ترسی لە تۆڵەسەندنەوە دوای مردنی توندوتیژانەی گەنجێکی مێژووی چەپڕەو لە فەڕەنسا – ماکرۆن داوای "هێمنیی" کرد

فەڕەنسا - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

ترسی لە توندوتیژیی تۆڵەسەندنەوە لە فەڕەنسا دوای مردنی چالاکوانێکی ڕاستڕەو زیاد دەبێت

فەڕەنسا لە حاڵێکی ناجێگیردایە لە دوای مردنی چالاکوانێکی 23 ساڵەی بزووتنەوەی ڕاستڕەوی "ناسنامە"، کە لە شاری لیون بەهۆی هێرشێکی دڕندانەوە گیانی لەدەستدا. ئەم ڕووداوە، کە لە کاتی خۆپیشاندانێکدا دژ بە وتارێکی پەرلەمانتاری ئەوروپی چەپ، ڕیما حەسەن، ڕوویدا، ترسی لە هێرشی تۆڵەسەندنەوە و زیادبوونی زیاتری گرژییەکان دروست کردووە.

لە وەڵامی نیگەرانییە بەردەوامەکاندا، سەرۆکی فەڕەنسا، ئیمانوێل ماکرۆن، ڕۆژی شەممە داوای "هێمنیی، ڕاگرتن و ڕێزگرتن"ی کرد. لە پەیامێکدا کە لەسەر پلاتفۆرمی X (تویتەری پێشوو) بڵاوکرایەوە، سەرۆک بە ڕوونی ڕایگەیاند کە "هیچ بیروباوەڕێک لە فەڕەنسا ناتوانێت کوشتن جێ بکاتەوە" و دەبێت ئەوانەی بەرپرسیارن لە هێرشەکە بدرێنە دادگا.

قوربانییەکە، کە بە ناوی کوینتین (Quentin) ناسراوە، گوایە بەشێک بووە لە تیمی ئەمنیی خۆپیشاندەرانی دژ بە ڕیما حەسەن. بەپێی زانیارییەکانی داواکاری گشتی بۆ ئاژانسی هەواڵی AFP، ئەو گەنجە ڕۆژی شەممە لە نەخۆشخانە بەهۆی برینە قورسەکانییەوە گیانی لەدەستدا. لایەنگرییەکانی حکومەت لێکۆڵینەوەیەکی تەواو لە بارودۆخی ئەم ڕووداوە توندوتیژییە دەستپێکردووە.

بەپێی زانیارییەکانی کۆمەڵەی "Némésis"، کە پەیوەندی بە بزووتنەوەی "ناسنامە" هەیە، کوینتین بەشێک بووە لەو خزمەتگوزارییە ئەمنییەی کە بەرپرسیار بووە لە پاراستنی خۆپیشاندەرانی دژ بە حەسەن. کۆمەڵەکە بانگەشەی ئەوە دەکات کە کوینتین و چالاکوانانی دیکەی "ناسنامە" لەلایەن چالاکوانانی دژە فاشیزمەوە هێرشیان کراوەتە سەر. کەناڵی تەلەفیزیۆنی فەڕەنسی TF1، ڕۆژی شەممە ڤیدیۆیەک بڵاوکردەوە کە گوایە هێرشەکە نیشان دەدات، کە سێ پیاو لەلایەن گرووپێک لە هێرشکەرانەوە لێیان دەدرێت.

پارێزەری خێزانی کوینتین، ئەم ڕووداوەی وەک "داو" وەسف کرد کە "بە شێوەیەکی سیستماتیک ئامادە کراوە"، وتیشی کە هێرشکەران "ڕێکخراو و ڕاهێنراو" بوون. خێزانی مردووەکەش بانگەوازی بۆ "هێمنیی و ڕاگرتن" کردووە بۆ ڕێگریکردن لە خوێنڕشتنی زیاتر.

ئەم ڕووداوە کاردانەوەی توندی لەلایەن هەموو چینە سیاسییەکانی فەڕەنساوە لێکەوتەوە. مارین لۆ پێن، سیاسەتمەداری ڕاستڕەوی پارتەکە، ڕۆژی شەممە ئەم کارەی وەک "لynch" (لێدان تا مردن) شەرمەزار کرد و داوای کرد کە "دڕندەکان" بەرپرسیار سزا بدرێن بەپێی یاسا. چەندین سیاسەتمەداری دیکەی فەڕەنسی ئیدانەی خۆیان دەربڕی و داوای دادپەروەری خێرا دەکەن.

ئەم ڕووداوە دڵتەزێنە، سروشتی ناجێگیری وتووێژی سیاسی و چالاکیی لە فەڕەنسا، بە تایبەتی پێکدادانەکانی نێوان گرووپە ڕاستڕەوەکان و چەپڕەوەکان، دووپات دەکاتەوە. بزووتنەوەی "ناسنامە"، کە بە بیروباوەڕە نەتەوەیی و دژە کۆچبەرەکانی ناسراوە، زۆرجار لە ناوەندی ئەم گرژییانەدا دەبینرێت.

مردنی کوینتین، وەک هۆشدارییەکە لە مەترسییەکانی توندوتیژی کە لە ناکۆکییە ئایدیۆلۆژییەکانەوە سەرچاوە دەگرێت. بانگەوازی ماکرۆن بۆ هێمنیی هەنگاوێکی گرنگە بۆ کەمکردنەوەی دۆخەکە، بەڵام جیاوازییە قوڵەکانی ناو کۆمەڵگای فەڕەنسا هێشتا جێگەی نیگەرانییەکی گەورەن بۆ لایەنگرییەکان. ئەنجامی لێکۆڵینەوەکان بە وردی چاودێری دەکرێن، چونکە چاوەڕوان دەکرێت ڕووناکی بخەنە سەر تاوانباران و هۆکارەکانی ئەم هێرشە دڕندانەیە.

حکومەتی فەڕەنسا ڕووبەڕووی ئەم ئاستەنگە دەبێتەوە کە لەلایەکەوە مافی خۆپیشاندان و ئازادی ڕادەربڕین بپارێزێت و لە لایەکی دیکەوە ڕێگری لە توندوتیژیی سیاسی بکات. جەختکردن لەسەر دادگاییکردنی تاوانباران، مەبەست لێی ڕێگریکردنە لە کردەوەی توندوتیژیی داهاتوو و دڵنیایی دان بە خەڵکە کە دەوڵەت ئەم جۆرە دڕندەییە قبوڵ ناکات، گرنگ نییە هۆکارە ئایدیۆلۆژییەکان چی بن.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری