مانگایەک فێری بەکارهێنانی چاڵماک بوو، زانایانی زانستی ئاژەڵانی سەرسام کرد

سویسرا - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

مانگایەکی قاوەیی سویسی بە ناوی "ڤیرۆنیکا" توانایەکی زانستی سەرسوڕهێنەری نیشانداوە، کە فێربووە بە لێهاتوویی چاڵماکێکی ئاسایی بۆ خۆشتن بەکاربهێنێت. ئەم ڕەفتارە ناوازەیە، کە بریتییە لە بەکارهێنانی هەردوو سەری چاڵماکەکە بە شێوەیەکی گونجاو بەپێی بەشەکانی لەشی کە خۆی پێدەشێلێت، زانایانی زانستی ئاژەڵانی سەرسام کردووە و وایکردووە گومان لەو بۆچوونە پێشووەکان بکرێت لەسەر زیرەکی ئاژەڵان.

مانگای نوێکار، کە تەمەنی ئێستا 13 ساڵە، بەشێک بوو لە لێکۆڵینەوەیەکی شارەزایان لە زانکۆی پزیشکی ڤێتەرنەری ڤییا، بە سەرۆکایەتی دکتۆر ئەنتۆنیۆ ئوسونا-ماسکارۆ. لە سەرەتادا، צוوحەکە چاڵماکێکیان بە ڤیرۆنیکا دا، چاوەڕوانی ئەوەیان بوو کە بە شێوەیەکی ئاسایی بەکاریبهێنێت. بەڵام ڤیرۆنیکا ئەوانی سەرسام کرد بەوەی کە ڕێبازی خۆی گۆڕی. ئەو سەری موودارەکەی بۆ ناوچە فراوانەکان وەک پشتی بەکاردەهێنا، هەروەها بە زیرەکانە چاڵماکەکەی هەڵدەگێڕاوە بۆ بەکارهێنانی دەستی لوسەکەی بۆ شوێنە ناسکترەکان، وەک سکە هەستیارەکەی. جگە لەوە، ئەو هێزی جوڵەکانیشی ڕێکدەخست بەپێی ئەو ناوچەیەی کە خۆی پێدەشێلا.

نموونەیەکی دەگمەن لە بەکارهێنانی ئامراز

ئەم بەکارهێنانە پێشکەوتووەی ئامرازەکان لە جیهانی ئاژەڵاندا زۆر دەگمەنە و پێشتر هیچ کاتێک لە مانگاکاندا تۆمار نەکراوە. دکتۆر ئوسونا-ماسکارۆ وتی: "تەنها حاڵەتێکی باش تۆمارکراو لە شتێکی لەم بابەتە پەیوەندی بە شامپانزییەوە هەیە - و تەنانەت ئەوکاتیش، لە حاڵەتە دەگمەنەکاندا کە قوڕچ دەگرن، بە تێکەڵکردنی کردارەکانی هەردوو سەری پێچەوانەی یەک دار".

ژینگەیەکی دەوڵەمەند توانای زانستی پەرەپێدەدات

زاناکان جەخت دەکەنەوە کە تواناکانی ڤیرۆنیکا هۆکاری بۆ بۆماوەیی تایبەت نییە، بەڵکو ئەنجامی دۆخی ژیانی دەوڵەمەندییەکەیەتی. ڤیرۆنیکا وەک ئاژەڵێکی خۆشەویست ژیان بەسەر دەبات، هەلی بەردەوامی بۆ شوێنی کراوە هەیە، ڕۆژانە لەگەڵ مرۆڤەکاندا پەیوەندی هەیە، و ئازادە لە گەڕان بە دەورووبەرەکەی. ئەم شێوازە ژیانی هاندەرە بە ڕوونی ڕێگەی داوە تواناکانی زانستی و چارەسەرکردنی کێشەکانی پەرەبسێنێت.

خاوەنیەکەی، ڤیتگار ڤیجێلی، یەکەمجار زیاتر لە دە ساڵ پێشتر ڕەفتاری نامۆکەی لە بەکارهێنانی ئامرازدا بینی. زاناکان زانیاریان لەسەر ئەم مانگایە ناوازەیە وەرگرت دوای بینینی ڤیدیۆیەک، و بڕیاریاندا سەردانی بکەن بۆ تۆمارکردنی ڕەفتارە سەرسوڕهێنەرەکەی.

دکتۆر ئوسونا-ماسکارۆ وتی: "گرنگە بزانرێت کە مانگاکان توانای نوێگەری لە بەکارهێنانی ئامرازدا هەیە و دەتوانن بە شێوەیەکی گونجاو بیانکەن". "کاتی ئەوە هاتووە مرۆڤەکان بیروڕای نوێ بکەنەوە لەسەر تێڕوانینەکان سەبارەت بە زیرەکی و تواناکانی مانگاکان".

لە مێژوودا، ئاژەڵە کشتوکاڵییەکان زۆرجار لەلایەن زانایانی بواری دەروونناسی ئاژەڵانەوە پشتگوێ خراون، و بە شێوەیەکی گشتی واباوەڕوانکراوە کە کەموکووڕی زیرەکی پیچەوانەیان هەیە. توێژەران پێشنیار دەکەن کە ئەم بۆچوونە زیاتر لە کەمی چاودێرییەوە سەرچاوە دەگرێت نەک لە سنوورداری ناوخۆیی ئاژەڵەکان خۆیان. ئەوان هان دەدەن خەڵک ڕەفتاری هاوشێوە لە مانگاکانی تردا ڕاپۆرت بکەن، پێشنیار دەکەن کە ڤیرۆنیکا لەوانەیە تەنها یەکێک بێت لە زۆرێک کە توانای زانستی پێشکەوتووی هەیە کە مرۆڤەکان هێشتا بە تەواوی لێی تێنەگەیشتوون.

دەروازەی ئەخباری