چین: سی لە پەیوەندییەکدا لەگەڵ ترامپ جەخت لەسەر پێگەی تایوان دەکاتەوە، لە کاتێکدا سەرۆکی ئەمریکا بازرگانی پەرەپێدەدات

ئەمریکا - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

چین: سی لە پەیوەندییەکدا لەگەڵ ترامپ جەخت لەسەر پێگەی تایوان دەکاتەوە، لە کاتێکدا سەرۆکی ئەمریکا بازرگانی پەرەپێدەدات

سەرۆکی ئەمریکا، دۆناڵد ترامپ، ڕایگەیاند کە لەگەڵ هاوتا چینییەکەی، شی جینپینگ، پەیوەندییەکی "درێژ و ورد"ی تەلەفۆنی هەبووە. وەک ماڵی سپی ئاماژەی پێداوە، گفتوگۆکان بابەتە جیهانییە گرنگەکانی وەک ئێران، شەڕی ڕووسیا لە ئۆکرانیا، کڕینی وزە لەلایەن چینەوە، و سەردانەکەی چاوەڕوانکراوی ترامپ بۆ چین لە مانگی نیساندا لەخۆگرتبوو. لەگەڵ ئەوەشدا، بەیاننامەی فەرمی پەکین بە شێوەیەکی ستراتیژی تایوانی وەک "گرنگترین پرس" لە پەیوەندییە دووقۆڵییەکاندا هەڵبژاردووە، و داوایەکی ڕاستەوخۆی لە ئەمریکا کردووە کە "بە وریاییەوە مامەڵە لەگەڵ پرسەکەدا بکات". ئەم دەستەواژەیە پێگەی بێ وچانی پەکین لەسەر دوورگەی خۆبەڕێوەبەر دووپات دەکاتەوە، کە بە پارێزگایەکی جیابووەوەی دادەنێت.

چین بەردەوام جەخت دەکاتەوە کە تایوان بەشێکی دانەبڕاوی خاکی ئەمریکایە، ئەم بانگەشەیە لەلایەن دوورگەی دیموکراتییەوە بە توندی ڕەتدەکرێتەوە. پەیوەندییەکەی دوایی لە کاتی زیادبوونی گرژییەکاندا بوو، بە تایبەتی دوای ئەوەی واشنتن لە مانگی کانوونی دووەمی ساڵی ڕابردوودا ڕەزامەندی لەسەر فرۆشتنی چەکی بەرچاو بە تایوان بە بڕی ١١.١٥ ملیار دۆلار دەرکرد، کە یەکێکە لە گەورەترین گرەوکارەکان، بە مەبەستی بەهێزکردنی تواناکانی بەرگری دوورگەکە و ڕێگریکردن لە هەر هێرشێکی سەربازی ئەگەری لەلایەن پەکینەوە. شرۆڤەکاران پێیان وایە کە جەختی چین لەسەر تایوان وەک یادخستنەوەیەکی ڕوونە بۆ واشنتن سەبارەت بە "هێڵە سوورەکانی"، لە هەمان کاتدا هەوڵ دەدات دڵنیا بێت کە هیچ کردارێک سەردانەکەی چاوەڕوانکراوی ترامپ بۆ چین لە مانگی نیساندا ناخاتە مەترسییەوە.

بەپێی ڕاپۆرتەکان، لە ماوەی پەیوەندییەکەدا، سەرنجی سەرۆک ترامپ بە توندی لەسەر بەهێزکردنی پەیوەندییە بازرگانییەکانی نێوان دوو زلهێزی ئابووری بوو. پرسە دیاریکراوەکانی گفتوگۆ بریتی بوون لە بەڵێنەکانی کڕینی نەوت و گازی ئەمریکی لەلایەن چینەوە، بەرهەمە کشتوکاڵییەکان، و گەیاندنی بزوێنەری فڕۆکە. ترامپ ڕایگەیاند کە چین ڕەزامەندی نیشانداوە کە کڕینی سۆیا ئەمریکی بۆ وەرز current ٢٠ ملیۆن تەن و بۆ وەرزی داهاتوو ٢٥ ملیۆن تەن زیاد بکات. نیو وانگ، شیکەرەوەی سەرەکی ماکرۆی چین لە Evercore ISI لە نیویۆرک، وتی کە بیرکردنەوەی "ئاراستەکراو بەرەو بازرگانی"ی ترامپ دەکرێت ببێتە سوودێکی ستراتیژی بۆ پەکین، بە پێچەوانەی ڕێگایەکی زیاتر ئایدیۆلۆژی کە ڕەنگبێت بە هەوڵەکانی دروستکردنی هاوپەیمانێت بەهێز کرابێت.

ئەگەری گرەوێکی گەورەی فڕۆکە بووەتە خاڵێکی گفتوگۆی گرنگ. ڕاپۆرتەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە باڵیۆزی ئەمریکا لە چین، دەیڤد پوردو، لە کۆبوونەوەیەکی داخراودا لە هۆنگ کۆنگ مانگی ڕابردوو، باسی لەوە کردووە کە بۆینگ بەشداری چالاکانەی هەیە لە دانوستانەکانی ئێستا کە پێش سەردانەکەی ترامپ بووە. وانگ پێشبینی دەکات کە ڕێوڕەسمێک بۆ فەرمی کردنی گرەوێک بۆ ٥٠٠ فڕۆکەی بۆینگ، لەلایەن هەردوو سەرکردەوە لە ماوەی سەردانەکەی ترامپ بۆ پەکیندا شاهێدی بدرێت. وانگ زیادیکرد کە لەگەڵ گرەوی فڕۆکەی ئەگەریدا وەک "سەرکەوتنی سەرنوک"، ترامپ دەتوانێت ١٠٪ی باجەکانی ماوەی فینتانایل لەسەر هەناردەکانی چین "لە ماوەی یان ماوەیەکی کورت دوای" کۆبوونەوەی نیسان لابدات.

لە کاتێکدا سەرۆک ترامپ پەیوەندییەکەی وەک گفتوگۆی "متمانەبەخش" وەسف کرد و پەیوەندییە کەسییەکەی لەگەڵ شی وەک "زۆر باش" ستایش کرد، سەرۆک شی هەڵوێستێکی زیاتر پێوانەیی گرتەبەر، وتی کە "ئەمریکا نیگەرانییەکانی خۆی هەیە و چین نیگەرانییەکانی خۆی هەیە"، بەڵام هیواخواز بوو کە چارەسەرێک بدۆزرێتەوە ئەگەر هەردوولا "بە هاوسەنگی" بچنە پێشەوە. شایانی باسە کە لە بەیاننامە فەرمییەکانی هەردوولا هیچ ئاماژەیەک بەو پێداویستییە نائاساییانەی چین نەکرابوو، ئەم پرسە ساڵی ڕابردوو گەرم بوو دوای ئەوەی پەکین زاڵبوونی خۆی لە کانزا گرنگەکاندا بەکارهێنا بۆ بەدەستهێنانی هێزی دانوستان و ناچارکردنی ترامپ بۆ کەمکردنەوەی هەڕەشەکانی باج. وانگ پێشنیاری کرد کە ئەم نەبوونی ئاماژەیە ڕەنگە ئاماژە بێت بۆ ئەوەی کە هاتوچۆی ئەم کانزایان بۆ ئەمریکا "دڵخۆشکەر" بووە. لەم نێوانەدا، ئەمریکا هەوڵ دەدات کە پاشەکەوتی ستراتیژیی کانزا گرنگەکانی زیاد بکات لە ڕێگەی "پڕۆژەی Vault"، کە هەوڵێکە بۆ بەهێزکردنی زنجیرەی دابینکردنی و بەرەنگاربوونەوەی زاڵبوونی چین لەم بوارەدا.

هەروەها بەیاننامە فەرمییەکانی هەردوولا گرژییە بەردەوامەکانی دەوروبەری ڤەنزوێلا پشتگوێ خرا. ئەمەش دوای کردەیەکی سەربازی گەورەی ئەمریکا لە سەرەتای ئەم ساڵ هات کە بووە هۆی دەستگیرکردنی سەرۆکی ڤەنزوێلا نیکۆلاس مادورو و هاوسەرەکەی، و دەستبەسەرداگرتنی پیشەسازی نەوتی وڵاتەکە. دوای کردە سەربازییەکە، ترامپ داوای لە ڤەنزوێلا کردبوو کە پەیوەندییە ئابوورییەکانی لەگەڵ چەند وڵاتێک، لەوانەش چین، ببڕێت، هەرچەندە دواتر هەڵوێستی خۆی نەرم کردەوە و وتی کە وەبەرهێنانی چینی پێشوازی لێدەکرێت. پەیوەندییەکەی ترامپ لەگەڵ شی کاتژمێرێکی کەم دوای ئەوە هات کە سەرۆکی چین کۆنفرانسێکی ڤیدیۆیی لەگەڵ سەرۆکی ڕووسیا ڤلادیمیر پوتین ئەنجامدا بۆ تاوتوێکردنی خاڵە گەرمە سیاسییەکان لە ناوچەکەدا. یوری یشاکۆڤ، ڕاوێژکاری کاروباری دەرەوەی پوتین، بە ڕۆژنامەنووسانی ڕاگەیاند کە هەردوو سەرکردە هەوڵیانداوە мавقفی خۆیان لەسەر خاڵە گەرمە جیهانییەکان، لەوانەش ئێران، ڤەنزوێلا و کوبا، یەکبخەن. بەیاننامە فەرمییەکانی ئەم پەیوەندییە، ڕوویەکی یەکگرتووی بەهێزیان لە نێوان شی و پوتین نیشاندا، مۆسکۆش پەیوەندییە دووقۆڵییەکانی وەک هۆکارێکی گرنگی جێگیرکردن لە کاتی زیادبوونی ئاڵۆزی جیهانیدا وەسف کرد.

گفتوگۆی نێوان ترامپ و شی، کە "بارودۆخی ئێستای ئێران"یان لەخۆگرت، پێش گفتوگۆ گرنگەکانی نێوان واشنتن و تاران کە بڕیارە ڕۆژی هەینی ئەنجام بدرێت، هات، هەرچەندە ناکۆکییەکان لەسەر بوارى بەرنامەی گفتوگۆکان بەردەوام بوو. پەیوەندییەکەی ترامپ و شی ئاماژە بەوە دەکات کە "هەردوو لایەن داواکارییان لە یەکتر هەیە سەبارەت بە چۆنیەتی مامەڵەکردن لەگەڵ پرسەکانی وڵاتانی سێیەم"، بە وتەی دەیڤد میڵ لە Eurasia Group. ئەو پێشبینی دەکات کە گرژییەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەردەوام بن لە کاتی ئامادەکاری بۆ سەردانەکەی ترامپ لە مانگی نیساندا. پێشتر، ترامپ هەڕەشەی هێرشی کردبوو دژ بە ئێران دوای سەرکووتکردنی ناڕەزایەتییەکان لەلایەن تارانەوە، و هەفتەی پێشووتر هێزێکی دەریایی، لەوانەش فڕۆکەهەڵگر، ناردە ناوچەکە. گرنگە ئاماژە بەوە بکرێت کە چین گەورەترین کڕیاری نەوتی ئێرانە.

ریڤا گوجۆن، بەڕێوەبەری Rhodium Group، ڕێژە فراوانەکەی بابەتەکانی تاوتوێکردنی وەک ئاماژەیەک بۆ ڕێگای "هەنجیر و قامچی"ی ترامپ بەرامبەر چین وەسف کرد. ئەم ستراتیژییە بە دیاریکردنی هەناردەکانی نەوتی ڕووسیا و هەروەها داواکردنی هاوکاری پەکین بۆ هێنانی پوتین بۆ سەر مێزی دانوستان، بە مەبەستی چارەسەرکردنی ئاشتی لە ئۆکرانیا، دیارە. سروشتی فرەلایەنی پەیوەندییەکە، هەوڵی هاوسەنگی وردی نێوان واشنتن و پەکین لە بەڕێوەبردنی پەیوەندییە قورسەکانیاندا، بە لەپێشینە دانی بەرژەوەندییە ئابوورییەکان و لە هەمان کاتدا تێپەڕاندنی ناکۆکییە ستراتیژییە گرنگەکان، بە تایبەتی سەبارەت بە داهاتووی تایوان و کاریگەرییە فراوانەکانی لەسەر جێگیری ناوچەیی و جیهانی، دووپات دەکاتەوە.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری