حکومەتی ئەمریکا داوای داتای وەرگیرانی قوتابیانی هارڤارد دەکات

ئەمریکا - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

حکومەتی ئەمریکا داوای داتای وەرگیرانی قوتابیانی هارڤارد دەکات

لە هەنگاوێکی یاسایی گرنگدا، حکومەتی ئەمریکا بە فەرمی داوای فەرمانی دادگای کردووە بۆ ناچارکردنی زانکۆی هارڤارد بۆ ئاشکراکردنی داتاکانی تایبەت بە وەرگرتنی قوتابیانی. ئەم هەنگاوە، کە لەلایەن ئیدارەی ترامپەوە لە ڕێگەی وەزارەتی دادەوە دەستی پێکراوە، ئامانج لێی لێکۆڵینەوەیە لەوەی کە ئایا ئەم دامەزراوەیە خاوەن ناوبانگە پێشێلی یاسای فیدراڵی کردووە بە ئەنجامدانی جیاکاری ڕەگەزی نایاسایی دژ بە کاندیدەکان. ئەم گەشەسەندنە جەخت لەسەر بانگەشەی فراوانتری ئیدارەکە دەکات دژ بە بەرنامەکانی جیاوازی، یەکسانی و گشتگیری (DEI) لە زانکۆکانی ئەمریکادا.

بەرپرسان ڕوونیان کردەوە کە حکومەت لە ئێستادا هارڤارد بە ڕاستەوخۆ تۆمەتبار ناکات بە ئەنجامدانی ڕەفتاری جیاکاری، هەروەها داوای قەرەبوو ناکات یان پاڵپشتی دارایی فیدراڵی ناپسێنێت. لەگەڵ ئەوەشدا، ئەم پرۆسە یاساییە نیشانەی پابەندبوونی حکومەتە بۆ دەستکەوتنی زانیاری ناوخۆیی کە پێی وایە پێویستە بۆ دڵنیابوون لە دادپەروەری و دوورکەوتنەوە لە لایەنگری ڕەگەزی لە پرۆسەکانی وەرگرتندا. حکومەت دەڵێت هارڤارد پابەندبوونی خۆی لە ئاشکراکردنی ئەم داتایانەی جێبەجێ نەکردووە.

پام بۆندی، داواکاری گشتی کاتی، لە بەیاننامەیەکدا گوتی: "هارڤارد پابەندبوونی خۆی لە ئاشکراکردنی داتاکان، کە پێویستمانە بۆ دڵنیابوون لەوەی کە وەرگرتنەکان لە جیاکاری پاکن، جێبەجێ نەکردووە. ئێمە بەردەوام دەبین لە خەبات بۆ ئەوەی جێی بایەخ لە پێش DEI بخرێت لە هەموو ئەمریکا." ئەم لێدوانە جەخت لەسەر بنەمای سەرەکی سیاسەتی ئیدارەکە دەکاتەوە، کە گرنگی بە هەڵبژاردنی لەسەر بنەمای جێی بایەخ دەدات، نەک پێوەرەکانی ڕەگەز یان نەتەوە.

ئەم هەنگاوە یاساییە بە شێوەیەکی ناڕاستەوخۆ پشت بە بڕیاری مێژویی دادگای باڵا لە حوزەیرانی ٢٠٢٣ دەبەستێت، کە بە زۆرینەی پارێزگاران، کاری کردە کۆتاییهێنان بە سیاسەتی وەرگرتنی ئەرێنی (affirmative action) لە وەرگرتنی زانکۆکاندا. ئەم بڕیارە، کە زۆرێک بە هەنگاوێکی بەرەو دواوە لە دەستکەوتەکانی بزووتنەوەی مافەکانی شارستانی لە ساڵانی ١٩٦٠ دادەنێن، پرۆسەکانی وەرگرتن کە ڕەنگی پێست یان نەتەوەی کاندیدەکان لەبەرچاو دەگرن، نادەستووری ڕاگەیاند. حکومەت بەم شێوەیە دەردەکەوێت کە ئەم بڕیارە وەک بنەمایەک بۆ لێکۆڵینەوەکانی ئێستای بەکاردەهێنێت.

هارڤارد، یەکێک لە کۆنترین زانکۆکانی ئەمریکا، خۆی لە ناوەندێکدا بینیوەتەوە کە لەگەڵ ئیدارەی ئێستادا لە ناکۆکیدایە. زانکۆکە وەک یەکێک لە پێشەنگەکانی بەرخستنەوەی گوشارە فیدراڵییەکان سەیر دەکرێت کە ئامانج لێی گۆڕینی شێوازەکانی دامەزراندن، پرۆگرامەکانی خوێندن و ئاراستەکانی توێژینەوە، بەتایبەتی لە بوارەکانی پەیوەست بە جیاوازیدا. پێشتر دۆناڵد ترامپ هەڕەشەی پاشگەزکردنەوەی گرانتە فیدراڵییەکانی وەک گوشارێک بەسەر زانکۆ گەورەکان بەکارهێناوە، و تۆمەتباری کردوون بە بڵاوکردنەوەی ئایدیۆلۆژی "وۆک" (woke)، کە بە گوتەی ئەو زۆر هەستیارە بەرامبەر پرسی جیاکاری.

ئەم هەنگاوە یاساییە بەدوای لێدوانەکانی پێشووتری سەرۆکدایە. لە سەرەتای مانگی شوباتدا، ئەو ڕایگەیاندبوو کە داوای ١ ملیار دۆلار قەرەبوو لە هارڤارد دەکات. ئەم داوایە دوای ئەوە هات کە ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمز ڕایگەیاندبوو کە ئیدارەکەی سەرەتا لە داواکردنی سزا داراییەکان خۆیبواردبوو، سەرەڕای تۆمەتەکانی زانکۆکە بە دژە-جوولەکەبوون و لایەنگری. گۆڕانکاری بۆ داوای یاسایی بۆ داتاکان، ئاماژەیە بۆ ڕێکخستنێکی ستراتیژی لە ڕێبازی ئیدارەکەدا.

جەختکردنەوەی ئیدارەکە لەسەر هەڵوەشاندنەوەی بەرنامەکانی DEI، کە زۆرجار لەلایەن بازنەکانی پارێزگارەوە وەک شێوازێک لە "جیاکاری پێچەوانە" ڕەخنەی لێدەگیرێت، بەتایبەتی لە کەرتی پەروەردەدا دیارە. ئەم بەرنامەنانە بۆ چارەسەرکردنی نایەکسانییە مێژوییەکان و زیادکردنی نوێنەرایەتی قوتابیانی کەمینەکان دامەزراون. لەگەڵ ئەوەشدا، ڕەخنەگران پێیان وایە کە ئەم بەرنامانە دەتوانن ئەنجامی نا دادپەروەرانە بۆ کاندیدەکانی زۆرینە یان ئەوانەی کە سەر بە گروپە کەمینە بێ مافەکان نین، دروست بکەن.

ململانێ یاساییەکە لەسەر داتای وەرگرتن، بە ئەگەرێکی زۆرەوە کاریگەری بەرچاوی لەسەر داهاتووی سیاسەتەکانی خوێندنی باڵا لە ئەمریکا دەبێت. پرسیارە بنەڕەتییەکان دەورووژێنێت سەبارەت بە ڕۆڵی ڕەگەز لە وەرگرتندا، پێناسەی جێی بایەخ، و هاوسەنگی لە نێوان کردنەژوورەوەی جیاوازی و پابەندبوون بە یاساکانی قەدەغەکردنی جیاکاری. لەگەڵ پێشکەوتنی کەیسەکەدا، لەلایەن زانکۆکان، قوتابیان و سیاسەتمەداران لە سەرتاسەری وڵاتەوە بە وردی چاودێری دەکرێت، و لەوانەیە دیمەنی وەرگرتنی زانکۆکان بۆ ساڵانی داهاتوو بگۆڕێت.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری