سەرۆکی ئێران: تاران ئامادەیە دانوستاند لەگەڵ واشنتۆن بکات

ئێران - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

سەرۆکی ئێران: تاران ئامادەیە دانوستاند لەگەڵ واشنتۆن بکات

سەرۆکی ئێران، مەسعود پزیشکیان، ڕایگەیاندووە کە وڵاتەکەی ئامادەیە گفتوگۆ لەگەڵ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بکات، ئەمەش وەک وەڵامێک بۆ داواکاری "حکومەتە دۆستەکانی ناوچەکە" بۆ وەڵامدانەوەی پێشنیارێکی دانوستاندن. ئەم هەنگاوە دیپلۆماسییە لە کاتێکدایە کە گرژییەکانی ناوچەکە لە پەرەسەندندان.

لە بەیاننامەیەکدا کە لە ڕێگەی پلاتفۆرمی X (تویتەری پێشوو) بڵاوکراوەتەوە، سەرۆک پزیشکیان ئاشکرای کردووە کە فەرمانی بە وەزیری دەرەوە، عەباس عەرەقچی، داوە کە بەدواداچوون بۆ ئەم گفتوگۆیانە بکات. بەڵام، مەرجێکی گرنگی داناوە: "بە مەرجێک ژینگەیەکی گونجاو هەبێت - ژینگەیەک کە لە هەڕەشە و چاوەڕوانییە نائاساییەکان دوور بێت". ئەم مەرجە، ئاماژە بەو شێوازە ستراتیژییەی ئێران دەکات لە بەرامبەر پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان، کە جەخت لەسەر سەروەری دەکاتەوە و ڕەتیدەکاتەوە کە بە ناچاری دانوستاندن بکرێت.

لێدوانەکانی سەرۆک دوای هۆشدارییە توندەکانی ڕێبەری باڵای ئێران، ئایەتوڵڵا عەلی خامنەیی دێت، کە هۆشداری دابوو کە هەر هێرشێکی سەربازی بۆ سەر ئێران، بە ناچاری "جەنگێکی ناوچەیی" لێدەکەوێتەوە. ئەم قسانە، مەترسییە گەورەکان و ئەگەری ناکۆکییەکی فراوانتر لە حاڵەتی شکستهێنانی هەوڵە دیپلۆماسییەکان دەردەخەن. ڕەوشی گشتی بریتییە لە زیادبوونی هێزی سەربازی ئەمریکا لە ناوچەکە، لەگەڵ هەڕەشەکانی سەرۆک دۆناڵد ترامپ سەبارەت بە دەستوەردانی سەربازی ئەگەر ئێران پابەند نەبێت بە داواکارییەکانی تایبەت بە بەرنامە ئەتۆمییەکەی و ڕێگریکردن لەو شتانەی کە ناوی ناوە "سەرکوتکردنی ناڕازییان".

سەرۆک پزیشکیان جەختی لەسەر پابەندبوونی ئێران کردەوە بۆ ئەنجامدانی "دانمەندنامەی دادپەروەرانە و یەکسان" لەگەڵ ئەمریکا، و ڕوونی کردەوە کە ئەم گفتوگۆیانە "دەبێت لە چوارچێوەی بەرژەوەندییە نیشتمانییەکانی ئێمەدا ئەنجام بدرێن". ئەم لێدوانە، ئامانجی سەرەکی ئێران دووپات دەکاتەوە: پاراستنی سەروەرییەکەی و بەدوایداچوونی سیاسەتێک کە سوود بۆ خەڵکەکەی بگەیەنێت. بەپێی ڕاپۆرتەکانی میدیای ئەمریکی، ئەم گفتوگۆیانە لەوانەیە لە ئیستانبوڵ لە هەینی داهاتوودا بەڕێوەبچن. لەم گفتوگۆیانەدا، وەزیری دەرەوە عەرەقچی چاوەڕوان دەکرێت چاوی بە نوێنەری تایبەتی ئەمریکا، ستیڤ ویتکۆف بکەوێت، کە ئەمەش ئاماژەیە بۆ بەشداریکردنی ئەگەری لەسەر ئاستێکی باڵا.

دیمەنی دیپلۆماسیەکە بە بەشداری ئەگەری وەزیرانی دەرەوەی چەندین لایەنی ناوچەیی گرنگ، لەوانەش میسر، عومان، پاکستان، قەتەر، سعودیە و ئیماراتی عەرەبی، دەوڵەمەندتر دەبێت، کە گوایە بانگهێشت کراون. بەشداریکردنی ئەوان، لەوانەیە هێمای هەوڵێکی فراوانتری ناوچەیی بێت بۆ کەمکردنەوەی گرژییەکان و هاندانی سەقامگیری. ئەم شێوازە فرەلایەنەیە، ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە پەیوەندیی ئێران و ئەمریکا کاریگەریی گرنگی لەسەر تەواوی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست هەیە.

ڕاگەیاندنی پزیشکیان دوای چاوپێکەوتنێکی وەزیری دەرەوە عەرەقچی لەگەڵ کەناڵی CNNی ئەمریکی هات. لەو چاوپێکەوتنەدا، عەرەقچی باسی لەو متمانەیەی خۆی کرد کە ئێران "دەتوانێت بگاتە ڕێکەوتنێک" کە ئامانجی "دابینکردنی ئەوەیە کە هیچ چەکی ئەتۆمییەک نەبێت". ئەم بڕیارە لەگەڵ ئەو پۆستەی ئێران یەک دەگرێتەوە کە ماوەیەکی زۆرە دەیڵێت، کە بەرنامە ئەتۆمییەکەی تەنها بۆ مەبەستی ئاشتیخوازانەیە و هیچ نیازی بۆ پەرەپێدانی چەکی ئەتۆمی نییە، ئەمەش بەڵگەیەکە کە هێزەکانی ڕۆژئاوا بەردەوام دەیخەنە ژێر پرسیارەوە.

کە سەرۆک ترامپ لەلایەن ڕۆژنامەنووسانەوە پرسیاری لەبارەی ئەگەری ڕێکەوتن لێکرا، وەڵامێکی نموونەیی و نادیاری دایەوە: "ئەگەر بتوانین شتێک چارەسەر بکەین، ئەوا زۆر باش دەبێت، و ئەگەر نەتوانین، ئەوا بە دڵنیاییەوە شتی ناخۆش ڕوودەدەن." هەروەها ئاماژەی بە ناردنی "هێزێکی بێ وێنە" بۆ ئێران کرد، لەوانەش "گەورەترین و باشترین" کەشتییە جەنگییەکان. بوونی سەربازی ئەمریکا لە ناوچەکە بە هێزی وەک فڕۆکەهەڵگری USS Abraham Lincoln و کەشتییە جەنگییەکان کە مووشەکی Tomahawkیان پێوەیە، بەهێز کراوە، ئەمەش گرنگی بارودۆخی سەربازی دەردەخات.

لە وتارێکی گرنگدا لە ڕۆژی یەکشەممە، ڕێبەری باڵا خامنەیی، پۆستەری بەرگری ئێران بەهێز کردەوە و وتی: "ئێمە دەستپێشخەر نین و نایانەوێت هێرش بکەینە سەر هیچ وڵاتێک، بەڵام گەلی ئێران، بەهێزترین لێدان لە هەر کەسێک دەدات کە هێرشی دەکات یان ئازاری دەدات." ئەم لێدوانە، ئامادەیی ئێران بۆ پاراستنی خاکی و بەرژەوەندییەکانی لەبەرامبەر هەر هێرشێکی ئەگەریدا، دووپات دەکاتەوە.

پاشبنەمای مێژوویی کردارە سەربازییەکانی دوایی نادیدە ناگیرێت. مانگی حوزەیرانی پار، ئەمریکا هێرشی ئاسمانی و مووشەکی کردە سەر سێ بنکەی ئەتۆمی گرنگی ئێران لە ماوەی ١٢ ڕۆژدا لە نێوان ئێران و ئیسرائیل. سەرۆک ترامپ بانگەشەی ئەوەی کرد کە ئەم هێرشانە توانای ئێران بۆ بەرهەمهێنانی یۆرانیۆمی دەوڵەمەند "تێکشکاندووە"، کە پێکهاتەیەکی گرنگە بۆ سوتەمەنی ڕێژەر و هەروەها بۆ چەکی ئەتۆمی. لەو ماوەیەدا، سوپای ئیسرائیل بنکە ئەتۆمییەکانی ئێران، زاناکان، فەرماندە سەربازییەکان و بنکەکانی مووشەکی کردە ئامانج. وەک وەڵامدانەوە، ئێران سەدان مووشەک و فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی ئاراستەی ئیسرائیل کرد، هەروەها هێرشێکی مووشەکی کردە سەر بنکەیەکی گەورەی ئاسمانی ئەمریکا لە قەتەر، ئەمەش سروشتی ناجێگیری ناکۆکییەکەی "چاو بە چاو" نیشان دا.

هەفتەی ڕابردوو، سەرۆک ئەمریکی دوو مەرجی سەرەکی بۆ ئێران دیاری کرد بۆ ئەوەی لە هێرشی سەربازی زیاتری ئەمریکا خۆی بپارێزێت: "یەکەم، هیچ چەکی ئەتۆمییەک نەبێت. و دووەم، کوشتنی ناڕازییان ڕابگرن. ئەوان بە هەزاران کەس دەکوژن." ئەم داواکارییانە، لە دیدی ئیدارەی ئەمریکاوە، پەیوەندی نێوان بەرنامە ئەتۆمییەکەی ئێران، هەڵسوکەوتی ناوچەیی و سیاسەتە ناوخۆییەکانی، دەردەخەن.

بارودۆخی ئێستا، پازڵێکی ژیۆپۆلیتیکی ئاڵۆز پێشکەش دەکات. ئامادەیی ئێران بۆ دانوستاندن، هەرچەندە بە مەرج، هیوایەک بۆ کەمکردنەوەی گرژییەکان دەبەخشێت. بەڵام، بێمتمانەیی قووڵ، نمایشە سەربازییە بەردەوامەکان، و ئامانجە جیاوازەکانی تاران و واشنتۆن، ڕێگرە گەورەکان دروست دەکەن. دانوستاندنە ئەگەرییەکانی ئیستانبوڵ، ئەگەر ببنە ڕاستی، بە وردی چاودێری دەکرێن وەک خاڵێکی وەرچەرخانی گرنگ لە بەڕێوەبردنی ئەم پەیوەندییە ناجێگیرە و ڕێگریکردن لە ناکۆکییەکی فراوانتر لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری