دادگای تێهەڵچوونەوەی فیدراڵی سکاڵای خراپ بەکارهێنانی دەسەڵاتی وەزارەتی دادی دژی دادوەر بواسبرگ ڕەت دەکاتەوە لە سایەی چاودێری سیاسی تونددا

ویلایەتە یەکگرتووەکان - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

دادگای تێهەڵچوونەوەی فیدراڵی سکاڵای خراپ بەکارهێنانی دەسەڵاتی وەزارەتی دادی دژی دادوەر بواسبرگ ڕەت دەکاتەوە لە سایەی چاودێری سیاسی تونددا

لە گەشەسەندنێکی بەرچاو کە ڕەنگدانەوەی گرژییە بەردەوامەکانی نێوان دەسەڵاتی دادوەری و لایەنە سیاسییەکانە، دادگایەکی تێهەڵچوونەوەی فیدراڵی سکاڵایەکی خراپ بەکارهێنانی دەسەڵاتی ڕەتکردەوە کە لەلایەن وەزارەتی دادەوە دژی دادوەر جەیمس بواسبرگ، دادوەری ناوچەیی ئەمریکا، تۆمارکرابوو. بڕیارەکە، کە لەلایەن جێفری س. ساتۆن، سەرۆکی دادوەرانی دادگای تێهەڵچوونەوەی بازنەی شەشەم، لە 19ی کانوونی یەکەمدا دەرچوو بەڵام ئەم کۆتایی هەفتەیە بڵاوکرایەوە، جەخت لەسەر ئاستی باڵای بەڵگەپێویستی بۆ ئەم جۆرە تۆمەتانە دەکاتەوە، تەنانەت لە کاتێکدا دادوەر بواسبرگ وەک خاڵێکی سەرەکی ڕەخنەی کۆمارییەکان و داواکارییەکان بۆ لادانی دادوەران چڕتر دەبنەوە.

سکاڵای وەزارەتی داد دژی دادوەر بواسبرگ لەسەر ئەو لێدوانانە بوو کە گوایە لە کۆنفرانسێکی دادوەریدا دابووی، ئاماژەی بەوە دابوو کە ئیدارەی ترامپ بە پشتگوێخستنی بڕیارەکانی دادگا فیدراڵییەکان "قەیرانێکی دەستووری" دروست دەکات. ئەم لێدوانە گومانلێکراوانە بەتایبەتی جێگەی سەرنج بوون، چونکە گوایە پێش فەرمانێک بوون کە لەلایەن دادوەر بواسبرگەوە دەرکرابوو بۆ ڕاگرتنی هەندێک گەشتی دیپۆرتکردنەوە، و بەمەش پەیوەندییەکی ڕاستەوخۆی لە نێوان لێدوانە گشتییەکانی و کردەوە دادوەرییەکانی لە چاوی ڕەخنەگرانی دروست کرد. بەڵام، سەرۆکی دادوەر ساتۆن، لە بڕیارەکەی بۆ ڕەتکردنەوەدا، بۆی دەرکەوت کە حکومەت "نەیتوانیوە بەڵگە بۆ لێدوانەکانی بواسبرگ یان زانیاری پێویست لەبارەیەوە پێشکەش بکات". ناوبراو جەختی لەوە کردەوە کە "دووبارەکردنەوەی تۆمەتە بێ بنەماکان بەبێ ئاماژەدان بە سەرچاوەیەک، پشتڕاستیان ناکاتەوە. و دووبارەکردنەوەی لێدوانە پشتڕاستنەکراوەکان بە دەگمەن بنەمایەک بۆ سکاڵایەکی خراپ بەکارهێنانی دەسەڵاتی دروست دابین دەکات." ئەم بڕیارە جەخت لەسەر وردبینی ڕێکارەکان و ستانداردەکانی بەڵگە دەکاتەوە کە پێویستن بۆ سەلماندنی بانگەشەکانی خراپ بەکارهێنانی دەسەڵاتی دادوەری، بەمەش دادوەران لە هێرشە سیاسییە بێ بنەماکان دەپارێزێت لە کاتێکدا لێپرسینەوە دەپارێزێت.

دادوەر بواسبرگ بووەتە کەسایەتییەکی دیار لە گفتوگۆی سیاسی بەردەوام لەسەر دەسەڵاتی دادوەری فیدراڵی، بەتایبەتی سەبارەت بە بڕیارەکانی لەسەر سیاسەتەکانی کۆچبەری سەردەمی ترامپ. بڕیارەکانی، لەوانەش ئەو کەیسانەی کە پەیوەندییان بە گواستنەوەی کۆچبەران بۆ وڵاتانی وەک ئێلسالڤادۆر هەیە نەک دەستبەسەرکردنیان لە ئەمریکا، زۆرجار توڕەیی کۆمارییەکانی لێکەوتووەتەوە. جگە لە کۆچبەری، بواسبرگ لەم دواییانەدا ڕووبەڕووی کاردانەوەیەکی نوێی GOP بووەوە دوای بڵاوبوونەوەی ڕاپۆرتەکان کە فەرمانی گرتنی لە لێکۆڵینەوەی "ئارکتیک فرۆست"ی داواکاری گشتیی پێشوو جاک سمیس پەسەند کردبوو، کە گوایە بووە هۆی دەستبەسەرداگرتنی تۆمارەکانی تەلەفۆن کە پەیوەندییان بە چەندین یاسادانەری کۆمارییەوە هەبووە. ئەم کارە تۆمەتەکانی کە ناوبراو "دادوەرێکی چالاکە" و لە سنووری خۆی تێدەپەڕێت و لە هەڵسوکەوتی دادوەری حیزبیدا بەشدارە، چڕتر کردووەتەوە.

ڕەتکردنەوەی سکاڵای خراپ بەکارهێنانی دەسەڵات لەناو کەمپینێکی سیاسی فراوانتردا دێت کە لەلایەن هەندێک کۆماری و کۆشکی سپییەوە بۆ بەرەنگاربوونەوەی ئەو دادوەرانەی کە بە "چالاک"یان دەزانن، بەڕێوەدەچێت. سەرۆکی ئەنجومەنی نوێنەران مایک جۆنسن بە ئاشکرا پشتیوانی خۆی بۆ لادانی دادوەران ڕاگەیاندووە، ئەمەش هەڵوێستێکە کە لە کۆنفرانسێکی ڕۆژنامەوانی سەرکردایەتی GOPی ئەنجومەنی نوێنەراندا دووبارەی کردەوە. کۆشکی سپی هەروەها پشتیوانی خۆی بۆ لێکۆڵینەوەی لادانی دادوەران لەلایەن لیژنەی دادوەری ئەنجومەنی پیرانەوە کە دادوەر بواسبرگ و دادوەرێکی دیکەی ناونەهێنراو دەگرێتەوە، پشتڕاست کردووەتەوە. بەرپرسێکی کۆشکی سپی، لە لێدوانێکیدا بۆ فۆکس نیوز دیجیتاڵ، جەختی لەوە کردەوە کە "دادوەرانی چالاکی چەپڕەو بە تەواوی لە کۆنترۆڵ دەرچوون. ئەوان سەروەری یاسا دەخەنە ژێر پرسیارەوە لە پێناو بەرنامەی ڕادیکاڵی خۆیاندا. ئەمە دەبێت بوەستێت. و کۆشکی سپی بە تەواوی هەوڵەکانی لادان قبوڵ دەکات." ئەم وتارە ئاماژە بە هەوڵێکی هەماهەنگ دەکات بۆ فشار خستنە سەر دەسەڵاتی دادوەری و داڕشتنەوەی پێکهاتەکەی.

ڕەخنەگرانی دادوەر بواسبرگ، لەنێویاندا سیناتۆر چاک گراسلی، نیگەرانییەکانی خۆیان بە "زۆر دڵتەزێن" ڕاگەیاندووە سەبارەت بە گوایە نەزانینی ناوبراو لەبارەی بانگهێشتنامەکانی "ئارکتیک فرۆست"ەوە کە کاریگەری لەسەر یاسادانەران هەبووە. بانگەشەی ئەوەی کە دادوەرێک بتوانێت فەرمانی گرتنی لەو شێوەیە پەسەند بکات بەبێ زانیاری تەواو لەسەر مەودا یان ئامانجەکانیان، پرسیار لەسەر چاودێری و ڕێکاری دادوەری دروست دەکات، و زیاتر گێڕانەوەی دەسەڵاتی دادوەری لەنێو ڕەخنەگرانی چڕتر دەکاتەوە. ئەم ڕووداوانە بە کۆمەڵ وێنەیەکی دەسەڵاتی دادوەری نیشان دەدەن کە لەژێر چاودێری سیاسی تونددایە، کە تێیدا بڕیارەکان لەسەر پرسە زۆر هەستیارەکان بە خێرایی دەبنە خاڵی گڕگرتن لە وتاری سیاسی نیشتمانیدا.

لێکەوتە یاسایی و سیاسییەکانی ئەم ڕەتکردنەوەیە فرەلایەنن. لە کاتێکدا دادگای تێهەڵچوونەوە هیچ بنەمایەکی بۆ سکاڵای خراپ بەکارهێنانی دەسەڵاتی دیاریکراو نەدۆزییەوە، فشارە سیاسییە بنەڕەتییەکان لەسەر دادوەر بواسبرگ و دادوەرانی تری فیدراڵی کەمبوونەوەیان بەدوادا نایەت. داواکارییەکان بۆ لادان، هەرچەندە بەهۆی پێداویستییە دەستوورییەکانەوە بەدەستهێنانیان قورسە، ئاماژە بە ئامادەییەکی گەشەسەندوو لەنێو هەندێک لە سەرکردە سیاسییەکان دەکەن بۆ بەکارهێنانی هەموو میکانیزمە بەردەستەکان بۆ بەرەنگاربوونەوەی بڕیارە دادوەرییەکان کە لەگەڵیاندا نین. ئەم دینامیکیەتە پرسیاری گرنگ لەسەر سەربەخۆیی دەسەڵاتی دادوەری و هاوسەنگی دەسەڵات لەناو سیستەمی حکومەتی ئەمریکیدا دروست دەکات. لە کاتێکدا نەتەوە بەرەو خولێکی هەڵبژاردنی گرنگ دەڕوات، ڕۆڵ و بێلایەنی دادوەرانی فیدراڵی بێ گومان وەک پرسێکی مشتومڕاوی دەمێنێتەوە، کە نەک تەنها دەرئەنجامە یاساییەکان، بەڵکو دیمەنی سیاسی فراوانتریش شێوە دەدات.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری