شیکردنەوەی قەیرانی نیشتەجێبوون لە ئەمریکا: بۆچی قەبارەی ڕاستەقینە نادیارە؟

United States - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

شیکردنەوەی قەیرانی نیشتەجێبوون لە ئەمریکا: بۆچی قەبارەی ڕاستەقینە نادیارە؟

ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لەگەڵ قەیرانێکی نیشتەجێبووندا دەست و یەخەیە کە قەبارەکەی نادیارە، بەپێی خەمڵاندنی شارەزایان بۆ ژمارەی ماڵە زیادە پێویستەکان لە 2 ملیۆنەوە بۆ 20 ملیۆن ماڵێکی سەرسوڕهێنەر دەگۆڕێت. ئەم جیاوازییە گەورەیە نەک تەنها ئاستەنگی قووڵی دابینکردنی پێداویستییەکانی نیشتەجێبوون لە وڵاتدا نیشان دەدات، بەڵکو کەمبوونەوەیەکی ڕەخنەیی لە کۆدەنگی و داتای گشتگیر لەسەر قەبارەی ڕاستەقینەی کێشەکە و هۆکارە بنەڕەتییەکانیشی دەخاتەڕوو. بەبێ تێگەیشتنێکی ڕوون لە مەوداکە، دەستێوەردانە سیاسییە کاریگەرەکان زۆر قورس دەبن بۆ داڕشتن و جێبەجێکردن، ئەمەش ملیۆنان ئەمریکی لەگەڵ توانای دابینکردنی کرێ، بەردەستبوون و سەقامگیری لە دۆخی نیشتەجێبوونیاندا لە ململانێدا دەهێڵێتەوە.

جیاوازییە گەورەکە لە نێوان کەمترین و زۆرترین خەمڵاندنەکانی کورتهێنانی نیشتەجێبوون — جیاوازییەکی دە هێندەیی — بەڵگەیەکە لەسەر ئاڵۆزی و فرە لایەنیی بابەتەکە. ئابووریناسان، پلاندانەرانی شارەکان و پارێزەرانی نیشتەجێبوون زۆرجار میتۆدۆلۆژیای جیاواز بەکاردەهێنن، سەرنجیان لەسەر نیشاندەرە جۆراوجۆرەکانە وەک ڕێژەی بەتاڵی، ڕێژەی توانای دابینکردنی کرێ، پێشبینییەکانی گەشەی دانیشتووان و ژمارەی یەکە وێرانبووەکان. هەندێک شیکاری سەرنجیان لەسەر پێویستیی دەستبەجێی پەناگەدایە، لە کاتێکدا هەندێکی تر گۆڕانکارییە دیمۆگرافییە درێژخایەنەکان و ویستی خاوەندارێتی ماڵ لە نێوان نەوە گەنجەکاندا لەبەرچاو دەگرن. ئەم جیاوازییە لە ڕێبازدا بە ناچار دەبێتە هۆی دەرئەنجامە جیاوازەکان، ئەمەش وای لێدەکات کە بۆ سیاسەتمەداران قورس بێت مەودای وردی کێشەکە دیاری بکەن. بۆ نموونە، خەمڵاندنی 2 ملیۆن ماڵی نوێ لەوانەیە کەمترین کورتهێنانی توند لە ناوچە میترۆپۆلیتانییە دیاریکراوەکانی داواکاری زۆردا چارەسەر بکات، لە کاتێکدا 20 ملیۆن کورتهێنانێکی سیستەماتیکی لەسەر ئاستی وڵاتدا پێشنیار دەکات کە نزیکەی هەموو کۆمەڵگایەک دەگرێتەوە.

ئەم نادیارییە کاریگەرییەکی بەرچاوی هەیە بۆ هەردوو تێگەیشتنی گشتی و وەڵامی حکومەت. کاتێک قەبارەی قەیرانێک بەم شێوەیە خراپ پێناسە دەکرێت، ئەوا قورس دەبێت بۆ کۆکردنەوەی پشتیوانی گشتی بۆ چارەسەرە فراوانەکان یان تەرخانکردنی سەرچاوە پێویستەکان. یاسادانەران، کە زۆرجار لە ژێر فشاری بەرژەوەندییە ڕکابەرەکان و بودجەی سنوورداردان، لەوانەیە لە ستراتیژییە گشتگیرە درێژخایەنەکان دوور بکەونەوە لە بەرژەوەندی ڕێبازە پارچەپارچەکاندا کە تەنها سەرپێی کێشەکە دەگرن. نەبوونی چوارچێوەیەکی دەستنیشانکردنی یەکگرتوو ڕێگە بە مانۆڕی سیاسییش دەدات، کە تێیدا لایەنە جیاوازەکان دەتوانن ژمارەکان بڵاوبکەنەوە کە بە باشترین شێوە پشتگیری لە گێڕانەوە یان ڕێساکانی سیاسەتی دڵخوازیان دەکەن، ئەمەش زیاتر ڕاستی دۆخەکە بۆ هاوڵاتی ئاسایی ناڕوون دەکات.

جگە لە ژمارەکان، قەیرانی نیشتەجێبوون لە ئەمریکا بە قووڵی لەگەڵ کێشەکانی توانای دابینکردنی کرێ، یەکسانی و دەرفەتی ئابووریدا تێکەڵاوە. تەنانەت لەو شوێنانەی کە یەکەی نیشتەجێبوون بوونیان هەیە، تێچوویان دەتوانێت بۆ بەشێکی بەرچاو لە دانیشتووان قورس بێت، بەتایبەتی بۆ خێزانە کەم داهاتەکان، کرێکارە سەرەکییەکان و پیشەوەرە گەنجەکان. بەرزبوونەوەی کرێی خانوو و نرخی خانوو، کە بە هۆکاری تێکەڵەیەک لە دابینکردنی سنووردار، زیادبوونی داواکاری و وەبەرهێنانی گوماناوییەوە گەشەی کردووە، خێزانێکی زیاتر بەرەو نائارامی نیشتەجێبوون دەبات. ئەمە تەنها پرسی دابینکردن و داواکاری نییە؛ بەڵکو قەیرانێکی دەستڕاگەیشتن و یەکسانییە، کە تێیدا بەڵێنی نیشتەجێبوونی سەقامگیر — بەردێکی بناغەیی بنەڕەتی خەونی ئەمریکی — بۆ زۆرێک بە شێوەیەکی زیادبوو دەستپێنەگەیشتوو دەبێت. کاریگەرییە گشتییەکان قووڵن، کاریگەرییان لەسەر هەموو شتێک هەیە لە ئەنجامەکانی پەروەردەیی و تەندروستی گشتییەوە تاوەکو زیندوێتی ئابووری ناوخۆیی و یەکگرتوویی کۆمەڵایەتی.

چارەسەرکردنی ئەم ئاستەنگە فرە لایەنە پێویستی بە هەوڵێکی هاوبەش لە سەرانسەری ئاستە جۆراوجۆرەکانی حکومەت و کەرتی تایبەتدا هەیە. چارەسەرە ئەگەرییەکان بریتین لە چاکسازی لە یاسا سنووردارکەرەکانی ناوچەکان کە چڕی و جۆرەکانی نیشتەجێبوون سنووردار دەکەن، بۆ هاندانی گەشەپێدەران بۆ دروستکردنی یەکەی زیاتر بە نرخێکی گونجاو، و وەبەرهێنان لە دەستپێشخەرییەکانی نیشتەجێبوونی گشتیدا. جگە لەوەش، حکومەتە فیدراڵی و ویلایەتییەکان دەتوانن میکانیزمە داراییە داهێنەرەکان بپشکنن، یارمەتی کرێ بدەن، و پشتگیری لەو بەرنامانە بکەن کە ئامانجیان کەمکردنەوەی بێ ماڵییە. بەڵام، جێبەجێکردنی ئەم چارەسەرانە زۆرجار ڕووبەڕووی کۆسپێکی گەورە دەبێتەوە، لەوانە دژایەتی ناوخۆیی بۆ پەرەپێدانی نوێ، سنووردارکردنی دارایی، و بێجوڵەیی ڕووت و ڕوونی پێکهاتە بیرۆکراسییە هەنووکەییەکان. ویستی سیاسی بۆ جێبەجێکردنی گۆڕانکارییەکی واتادار، بەتایبەتی کاتێک ڕووبەڕووی ناکۆکییەکی بەرفراوان دەبێتەوە لەسەر مەودای کێشەکە، وەک پێکهاتەیەکی گرنگ و ونبوو دەمێنێتەوە.

لە کۆتاییدا، ڕێبازێکی بەهێزتر و ستانداردکراوتر بۆ کۆکردنەوە و شیکردنەوەی داتا زۆر گرنگە. ئینفۆنتارییەکی نیشتەجێبوونی نیشتمانی، کە بە بەردەوامی نوێ دەکرێتەوە و بەپێی ناوچە، ئاستی داهات و جۆری نیشتەجێبوون جیا دەکرێتەوە، دەتوانێت ئەو ڕوونییەی پێویستە بۆ تێپەڕاندنی خەمڵاندنە گوماناوییە ئێستاییەکان دابین بکات. ئەمەش تێگەیشتنێکی وردتر دەخاتە ڕوو لەوەی کە کورتهێنانەکان لە کوێدا زۆرترین توندن، چ جۆرە نیشتەجێبوونێک زۆرترین پێویستی پێیەتی، و کام گرووپە دیمۆگرافییەکان زۆرترین کاریگەرییان لەسەرە. تەنها بەم زانیارییە بنەڕەتییە دەتوانێت ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا هیوای پەرەپێدان و جێبەجێکردنی ستراتیژییەکی کاریگەر و بنەمادار لەسەر بەڵگە بۆ چارەسەرکردنی قەیرانی نیشتەجێبوونی بەربڵاوی خۆی هەبێت، دڵنیابوون لەوەی کە نیشتەجێبوونی سەلامەت، گونجاو و سەقامگیر دەبێتە ڕاستییەک بۆ هەموو هاوڵاتییەکانی، نەک خەونێکی گەشاوە کە بە شێوەیەکی زیادبوو دوورتر دەبێتەوە.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری