هەڵکشانی دیپلۆماسی و نیگەرانییەکانی وزە: ڕووسیا بەڵێنی تۆڵەسەندنەوە دەدات لەناو نیگەرانییەکانی بۆری نەوتی دروژبا

Global - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

هەڵکشانی دیپلۆماسی و نیگەرانییەکانی وزە: ڕووسیا بەڵێنی تۆڵەسەندنەوە دەدات لەناو نیگەرانییەکانی بۆری نەوتی دروژبا

پەیوەندییە تەنراوەکانی نێوان ڕووسیا و یەکێتی ئەوروپا ڕۆژی پێنجشەممە بە هەڵکشاندنێکی نوێ ڕووبەڕوو بووەوە، کاتێک مۆسکۆ نیازی خۆی بۆ تۆڵەسەندنەوە لە بڕیاری برۆکسل بۆ کەمکردنەوەی بەرچاوی نوێنەرایەتی دیپلۆماسییەکەی ڕاگەیاند. ئەم هەنگاوە، کە ڕووسیا بە توندی وەک "جیاکاریکردن" وەسفی کرد، ڕەخنەی توندی مۆسکۆی لێ کەوتەوە، تەنانەت گەیشتە ئەوەی گونجاوی یەکێتی ئەوروپا بۆ بەشداریکردن لە هەر دانوستانێکی داهاتوو کە ئامانجی چارەسەرکردنی ململانێی ئۆکرانیایە، بخاتە ژێر پرسیارەوە، ئەمەش قووڵایی دابەشبوونی دیپلۆماسی نێوان هەردوو لایەنەکە زیاتر دەکات.

ڕاگەیاندنەکە لەلایەن ماریا زاخارۆڤا، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ڕووسیاوە هات، کە بە شێوەیەکی قورس جەختی کردەوە کە بڕیاری یەکێتی ئەوروپا بۆ سنووردارکردنی قەبارەی شاندی ڕووسیا بۆ 40 کەس بێ وەڵام نامێنێتەوە. پاساوی یەکێتی ئەوروپا بۆ ئەم کەمکردنەوە تایبەتە، هەرچەندە لە ڕاپۆرتە سەرەتاییەکاندا بە تەواوی ئاماژەی پێنەکراوە، بەڵام بە شێوەیەکی بەرفراوان وەک بەشێک لە زنجیرەیەک ڕێوشوێنی سزادانی فراوانتر دژی ڕووسیا دوای لەشکرکێشییە گشتگیرەکەی بۆ سەر ئۆکرانیا تێگەیشتراوە. ئەمە لەگەڵ هەوڵە بەردەوامەکانی برۆکسل بۆ کەمکردنەوەی کاریگەریی مۆسکۆ و وردبینی لە چالاکییە دیپلۆماسییەکانی ڕووسیا لە دڵی ئەوروپادا یەکدەگرێتەوە. لە ڕووی مێژووییەوە، کەمکردنەوەی ئامادەیی دیپلۆماسی زۆرجار وەک ئامرازێک بۆ فشاری سیاسی یان وەک وەڵامێک بۆ کارە دوژمنکارانەکان بەکاردەهێنرێت، ئەمەش چینێکی تری ئاڵۆزی بۆ پەیوەندییە نێودەوڵەتییە خراپبووەکان زیاد دەکات.

لە گەشەسەندنێکی جیاواز بەڵام پەیوەندییەکی نزیکی بە دەرهاویشتەکانی ململانێ فراوانترەوە، ڤیکتۆر ئۆربان، سەرۆک وەزیرانی هەنگاریا، نیگەرانییەکی جدی سەبارەت بە ئاسایشی وزەی ئەوروپا دەربڕی. لە نامەیەکدا کە لەلایەن ڕۆیتەرزەوە بینراوە، ئۆربان بە فەرمی داوای لە یەکێتی ئەوروپا کرد کە "شاندێکی ڕاستی دۆزینەوە" بنێرێت بۆ هەڵسەنگاندنی زیانەکانی بۆری نەوتی گرنگی دروژبا لە ئۆکرانیا. ئەم داواکارییە بەپەلەیە دوای لێدوانەکانی ئەم دواییەی ڤۆلۆدیمیر زێلێنسکی، سەرۆکی ئۆکرانیا، هات کە بانگەشەی کرد چاککردنەوەی بۆرییەکە – کە ڕەگێکی گرنگە بۆ دابینکردنی نەوت بۆ هەنگاریا و سلۆڤاکیا – بەهۆی هێرشە بەردەوامەکانی ڕووسیاوە بە درێژایی ناڕەوا درێژ دەکرێتەوە. ئەم دۆخە نەک تەنها دابینکردنی وزەی ئەو وڵاتانی ئەندامی یەکێتی ئەوروپا دەخاتە مەترسییەوە کە پشت بە نەوتی ڕووسیا دەبەستن، بەڵکو لاوازیی گەشەسەندنی ژێرخانی گرنگ لە کاتی جەنگدا زیاتر پیشان دەدات.

بۆری نەوتی دروژبا، کە بە ڕووسی واتای "دۆستایەتی" دەگەیەنێت، ڕێڕەوێکی گرنگە بۆ گەیاندنی نەوتی خاو لە ڕووسیاوە بۆ بەشێک لە ناوەڕاست و ڕۆژهەڵاتی ئەوروپا. هەر پچڕانێکی درێژخایەن لە ئۆپەراسیۆنەکانی دەتوانێت کاریگەری ئابووری جددی بۆ وڵاتانێک وەک هەنگاریا و سلۆڤاکیا هەبێت، کە هێشتا بە شێوەیەکی بەرچاو پشت بەم سەرچاوەی وزەیە دەبەستن. داواکارییەکەی ئۆربان بۆ شاندێکی ڕاستی دۆزینەوە، ئارەزووی بوداپێست دەردەخات بۆ تێگەیشتن لە مەودای ڕاستەقینەی کێشەکە و دڵنیابوون لە بەردەوامی دابینکردن، بەتایبەتی بە لەبەرچاوگرتنی دوودڵیی مێژوویی هەنگاریا بۆ پشتگیریکردنی سزاکانی بەرفراوان لەسەر نەوت و گازی ڕووسیا بەهۆی پشت بەستنی بەرچاوی.

تێکەڵبوونی ئەم پرسانە – هەڵکشانی گرژی دیپلۆماسی نێوان ڕووسیا و یەکێتی ئەوروپا، و ترس لە ئاسایشی وزە کە لەلایەن ململانێی ئۆکرانیاوە پەرەی پێدەدرێت – وێنەیەکی ئاڵۆز لە دیمەنی جیۆپۆلیتیکی ئێستا دەردەخات. لە لایەکەوە، برۆکسل هەوڵ دەدات مۆسکۆ لە ڕووی دیپلۆماسی و ئابوورییەوە گۆشەگیر بکات. لە لایەکی ترەوە، وڵاتانی ئەندامی لە پاراستنی ئاسایشی وزە و سەقامگیری ئابوورییاندا ڕووبەڕووی کێشەی پراکتیکی دەبنەوە. بانگەشەکەی زاخارۆڤا کە یەکێتی ئەوروپا شایەنی ڕۆڵێک نییە لە گفتوگۆکانی ئاشتی، دابەشبوون و بێ متمانەیی قووڵ نیشان دەدات، ئەمەش هەر هەوڵێکی داهاتووی نێوەندگیری یان چارەسەری دیپلۆماسی زۆر قورستر دەکات.

جەنگی ئۆکرانیا بەردەوامە لە فڕێدانی سێبەرێکی درێژ بەسەر هەموو لایەنێکی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکاندا، لە دیپلۆماسییەوە تا بازرگانی و وزە. ڕووداوەکانی ئەم دواییە دینامیکییە بەردەوام گۆڕاوەکانی پەیوەندییە دەسەڵاتەکان دەردەخەن و پێویستی بەپەلە بۆ چارەسەرە بەردەوامەکان جەخت لێدەکەنەوە. لە کاتێکدا ڕووسیا بەردەوامە لە ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکانی و یەکێتی ئەوروپا پشتگیریی خۆی بۆ کیێڤ دەپارێزێت، ئەو ئاڵنگارییانەی کە ئاسایشی وزەی ئەوروپا و دیپلۆماسی نێودەوڵەتی ڕووبەڕوویان دەبێتەوە، لە دیاریکردنی ڕێچکەی ململانێ و دەرهاویشتە درێژخایەنەکانی گرنگ دەمێننەوە.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری