گۆڕانکاری لە مافی چەک هەڵگرتندا: بانگەوازێکی لیبراڵی بۆ هەڵسەنگاندنەوەی هەموارکردنی دووەم

ویلایەتە یەکگرتووەکان - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

گۆڕانکاری لە مافی چەک هەڵگرتندا: بانگەوازێکی لیبراڵی بۆ هەڵسەنگاندنەوەی هەموارکردنی دووەم

گفتوگۆی نیشتمانی سەبارەت بە مافی چەک هەڵگرتن زۆرجار دەگۆڕێت بۆ پۆستە حزبییە سەختەکان، بە کەمترین بوار بۆ وردەکاری یان خۆڕاگری. بەڵام، ژمارەیەکی زۆر لە دەنگەکان، بەتایبەتی لە گۆشە ناچاوەڕوانکراوەکانەوە، داوای هەڵسەنگاندنەوەی ئەم باوەڕە قووڵانە دەکەن. تایلەر ئۆستن هارپەر، نووسەر لە گۆڤاری The Atlantic و زانایەک کە دکتۆرای لە ئەدەبی بەراوردکاریدا هەیە، نموونەی ئەم ئاراستەیەیە. هەرچەندە بە توندی لەسەر لای چەپ جێگیرە، بەڵام هارپەر سەرنجی ڕاکێشاوە بە ئامادەیی خۆی بۆ لێکۆڵینەوەی ڕەخنەگرانە لە کەمپی سیاسی خۆی، زۆرجار ئەو بەڵگانەی قبوڵ دەکات کە بە شێوەیەکی نەریتی پەیوەندییان بە بیری کۆنەپەرستانەوە هەیە.

کاری ئەم دواییەی هارپەر، بەتایبەتی وتارەکەی کە ڕووداوی مینیاپۆلیس لەگەڵ ئەلێکس پرێتی وەک "بانگەوازێکی بێدارکردنەوەی هەموارکردنی دووەم" وێنا کردووە، مشتومڕێکی زۆری لێکەوتووەتەوە. پرێتی، هاوڵاتییەکی ئەمریکی کە بە شێوەیەکی یاسایی چەکی هەڵگرتبوو، بە شێوەیەکی دڵتەزێن لەلایەن کارمەندێکی ICE کوژرا دوای ڕووبەڕووبوونەوەیەک کە بە هەوڵی یارمەتیدانی ژنێک دەستی پێکردبوو. شیکاری هارپەر بۆ ئەم ڕووداوە لیبراڵەکان دەخاتە ژێر پرسیارەوە بۆ ئەوەی مافی چەک هەڵگرتن بە جددی وەربگرن، بەتایبەتی ئەگەر بەڕاستی باوەڕیان بە هۆشدارییەکان لەبارەی دیکتاتۆرییەتی خزێندراو لە ناو ئەمریکادا هەبێت.

ڕووداوەکە خۆی، وەک هارپەر دەیگێڕێتەوە، پێشتر بە نیگەرانییەکانی خۆی لەبارەی پەرەسەندن و بەڕواڵەت ئۆپەراسیۆنە بێسەروبەرەکانی کارمەندانی ICE لە ویلایەتەکانی وەک مەین و مینیسۆتا بوو. ئەو چاودێری ئەفسەرانی دەکرد کە خەڵکیان بە پشتبەستن بە شێوەیان ڕادەگرت، ئەمریکییە ڕەسەنەکانیان بەبێ پاسپۆرت دەستگیر دەکرد، و بەشدارییان لە تاکتیکە بێسەروبەر و ناشیارەکاندا دەکرد، ئەمەش نیگەرانییەکانی لەسەر تێگەیشتنیان لە یاسا ناوخۆییەکانی چەک زیاد دەکرد. مردنی پرێتی، کە تێیدا چەکی لێسەندرا، سپراوی بیبەری لێدرا، فڕێدرایە سەر زەوی، و پاشان چەندین جار تەقەی لێکرا، لەوانەش گوللەی زیاتر بۆ جەستەی بێ جووڵەی، ترسەکانی هارپەری پشتڕاستکردەوە کە چنین ڕووبەڕووبوونەوەیەک حەتمی بوو. ئەو جەخت دەکاتەوە کە سروشتی درێژخایەنی تەقەکردنەکە، دە گوللە لە ماوەی پێنج چرکەدا، ڕوونکردنەوەکانی "شڵەژانی لە چرکەدا" ڕەتدەکاتەوە، لەبری ئەوە ئاماژە بە کێشەیەکی سیستەماتیکی قووڵتر دەکات.

هارپەر، خاوەن چەکێکی درێژخایەن کە لەم دواییانەدا بەهۆی زیادبوونی هەڕەشە کەسییەکانەوە دەستی بە هەڵگرتنی چەکی شاراوە کردووە، دیدگایەک پێشکەش دەکات کە زۆرجار لە وتارە لیبراڵیە باوەکاندا نییە. ئەو جادەڵێتی کە مەبەستی بنەڕەتی هەموارکردنی دووەم لە پلەی یەکەمدا ڕاوکردن یان بەرگری لە ماڵەوە نییە، بەڵکو دابینکردنی توانایەکی گرنگە بۆ هاوڵاتیان بۆ بەرگریکردن لە ستەمکاری حکومەت و زیادەڕۆیی. ئەم لێکدانەوەیە، لە کاتێکدا زۆرجار لەلایەن گرووپەکانی وەک NRA پاڵپشتی لێدەکرێت، ئاستەنگێکی قووڵ بۆ چەپ دەخاتە ڕوو: چۆن دەتوانرێت بە یەک کاتدا هۆشداری لەسەر ئاراستە دیکتاتۆرییەکان بدرێت لە کاتێکدا داوای بێ چەککردنی هاوڵاتیان لە ویلایەتەکانی ژێر کۆنترۆڵی خۆیاندا دەکرێت؟ ئەم ناتەباییە هەستپێکراوە، هارپەر پێشنیاری دەکات، هەڵوێستی ئەخلاقی و لۆژیکی چەپ لاواز دەکات.

سەرەڕای ئەوەش، هارپەر ئاماژە بە دووڕووییەکی سەرنجڕاکێش لە دیمەنی سیاسییەکەدا دەکات. ئەو تێبینی ئەوە دەکات کە چۆن ئیدارەی ئێستا و هەندێک لە کاریگەرانی سیاسی، کە لەوانەیە بە "لایەنگری چەک" سەیر بکرێن، گۆڕانکارییەکی کتوپڕ لە وتار و سیاسەتدا نیشان دەدەن کاتێک چەک لە دەستی ئەو کەسانەدایە کە بە "هەڵە" یان دەزانن. وەسفکردنی دەمانچەیەکی ستاندارد وەک "چەکێکی شێوازی سەربازی" یان سەیرکردنی مەخزەنە زیادەکان وەک بەڵگەی "نیەتی تیرۆریستی" نموونەی ئەوەن کە هارپەر بە ڕێبازێکی کارتۆنی و ناتەبا سەیری دەکات. ئەو جەخت دەکاتەوە لەسەر ئەو ئاراستەیە دژە فیدراڵییەی کە ماوەیەکی زۆرە لەناو کولتوری چەکدا هەیە، کە ڕووداوەکانی وەک ڕوبی ڕیج یان واکۆ بە دووپاتکردنەوەی زیادەڕۆیی حکومەت دەزانێت، و پێشنیاری دەکات کە زۆرێک لە خاوەن چەکەکانی کۆنەپەرستی بنەماگرتوو مافی پرێتیان بۆ هەڵگرتنی چەک قبوڵ کردووە، سەرەڕای ناکۆکییە سیاسییەکان.

هارپەر ڕوونیدەکاتەوە کە "کۆدکردنی ڕاست"ی خاوەندارێتی چەک، تایبەت نییە بە خودی هەموارکردنی دووەم، بەڵکو دەرئەنجامی گۆڕانکارییە دیمۆگرافی و کلتوورییە پەرەسەندووەکانە. بنکەی پارتی دیموکرات بە شێوەیەکی زیاتر شارستانی، چینی پیشەیی، و خاوەن خوێندەوارییەکی بەرز بووەتەوە، لە کاتێکدا خاوەندارێتی چەک لە کۆمەڵگە گوندنشینەکان و چینی کرێکاردا زیاتر باوە. ئەم جیاوازییە هەستی نامۆبوونی کلتووریی گەشە پێداوە، سیاسەتی چەکی گۆڕیوە بۆ شەڕێکی جێگرەوە بۆ دابەشبوونە فراوانترەکانی کۆمەڵگا. بەڵام، ڕووداوەکانی ئەم دواییە، بەتایبەتی بێ یاساییەتی هەستپێکراوی کارمەندانی فیدراڵی، لەوانەیە ببێتە هۆی هەڵسەنگاندنەوە لەنێو هەندێک لە چەپڕەوەکاندا. هارپەر ڕایگەیاندووە کە هاوڕێیانی، کە پێشتر ئارەزووی چەکی ئاگرینیان نەبووە، ئێستا ئارەزووی فێربوونی خاوەندارێتی چەک دەکەن، ئەمەش بەهۆی هەستێکی نوێی لاوازی و تێگەیشتن لەوەی کە بەڵگەنامە ئەبستراکتەکان دەتوانن بە شێوەیەکی ترسناک ڕوون ببنەوە.

لە سەردەمێکدا کە بە زیادبوونی جەمسەرگیری سیاسی و نیگەرانییەکان لەبارەی داڕمانی دیموکراسییەوە دیاریکراوە، دەستێوەردانی هارپەر وەک بانگەوازێکی گرنگ بۆ خۆڕاگری کاردەکات. ئەو هەردوو لایەنی سیاسی دەخاتە ژێر پرسیارەوە بۆ ئەوەی لە پارتیزانییەتی ڕەفلێکسی تێپەڕن و پرەنسیپە بنەڕەتییەکانی ئازادییە مەدەنییەکان، لەوانەش مافی چەک هەڵگرتن، بە شێوەیەکی هەمەلایەنەتر و یەکگرتووتر تاوتوێ بکەن. بەڵگەکەی ئاماژە بەوە دەکات کە پابەندبوونێکی ڕاستەقینە بە بەرگریکردن لە دیکتاتۆرییەت لەوانەیە پێویستی بە ڕێبازێکی وردتر و کەمتر ئایدیۆلۆژی بۆ هەموارکردنی دووەم هەبێت، ڕێبازێک کە ڕۆڵی مێژوویی و ئەگەری هاوچەرخی وەک قەڵغانێک دژی دەسەڵاتی دەوڵەت بناسێت.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری