ئەمریکا دانی بە رووداوی کەوتنەخوارەوەی فڕۆکەیەکدا نا لە ڕۆژئاواى عێراق لە ناوەڕاستی گرژییەکاندا لەگەڵ ئێران

ئەمریکا - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

ئەمریکا دانی بە رووداوی کەوتنەخوارەوەی فڕۆکەیەکدا نا لە ڕۆژئاواى عێراق لە ناوەڕاستی گرژییەکاندا لەگەڵ ئێران

ئەمریکا بە فەرمی دان بە لەدەستدانی یەکێک لە فڕۆکە سەربازییەکانی، تانکەرێکی سووتەمەنی KC-135، کە لە ڕۆژئاواى عێراق کەوتووەتە خوارەوە. ئەم رووداوە لە کاتێکدا روودەدات کە ئۆپەراسیۆنێکی سەربازی هاوبەشی ئەمریکا و ئیسرائیل دژ بە ئێران بەردەوامە، کە ئەم ململانێیە زیاتر لە ناوچەکە و ناوخۆیی وردبینی دەکرێتەوە. فەرماندەیی ناوەندی ئەمریکا (CENTCOM)، کە بەرپرسیارە لە ئۆپەراسیۆنەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، رووداوەکەی پشتڕاست کردەوە و رایگەیاند کە هەوڵەکانی رزگارکردن بەردەوامن.

لە راگەیەندراوێکی کورتدا کە رۆژی پێنجشەممە بڵاوکرایەوە، CENTCOM پشتڕاستی کردەوە کە "لەدەستدانی فڕۆکەیەکی سووتەمەنی KC-135 ی ئەمریکی"یان زانیوە. راگەیەندراوەکە ئاماژەی بەوەدا کە رووداوەکە لە "ناوچەی ئاسمانی دۆستانە" بووە لە کاتی ئۆپەراسیۆنێکدا کە ناوی "Operation Epic Fury" لێنراوە. لە کاتێکدا هەوڵەکانی رزگارکردن بەردەوامن، هیچ زانیارییەکی خێرا لەبارەی قوربانیانی گیانی یان رزگاربووان نەدراوە. راگەیەندراوەکەی CENTCOM ئاماژەی بەوەش کرد کە رووداوەکە لەوانەیە دوو فڕۆکەی تێدا بووبێت، کە ئاماژەیە بۆ ئەگەری مانۆڕێکی ئاسمانی یان نزیکبوونەوەیەکی نزیک، چونکۆ ئاماژەی بەوەدا کە فڕۆکەیەکی تر "بە سەلامەتی نیشتووەتەوە". گرنگترین شت ئەوە بوو کە فەرماندەییەکە جەختی کردەوە کە رووداوەکە "بەهۆی تەقەی دوژمن یان تەقەی دۆستانەوە نەبووە"، کە بە ئەنقەست مەبەستی ئەوە بوو کە رێگری لە گومانەکان لەسەر کردارەکانی دوژمن یان تەقەی خۆماڵی بکات.

ئەم رووداوە نوێیە زیاد دەکات بۆ لیستی رووداوە سەربازییەکانی ئەمریکا کە لە دوای دەستپێکردنی ئۆپەراسیۆنەکان دژ بە ئێران لە 28ی شوباتەوە روویانداوە. پێش رووداوی KC-135، سوپای ئەمریکا زیانی زۆری لە ئۆپەراسیۆنە بەردەوامەکاندا راگەیاندبوو. حەوت سەرباز گیانیان لەدەستدا، و 140ی تر بریندار بوون، کە وتەبێژی پنتاگۆن شۆن پارنێل ئاماژەی بە هەشت برینی سەخت کرد. زۆری ئەم رووداوانە نیگەرانی لەسەر خێرایی ئۆپەراسیۆنەکان و رێکارەکانی سەلامەتی لە ناوچەیەکی ئاڵۆز و ناجێگیردا دروست دەکات.

ئەم رووداوە ماوەیەکی کەم دوای رووداوێکی دیکەی لەدەستدانی گەورەی ئاسمانی دێت. لە 1ی مارس، تەنها یەک رۆژ دوای دەستپێکردنی ئۆپەراسیۆنە سەربازییە فراوانترەکان، سێ فڕۆکەی جەنگی ئەمریکی F-15E Strike Eagle خراونەتە خوارەوە لەو رووداوەی کە سەرەتا وەک رووداوی تەقەی دۆستانە وەسف کرا. دواتر CENTCOM روونی کردەوە کە سیستەمەکانی بەرگری ئاسمانی کوێت بە هەڵە فڕۆکەکانیان کردووەتە ئامانج لە کاتی باری شەڕدا، کە هاوکات بوو لەگەڵ هێرشەکانی تۆڵەسەندنەوەی ئێران لەسەر ناوچەکە. لە کاتێکدا شەش ئەندامی צוوی فڕۆکە جەنگییەکان بە سەلامەتی خۆیان هەڵداوەتە دەرەوە و رزگار کراون، بەڵام ئەم رووداوە لاوازییە ئەگەرییەکانی لە رێکخستنی بەرگری ئاسمانی لە کاتی زیادبوونی دوژمنایەتییەکاندا ئاشکرا کرد.

لەگەڵ نیگەرانییە سەربازییە راستەوخۆکان، جەنگ دژ بە ئێران یەکێکە لەو ململانێیانەی کە لەنێو رای گشتی ئەمریکادا زۆر ناپۆپیلەرە. راپرسییەکانی دوایی ئاماژە بە ئاستێکی بەرچاوی ناڕەزایەتی دەکەن، کە ئاماژە بەوە دەکات کە ئەمە یەکەم جەنگی گەورەیە لە ماوەی دەیان ساڵدا کە لە سەرەتاوە رووبەڕووی رەتکردنەوەیەکی بەرفراوان بووەتەوە. راپرسییەکی زانکۆی کوینپییاک کە لە 9ی مارس بڵاوکرایەوە، ئاشکرای کرد کە 53%ی دەنگدەران دژ بە هێرشە سەربازییەکەی سەر ئێرانن. هەستی دژ بە ئۆپەراسیۆنەکانی وشکانی زیاترە، کە 74% رەتیدەکەنەوە هێزی ئەمریکی بنێردرێتە وشکانی. ئەم دەرئەنجامانە لەگەڵ راپرسییەکانی تردا یەک دەگرنەوە، وەک راپرسییەکی ئیپسۆس، کە دەرخست کە 43%ی ئەمریکییەکان رەتیان کردووەتەوە هێرشەکانی ئەمریکا، بەراورد بە 29% کە پشتگیریان کردووە، و رێژەیەکی بەرچاو هێشتا بڕیاریان نەداوە.

سیاسەتی جیابوونەوەی جەنگەکە تەنانەت لە نێو لایەنگرانی سەرۆک دۆناڵد ترامپ-یشدا دەبینرێت. لە کاتێکدا ترامپ بەردەوام بەرگری لە کردەی سەربازی کردووە وەک شتێکی زۆر گرنگ بۆ ئاسایشی نیشتمانی ئەمریکا، دەنگە ناودارەکانی پارێزگار رەتیان کردووەتەوە ئەم لێدوانە. بۆ نموونە، پێشکەشکاری پرۆگرامی گفتوگۆ تاکەر کارلسۆن، بە ئاشکرا پرسیاری لەسەر لۆجیکی حکومەت کردووە، تەنانەت ئاماژەی بەوەش کردووە کە سەرۆک ترامپ لەوانەیە زانیاری هەڵەی لەسەر پشتگیری گشتی وەرگرتبێت. کارلسۆن ئاماژەی بە راپرسی ناوخۆیی کرد کە گوایە پشتگیرییەکی زۆری جەنگیان لە نێو بنکەی ترامپدا نیشان داوە، ئەم بانگەشەیەی کە لەگەڵ هەڵسەنگاندنی خۆی بۆ ململانێکە وەک "بێزارکەر و شەیتانی" بەراورد کرد.

سەرۆک ترامپ بە شێوەیەکی گشتی وەڵامی ئەم رەخنانەی داوەتەوە، و بەرنامەی "ئەمریکا یەکەم"ی لە بەرنامەی کەسانی وەک کارلسۆن جیا کردووەتەوە. لەگەڵ ئەوەشدا، حکومەتەکە رووبەڕووی قورسی بووەتەوە لە دروستکردنی بانگەشەیەکی گشتی روون و یەکگرتوو بۆ پشتگیریکردنی جەنگەکە. چەندین پاساوی جۆراوجۆر خراونەتە روو، لە رێگریکردن لە "جەنگێکی ئەتۆمی" لەگەڵ ئێرانەوە تا شکستی دانوستاندنە دیپلۆماسییەکان لەسەر بەرنامەی ئەتۆمی ئێران، سەرەڕای نیشانەکانی پێشوو کە رێککەوتنێک نزیک بوو. وەزیری دەرەوە مارکۆ روبیو هەروەها لێدوانێکی جنجاڵی دا کە ئاماژەی بەوە دەکرد کە هێرشەکەی ئەمریکا پێشوەختە بووە بەهۆی کردارێکی چاوەڕوانکراوی ئیسرائیلی، کە دواتر لەو لێدوانانە پاشگەز بووەوە.

باجی مرۆیی ململانێکە بەردەوامە لە زیادبوون. جگە لە حەوت سەربازە ئەمریکییەکەی گیانیان لەدەستداوە، پێشبینی دەکرێت 1,348 ئێرانی و 15 ئیسرائیلی لە دوای دەستپێکردنی دوژمنایەتییەکان گیانیان لەدەستدابێت. هەروەها توندوتیژییەکان بڵاوبوونەتەوە بۆ وڵاتانی دراوسێی کەنداو، کە بووەتە هۆی گیان لەدەستدانی 17 کەسی دیکە. کەوتنەخوارەوەی تانکەرەکە KC-135، لەگەڵ زیانە بەردەوامەکان و ناڕەزایەتی گشتی، وێنەیەکی ئاڵۆز و نیگەرانکەر لەسەر بەشداری سوپای ئەمریکا لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا دەخاتەڕوو.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری