چالاکییە جیهانییەکان لە ڕۆژی جیهانیی ژناندا داوای یەکسانی و کۆتاییهێنان بە توندوتیژی دەکەن

جیهان - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

چالاکییە جیهانییەکان لە ڕۆژی جیهانیی ژناندا داوای یەکسانی و کۆتاییهێنان بە توندوتیژی دەکەن

لە ڕۆژی یەکشەممە، ٨ی ئازار، ڕۆژی جیهانیی ژنان، هەزاران دەنگ لە یەک کاتدا هاواریان کرد لە زنجیرەیەک خۆپیشانداندا کە شەقامەکانی شارە گەورەکانی ئەوروپا و ئەمریکای لاتینیان داگیر کرد. ئەم جوڵانەوانە، کە لەلایەن چەندین ڕێکخراو و بزووتنەوەی کۆمەڵایەتییەوە بەڕێوەچوون، پابەندبوونی جیهانییان بە یەکسانیی ڕەگەزیی، خەباتی بێ کۆتایی دژی توندوتیژی دژی ژنان، و بەرگریکردن لە مافە بنەڕەتییەکان کە لە زۆرێک لە ناوچەکاندا لەژێر هەڕەشەیەکی زۆردان، دووپات کردەوە.

لە فەرەنسا، پاریس شوێنی یەکێک لە گرنگترین ڕووداوەکان بوو، کە تێیدا ئامادەبوونی گیزێل پێلیکۆ دەنگدانەوەیەکی قووڵی هەبوو. پێلیکۆ، کە بووەتە هێمایەکی نێودەوڵەتیی خەبات دژی توندوتیژیی ڕەگەزیی، مافی خۆی بۆ نەناسراویی لە کاتی دادگاییکردنەکەدا ڕەتکردەوە، کە تێیدا هاوسەری پێشووی و زیاتر لە ٥٠ پیاو بە تاوانی دەستدرێژی و هێرشکردن لە ماوەی دە ساڵدا، واتە لە نێوان ساڵانی ٢٠١١ بۆ ٢٠٢٠، سزادرا. لێدوانەکەی "هیچ شتێک واز لێ ناهێنین!" ڕۆحی بەرگرییەکەی دەربڕی. خۆپیشاندانەکانی فەرەنسا، کە زیاتر لە ١٠٠ ڕێکخراویان لە نزیکەی ١٥٠ شوێن وەک بۆردۆ، لیل، و مارسیلیا کۆکردەوە، هەروەها سەرنجیان خستە سەر بەرگریکردن لە مافەکانی ژنان، کە بە وتەی ڕێکخەران، ڕووبەڕووی هەڕەشەی پێشڕەویی ئەجێندا کۆنەپەرستەکان دەبنەوە.

ئیسپانیاش شایەتی جوڵانەوەیەکی بەهێز بوو، هەرچەندە بە وردەکاریی جیاوازەوە. لە ناوەڕاستی مەدرید، بزووتنەوەی فیمینیستی دابەش بوو بەسەر دوو ڕێپێوانی سەرەکیدا، کە نیشانەی ناکۆکیی ناوخۆیی بوو لەسەر پرسی مافەکانی کەسانی ترانس و ڕێکخستنی لەشفرۆشی. سەرەڕای دابەشبوونەکان، خاڵێکی هاوبەش ئیدانەکردنی شەڕی ئێران بوو، کە تێیدا وەزیری کار و جێگری دووەمی سەرۆک وەزیرانی ئیسپانیا، یۆلاندا دیاز، لە وتارەکەیدا بەرگری لە خەڵکی ئێران کرد. دیاز وتی: "لە دەستی ئێمەدایە کە شەڕ ڕاگرین، دڕندەیی ڕاگرین، و مافەکان بەدەست بهێنین. ئێمە خۆمان وەک بەرگریکار لە ئاشتی، خەڵکی ئێران، و ژنانی ئێران ڕادەگەیەنین،" و جەختی لە پەیوەندیی نێوان خەباتە فیمینیستییەکان و ململانێ جیۆپۆلیتیکییەکان کردەوە. شارەکانی تری ئیسپانیا وەک بارسێلۆنا، ڤالێنسیا، سێڤیلیا، گرانادا، بیلباو، سان سێباستیان، و سانتیاگۆ دی کۆمپۆستێلاش خۆپیشاندانیان تۆمار کرد، کە هەندێکیان، وەک سانتیاگۆ، داوای بەشداریکردنی تەنیا ژنانیان کرد.

لە ئەمریکای لاتین، جوڵانەوەکان شێوەی تایبەتیان وەرگرت، کە ڕاستییە سیاسی و کۆمەڵایەتییەکانی هەر وڵاتێک دەردەخەن. لە ڤەنزوێلا، سەرنجی خۆپیشاندانەکان گۆڕا بۆ دۆخی زیندانیانی سیاسیی ژن کە لە لێبوردنە گشتییەکان سوودیان وەرنەگرتبوو، و زۆرێکیان ڕووبەڕووی کێشەی تەندروستیی جددی دەبوونەوە. ڕێکخراوی ناحکومیی فۆرۆ پێنال ئاشکرای کرد کە نزیکەی ٥٢٦ کەس، لەوانە ٥٦ ژن، بە هۆکاری سیاسی هێشتا لە ئازادی بێبەشن، ئەم ژمارەیە زەنگێکی مەترسیدارە کە سەرکوتکردن و پێویستی بە سەرنجی نێودەوڵەتی نیشان دەدات. چالاکوانی مێکسیکی ئەلێکسا ڕوبیۆ، کە لە مەدرید نیشتەجێیە، جەختی لەسەر پەلەیی گفتوگۆکردن لەسەر یەکسانیی مووچە و بەرەنگاربوونەوەی دەستدرێژی و توندوتیژیی ڕەگەزیی کردەوە. ئەو بە ئاژانسی هەواڵی ئاژانسی فەرەنسیی ڕاگەیاند، "ژنەکان دەکوژرێن چونکە ژنن،" ئەم لێدوانە لە سەرانسەری کیشوەرەکەدا دەنگ دەداتەوە. ئەندریا ڕیکارت، کە ئەویش مێکسیکییە، پەشیمانیی خۆی دەربڕی سەبارەت بەوەی کە وەک بێباکی گشتی وەسفی کرد: "دەبێت کەسێک بکوژرێت بۆ ئەوەی خەڵک بەم بابەتانە هەستیار بێت،" و بێ هیوا بوونی خۆی لە خێرایی گۆڕانکارییەکان دەربڕی.

لە ئێلسالڤادۆر، ڕێکخراوەکانی ژنان و بزووتنەوەی قوربانیانی ڕژێم یەکیان گرت بۆ داواکردنی ئازادکردنی پارێزەر ڕوس لۆپێز. لۆپێز، کە ڕەخنەگرێکی توندی حکومەتی سەرۆک نایب بوکێلەیە، لەلایەن ڕێکخراوی لێبوردنی نێودەوڵەتییەوە وەک زیندانییەکی سیاسی دادەنرێت. ئەو، کە سەرۆکی یەکەی دژە گەندەڵی ڕێکخراوی ناحکومیی بەرگریکار لە مافەکانی مرۆڤ کریستۆسال بوو، لە ١٨ی ئایاردا دەستگیر کرا و لەلایەن داواکاری گشتیی ئێلسالڤادۆرەوە بە دەوڵەمەندبوونی نایاسایی تۆمەتبار کرا، لە کەیسێکدا کە نیگەرانی جددی لەسەر تاوانبارکردنی نەیاران دروست دەکات. چالاکوان گلۆریا ئانایا لە کاتی ڕێپێوانەکەدا ڕایگەیاند، "ئێمە دەنگمان بەرز دەکەینەوە بۆ داواکردنی ئازادیی دەستبەجێی هاوڕێی خۆشەویستمان، پارێزەر، وەک ڕوس لۆپێز،" و یەکگرتوویی و داوای دادپەروەریی بەهێز کرد.

خۆپیشاندانەکانی ڕۆژی جیهانیی ژنان لە ساڵی ٢٠٢٤دا جەخت لەسەر بەردەوامیی نایەکسانییە ڕەگەزییەکان و توندوتیژی لەسەر ئاستی جیهانی دەکەنەوە، بەڵام هەروەها خۆڕاگری و توانای جوڵاندنی بزووتنەوە فیمینیستییەکانیش نیشان دەدەن. لە پاریسەوە بۆ مەدرید، لە کاراکاسەوە بۆ سان سەلڤادۆر، ژنان بەردەوامن لە خەباتکردن بۆ داهاتوویەک کە تێیدا یەکسانی تەنیا ئایدیاڵێک نەبێت، بەڵکو ڕاستییەکی بەرجەستە بێت، دوور لە توندوتیژی و ستەم.

Ekhbary.com