کە گرنگترین خاڵی ستراتیژییە بۆ بازرگانی جیهانی نەوت، پاراستووە. بەگوێرەی راپۆرتەکان، نزیکەی 30 کەشتیی ئەڵمانی لە ناوچەکەدا گیریان خواردووە، ئەمەش دۆخەکە بۆ کۆمپانیاکانی کەشتیوانی و ستافەکان زۆر توند دەکاتەوە. مارتن کرۆگەر لە کۆمەڵەی خاوەن کەشتییەکانی ئەڵمانیا هۆشداریدا: «لەم کاتەدا، تکایە لە دەروازەکانی گەرووی هورمز دوور بکەونەوە.» سوپای پاسداران هەروەها ڕایگەیاند کە بەنیازە هێرشەکانی دژی ئامانجەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل لە ناوچەکەدا «بە تەواوی هێزەوە» بەردەوام بێت، بە پشتبەستن بە ڕێنماییەکانی ڕابەری ئایینی نوێ، موجتەبا خامنەیی.

جگە لەم ڕووبەڕووبوونەوە ڕاستەوخۆیانە، ڕووداوەکانی دیکەش ناسەقامگیری ناوچەکە دەردەخەن. فڕۆکەیەکی تانکەری ئەمریکی جۆری KC-153 لە ڕۆژئاوای عێراق کەوتە خوارەوە، لە کاتێکدا فەرماندەیی ناوەندی ئەمریکا (سێنتکۆم) جەختی لەوە کردەوە کە هۆکارەکەی تەقەی دوژمن نەبووە. هاوکات، لە هێرشێکی درۆن بۆ سەر بنکەیەکی هاوبەشی پێشمەرگە و سوپای فەرەنسا لە مەخموور، باکووری عێراق، لانیکەم شەش سەربازی فەرەنسی بریندار بوون، ئەمەش ئاماژەیە بۆ بوونی هێزە نێودەوڵەتییەکان و مەترسییەکانیان لە ناوچەکەدا.

بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل، دوای نزیکەی دوو هەفتە لە هێرشە هاوبەشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل، جەختی لەوە کردەوە کە ئێران «ئیتر وەک جاران نییە.» ئەو دووپاتی کردەوە کە سوپای پاسداران و هێزەکانی بەسیج گورزی قورسیان بەرکەوتووە و باسی لە راوێژکاریی نزیکەی ڕۆژانە لەگەڵ سەرۆکی ئەمریکا دۆناڵد ترەمپ کرد. ئامانجی هاوبەش، وەک ئەو ڕایگەیاند، ڕێگریکردن بوو لە ئێران بۆ گواستنەوەی پڕۆژەکانی ئەتۆمی و مووشەکی بۆ ژێر زەوی. ناتانیاهۆ ئاماژەی بەوەدا کە ئیسرائیل دەتوانێت مەرجەکان بۆ گۆڕینی ڕژێم دروست بکات، بەڵام گەلی ئێران دەبێت خۆی بڕژێتە سەر شەقامەکان. لێدوانەکانی لەبارەی سەرکردەکانی ئێران و حیزبوڵڵا، کە گوتی «بیمەی ژیان بۆ ئەم سەرکردانە ناکەم»، توندی ڕێچکەی ئیسرائیلی دەردەخەن.

دۆخەکە زۆر ئاڵۆز و پێشبینینەکراو دەمێنێتەوە. لە کاتێکدا ئێران بژاردەی ڕووبەڕووبوونەوە دەگرێتەبەر و ئەمریکا و ئیسرائیل بوونی سەربازی و هێرشەکانیان چڕتر دەکەنەوە، پەرەسەندنی زیاتری ململانێکە لەگەڵ دەرئەنجامە هەرێمی و جیهانییە بەرفراوانەکاندا نزیک دەبێتەوە. کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بە نیگەرانییەکی زۆرەوە چاودێری گەشەکان دەکات، چونکە چارەسەرێکی دیپلۆماسی لە ئێستادا دوور دەردەکەوێت.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری