شەڕی ئێران و چین: کاریگەرییەکان چی دەبن؟

عێراق - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

زیادبوونی گرژییەکان لە ئێران، بە تایبەت ئەگەر بگاتە شەڕ، نیگەرانییەکی زۆری لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی دروست کردووە، بەتایبەتی لەسەر چین. پەکین پەیوەندییەکی بەهێزی ئابووری و ستراتیژی لەگەڵ تاران هەیە، ئەمەش وایکردووە کە چین زۆر هەستیار بێت بەرامبەر بە گۆڕانکارییەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست. ئەگەری فراوانبوونی شەڕەکە دەتوانێت بازرگانییە گرنگەکانی چین تێکبدات، بەتایبەتی لە بواری وزەدا، چونکە ئێران سەرچاوەیەکی سەرەکی نەوت و غازە. بۆیە، سەقامگیری ناوچەکە پەیوەندییەکی ڕاستەوخۆی هەیە بە ئاسایشی وزە و گەشەی ئابووری چینەوە.

جگە لە بواری وزە، شەڕێکی درێژخایەن لە ئێران دەتوانێت ناکۆکییە جیۆپۆلیتیکییەکانی جیهان زیاتر بکات، کاریگەری لەسەر زنجیرەی دابینکردن دابنێت و ببێتە هۆی دروستبوونی هاوپەیمانی نوێ یان گرژی لە نێوان زلهێزەکاندا. چین لەبەردەم هاوسەنگییەکی هەستیاردایە: لەلایەک، پێویستی پاراستنی بەرژەوەندییە ئابووری و ستراتیژییەکانی، لەلایەکی تر، دەیەوێت بێلایەنی خۆی بپارێزێت یان ڕۆڵی نێوەندگیر بگێڕێت، بۆ ئەوەی خۆی لە شەڕێکدا نەبینێتەوە کە ئەنجامی نەزانراوی بۆ سەرکەوتنی ئابووری و ڕۆڵی نێودەوڵەتی چین دەبێت. بەڕێوەبردنی ئەم قەیرانە پێویستی بە دیپلۆماسیەتی زیرەک و ستراتیژییەکی دووربینانە هەیە لەلایەن پەکینەوە.