حكومەتی ئەمریكا پلانی دابینكردنی مۆڵەتی گومرگی بۆ TSMC هەیە لەبەرامبەر وەبەرهێنان لە ئەمریكا

ویلایەتە یەكگرتووەکان - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

حکومەتی ئەمریكا پلانی دابینكردنی مۆڵەتی گومرگی بۆ TSMC هەیە لەبەرامبەر وەبەرهێنان لە ئەمریكا

لە هەنگاوێكی ستراتیژیدا بۆ گۆڕینی دیمەنی جیهانیی دروستكردنی نیمچە گەیەنەرەكان، حكومەتی ئەمریكا، بەپێی زانیارییەكان، پلانی هەیە مۆڵەتی گومرگی گەورە بۆ كۆمپانیای Taiwan Semiconductor Manufacturing Company (TSMC) دابین بكات، كە گەورەترین كۆمپانیای دروستكردنی چیپی جیهانە. ئەم هەنگاوە بەشێكە لە هەوڵێكی فراوانتر بۆ بەهێزكردنی توانای بەرهەمهێنانی ناوخۆیی نیمچە گەیەنەرەكان لە خاكی ئەمریكا، بەهۆی نیگەرانییە بەردەوامەكان سەبارەت بە ئاسایشی زنجیرەی دابینكردن و پشت بەستنی زۆر بە بەرهەمهێنانی دەرەكی، بەتایبchem لە ڕۆژهەڵاتی ئاسیا.

مۆڵەتە پێشنیاركراوەكان دوای ڕاگەیاندنی باجە بازرگانییەكان دێن كە بڕیار بوو لە مانگی یەنایەری ئەمساڵدا بسەپێنرێت، كە ئامانجیان هاندانی كۆمپانیاكان بوو بۆ زیادكردنی بەرهەمی كارگێڕییان لەنێو ویلایەتە یەكگرتووەكان. لەگەڵ ئەوەشدا، حكومەت ئێستا بەدوای ڕێگەیەكدا دەگەڕێت بۆ كەمكردنەوەی بارگرانی ئەم باجانە بۆ ئەو كۆمپانیایانەی وەبەرهێنانێكی بەرچاو لە بواری ئەمریكی دەكەن. قەبارەی ئەم مۆڵەتە گومرگیانە چاوەڕوان دەكرێت پەیوەندی ڕاستەوخۆی هەبێت بە قەبارەی وەبەرهێنانی TSMC لە كارەكانی لە ئەمریكا، ئەمەش ئاماژە بەوە دەدات كە كۆمپانیا گەورەكانی تایلەندی دەبنە سوودمەند و هێزی سەرەكی ئەم پاڵپشتیانە.

ئەم پەرەسەندنە لە دوای دانوستاندنەكانی بازرگانیی نێوان ئەمریكا و تایلەند هاتۆتە ئاراوە. لەو گفتوگۆیانەدا، حكومەتی ترامپ ڕازی بوو باجەكانی هاوردە لە تایلەند لە 20%ەوە بۆ 15% كەم بكاتەوە. بەڵام، ئەم ئاسانكارییە بەمەرج دانرا، كە كۆمپانیاكانی تایلەندی بەڵێن بدەن 250 ملیار دۆلار وەبەرهێنان لە پیشەسازی چیپی ئەمریكی بكەن، بەتایبەتی جەخت لەسەر دامەزراندنی كارگەی دروستكردنی چیپی پێشكەوتوو لە خاكی ئەمریكا بكرێتەوە. بەهۆی پێگەی تایبەتی TSMC وەك گەورەترین كارگەی دروستكردنی نیمچە گەیەنەری پێشكەوتووی جیهان، چاوەڕوان دەكرێت كە كۆمپانیاكە بەشێكی بەرچاوی ئەم ئامانجە گەورەی وەبەرهێنانە لە ئەستۆ بگرێت.

سەرەڕای ئەم پلانانە، سەرچاوەكان كە لەلایەن ڕۆژنامەی فاینانشیاڵ تایمزەوە وەردەگیرێن، ئاماژە بەوە دەدەن كە وردەكاریی دیاریكراوی ئەم وەبەرهێنانە ئەمریكیانە هێشتا لەژێر كاركردندان، ئەمەش قۆناغێكی دیكەی ئاڵۆزی بۆ چوارچێوەی مۆڵەتی گومرگی زیاد دەكات. بەرپرسێك، لە چاوپێكەوتنێكدا لەگەڵ فاینانشیاڵ تایمز، جەختی لەسەر ئەوە كردەوە كە حكومەت بە وردی چاودێری گەشەسەندنی دۆخەكە دەكات بۆ دڵنیابوون لە پاراستنی یەكپارچەیی سیاسەتەكانی باج و گەڕانەوەی پارە، و دڵنیابوون لەوەی كە ئەم ڕێوشوێنانە نابنە دیارییەكی بێ بنەما بۆ TSMC.

لە هەمان كاتدا، TSMC ئەم دواییانە ڕوونی كردووەتەوە كە، سەرەڕای ئارەزووی حكومەتی ئەمریكا، لە ڕووی كردارییەوە ئەستەمە بۆ كۆمپانیاكە توانای بەرهەمهێنانی لە ئەمریكا بگەیەنێتە 40%ی كۆی بەرهەمی جیهانیی. ئەم لێدوانە هێڵی چالاكی كێشە لۆجستی و تەكنەلۆژییە ئەگەرییەكان دەكاتەوە كە دەتوانن كاریگەری لەسەر قەبارەی پابەندبوونی كۆمپانیاكە و، بەمەش، قەبارەی مۆڵەتی گومرگی كە ڕەنگە وەریبگرێت، هەبێت.

ئەم گۆڕانكارییە سیاسییانە لە چوارچێوەی ستراتیژی فراوانتری ئەمریكادا ڕوو دەدەن، كە بە هەندێك جار tacticsی دانوستاندنی بازرگانی نێودەوڵەتیی نائاسایی دەستنیشان كراوە، بەڵام لە ئامانجی سەرەكی خۆیدا یەكگرتووە: هێنانەوەی پیشەسازی چیپی پێشكەوتوو بۆ ئەمریكا. سەرۆك ترامپ یەكێك بووە لە بانگەشەكەرانی ئەم ڕێگەیە بۆ پاراستنی زنجیرەی دابینكردنی سیلیکۆن و دابینكردنی دەستگەیشتنی ناوخۆیی بۆ بەرهەمهێنان. لەگەڵ ئەوەشدا، هەوڵی "گەڕانەوەی پیشەسازی" (reshoring) بۆ ناوخۆ تەنها كێشەی ئەمریكییەكان نییە؛ بەڵكو ڕەنگدانەوەیەكی پێشهاتی جیهانییە.

جیهان، بەتایبەتی لە پێش هاتنی بومبێكی گەورەی ژێرخانی زیرەكی دەستكرد كە چاوەڕوان دەكرێت لە ناوەڕاستی ساڵی 2025، شاهێدی هەوڵێكی هاوبەشی جیهانییە بۆ بنیاتنانی توانای نیشتمانی لە بواری نیمچە گەیەنەرەكاندا. زۆرێك لە وڵاتان ئێستا ئەوە دەزانن كە داهاتووی ئابووری و ئاسایشی نیشتمانیان زیاتر و زیاتر پشت دەبەستێت بە دابینكردنی بێوچان و خێرا و كارامەی چیپ. لە ئەنجامدا، توانای بەرهەمهێنانی ئەم كەرەستە گرنگانە لە ناوخۆدا، سوودێكی گەورەی ستراتیژی و ئابووری پێشكەش دەكات.

ئەم دیاردە جیهانییە بووەتە هۆی گرژیی بازرگانی لەنێوان ئەمریكا و چین، كە هەردوو وڵات هێزی خۆیان دەردەخەن – ئەمریكا لە ڕێگەی هەناردەی GPUی پێشكەوتوو، و چین لە ڕێگەی كۆنترۆڵكردنی ماددە خاوەكان وەك كانزای نایابی زەوی. ئامانجی كۆتایی بۆ هەردوو لایەن بریتییە لە مسۆگەركردنی پێگەیەكی باڵا لە پێشبڕكێی نوێی زاڵبوون بەسەر زیرەكی دەستكرد و نیمچە گەیەنەرەكاندا. هەرچەندە لە ساڵی 2026 بازرگانی بەهۆی مۆڵەتی هەناردەكردن و ڕێكخراوی دابەشكردنی قازانجەوە كمیك كەمێك ئاسان بووە، بەڵام ئەنجامی بەردەوام بریتییە لە پەرەپێدانی خێرا لەلایەن چینەوە لە بواری GPUی پێشبینیكەر (inference GPUs) و ASICەكان، لەگەڵ هەوڵەكانی ئەمریكا بۆ زیادكردنی پاشەكەوتی كانزای نایابی گرنگ.

ئەم پێشبڕكێی جیهانییە ئەوەیە كە حكومەتی ترامپ پاڵ دەنێت بۆ خێراكردنی پیشەسازی چیپی ناوخۆیی خۆی. بەهۆی كۆبونەوەی بەرچاوی شارەزایی جیهانی و كارگەكانی دروستكردنی چیپ لە تایلەند، هاندانی TSMC و هاوشێوەكانی بۆ دروستكردنی كارگەی نوێ لە ئەمریكا بووەتە جەوهەری سیاسەتی كۆشكی سپی. TSMC، لەگەڵ كۆمپانیاكانی دیكە، بەڕاستی هەنگاوی خۆی لە ئەمریكا لە قەبارەیەكی گەورەدا فراوان دەكات. لەگەڵ ئەوەشدا، قەبارەی دیاریكراوی ئەم پابەندبوونی داراییانە و وردەكاریی ئەم كەمكردنەوە گومرگییە نوێیانە، وەك جاران، ئاڵۆز و نادیارن.

لە ڕێككەوتنی بازرگانیی نێوان تایلەند و ئەمریكای ئەم دواییەدا، ئەمریكا ڕازی بوو باجەكانی هاوردە لە تایلەند بۆ 15% كەم بكاتەوە لە بەرامبەر وەبەرهێنانی 250 ملیار دۆلار لەلایەن كۆمپانیاكانی تایلەندی لە پیشەسازی چیپی ئەمریكیدا. بەشێوەیەكی دیاریكراو، ڕێككەوتنەكە ڕێگە بە هاوردەكردنی بێ‌بایەخی گومرگی دەدات كە یەكسانە بە 2.5 ئەوەندەی توانای پلاندانراوی كارگە نوێیەكان لە ماوەی قۆناغی دروستكردندا. كۆمپانیاكانیش كە پێشتر توانایان لە ئەمریكا دروست كردووە، مۆڵەتی گومرگی یەكسان بە 1.5 ئەوەندەی توانای كارگەكانیان وەردەگرن.

مەبەستی سەرەكی ئەوەیە كە TSMC و كۆمپانیاكانی تایلەندی دیكە كە وەبەرهێنان لە ئەمریكا دەكەن، چیپە بێ‌بایەخەكانیان ڕەوانەی كۆمپانیا گەورەكانی AI وەك Google، Microsoft، Amazon، و Meta بكەن. لەگەڵ ئەوەشدا، نادیاریی دەوروبەری قەبارەی دارایی وەبەرهێنانەكان و چۆنیەتی پەیوەندی ڕاستەوخۆی ئەو لەگەڵ دابەشكردنی چیپەكان، نائارامیەكی بەرچاوی دروست كردووە.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری