Ekhbary
Sunday, 01 February 2026
Breaking

هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەران لە ژاپۆن: هەوڵەکانی پارتە سیاسییەکان بۆ بەرەنگاربوونەوەی زانیاری هەڵە و هەڵمەتەکانی ناوزڕاندن لە سۆشیال میدیادا

لەکاتێکدا ژاپۆن خۆی بۆ هەڵبژاردنی گشتی ئامادە دەکات، پارتە س

هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەران لە ژاپۆن: هەوڵەکانی پارتە سیاسییەکان بۆ بەرەنگاربوونەوەی زانیاری هەڵە و هەڵمەتەکانی ناوزڕاندن لە سۆشیال میدیادا
Ekhbary Editor
1 day ago
54

Kurdistan - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەران لە ژاپۆن: هەوڵەکانی پارتە سیاسییەکان بۆ بەرەنگاربوونەوەی زانیاری هەڵە و هەڵمەتەکانی ناوزڕاندن لە سۆشیال میدیادا

لەگەڵ نزیکبوونەوەی هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی ژاپۆن، دیمەنی سیاسی و کۆمەڵایەتی وڵاتەکە ڕووبەڕووی ئاڵنگارییەکی نوێ و گەورە بووەتەوە کە پەیوەندی بە بڵاوبوونەوەی زانیارییە هەڵە و ساختەکان و هەڵمەتەکانی ناوزڕاندن لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا هەیە. ئەم دیاردەیە بووەتە جێگەی نیگەرانییەکی قووڵ بۆ پارتە سیاسییەکان، کە ناچارن ستراتیژی گشتگیر پەرەپێبدەن بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ ئەم مەترسییانە، لە کاتێکدا پابەندبن بە بنەمای دەستووری ئازادی ڕادەربڕین. ئەم هەڵبژاردنە تاقیکردنەوەیەکی گرنگە بۆ توانای ژاپۆن لە پاراستنی یەکپارچەیی دیموکراسییەکەی لە سەردەمی دیجیتاڵیدا، کە تێیدا سنوورەکانی نێوان ڕاستی و خەیاڵ، ڕەخنەی شەرعی و هێرشی ناوزڕاندن، زیاتر لێڵ بوون.

ڕۆڵی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان (SNS) لە سیاسەتدا بە شێوەیەکی بەرچاو گۆڕاوە. لە لایەکەوە، بوونەتە پلاتفۆرمی بەهێز بۆ پارتەکان و کاندیدەکان بۆ گەیشتن بە دەنگدەران بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ و خێرا، هەروەها بۆ دەنگدەران بۆ دەربڕینی بۆچوونەکانیان و بەشداریکردن لە گفتوگۆی گشتیدا. ئەمەش بووەتە هۆی زیادبوونی بەشداری سیاسی و کەمکردنەوەی جیاوازی نێوان سیاسەتمەداران و هاوڵاتیان. بەڵام لە لایەکی ترەوە، ئەم پلاتفۆرمانە بوونەتە ناوەندێکی گونجاو بۆ بڵاوبوونەوەی خێرای زانیارییە هەڵە و ساختەکان، کە دەتوانن بە شێوەیەکی نەرێنی کاریگەری لەسەر ڕای گشتی دروست بکەن و پرۆسەی هەڵبژاردن تێکبدەن. زانیارییە هەڵەکان، جا بە مەبەست بڵاوکرابنەوە (disinformation) یان بەبێ مەبەست (misinformation)، دەتوانن گومان دروست بکەن، ناسنامەی کاندیدەکان بشێوێنن، و تەنانەت دەنگدەران بەرەو بڕیاری هەڵە ببن.

یەکێک لە گەورەترین ئاڵنگارییەکان بریتییە لە هەڵمەتەکانی ناوزڕاندن. لە ژینگەیەکی ئۆنلایندا کە تێیدا بڵاوکردنەوەی زانیاری زۆر ئاسانە و زۆرجار بەبێ لێپرسینەوە دەکرێت، کاندیدەکان و پارتە سیاسییەکان زۆرجار دەبنە ئامانجی هێرشی کەسی و تۆمەتی بێ بنەما. ئەم هێرشانە نەک تەنها دەتوانن ناوبانگی کەسەکان تێکبدەن، بەڵکو دەتوانن کاریگەری لەسەر متمانەی گشتی بە هەموو سیستەمی سیاسی هەبێت. کاتێک هاوڵاتیان لە نێوان چەندین جۆر زانیاری ناڕاست و قسە و باسی بێ بنەمادا ون دەبن، متمانەیان بە سەرچاوە هەواڵییە باوەڕپێکراوەکان و تەنانەت بەڵێنەکانی کاندیدەکانیش کەم دەبێتەوە. ئەمەش دەتوانێت ببێتە هۆی بێزاری سیاسی و کەمبوونەوەی بەشداری دەنگدەران.

پارتە سیاسییەکانی ژاپۆن لەم هەڵبژاردنەدا بە وردی ئاگاداری ئەم مەترسییانەن. بەڵام کاردانەوەکانیان دەبێت لە چوارچێوەی بنەما دەستوورییەکاندا بێت، بە تایبەتی ماددەی ٢١ی دەستووری ژاپۆن کە ئازادی ڕادەربڕین و چاپەمەنی مسۆگەر دەکات. ئەمەش ئاڵنگارییەکی ئاڵۆز دروست دەکات: چۆن دەتوانرێت لەگەڵ ناوەڕۆکی زیانبەخشدا مامەڵە بکرێت بەبێ ئەوەی سنووردارکردنێکی زیاد لە پێویست بۆ ئازادی ڕادەربڕین دابنرێت؟ ئەم هاوسەنگییە ناسکە پێویستی بە ستراتیژییەتی وردبینانە و بیرلێکراوە هەیە کە بتوانن مەترسییەکان کەم بکەنەوە بەبێ ئەوەی بنەماکانی دیموکراسی تێکبدەن.

لە وەڵامدا، پارتەکان هەوڵدەدەن چەندین ڕێوشوێن بگرنەبەر. یەکێک لە ڕێگاکان بریتییە لە دانانی ڕێنمایی ناوخۆیی بۆ کاندیدەکان و لایەنگرانیان سەبارەت بە ڕەفتاری ئۆنلاین. ئەم ڕێنماییانە جەخت لەسەر گرنگی ڕاستگۆیی، ڕێزگرتن و دوورکەوتنەوە لە بڵاوکردنەوەی زانیاری هەڵە یان ناوزڕاندن دەکەنەوە. ئەمەش هانی کاندیدەکان دەدات کە بەرپرسیارێتی تەواو لەسەر ئەو ناوەڕۆکە هەڵبگرن کە بڵاوی دەکەنەوە یان بەشدارن لە بڵاوکردنەوەیدا. هەروەها، هەندێک پارت تیمی تایبەتیان پێکهێناوە بۆ چاودێریکردنی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و وەڵامدانەوەی خێرا بۆ زانیارییە هەڵەکان. ئەم تیپانە کار لەسەر پشتڕاستکردنەوەی زانیارییەکان و بڵاوکردنەوەی ڕاستییەکان دەکەن بۆ پووچەڵکردنەوەی گومانەکان پێش ئەوەی بە شێوەیەکی فراوان بڵاوببنەوە و کاریگەرییەکی زیانبەخشیان هەبێت.

سەرەڕای ئەمانە، پارتەکان هەوڵدەدەن هۆشیاری گشتی لەسەر میدیا و خوێندەواری دیجیتاڵی بەرز بکەنەوە. ئەمەش لە ڕێگەی بڵاوکردنەوەی پەیام و ئامۆژگارییەکانەوە دەبێت کە هاوڵاتیان هان دەدەن سەرچاوەی زانیارییەکان پشتڕاست بکەنەوە و بە گومانەوە سەیری ئەو ناوەڕۆکانە بکەن کە لە سەرچاوەی ناڕوونەوە دێن. ئەرکی دەنگدەرانە کە ڕۆڵێکی چالاک لە بەرەنگاربوونەوەی زانیارییە هەڵەکاندا بگێڕن بە ڕاپۆرتکردنی ناوەڕۆکی گوماناوی بە پلاتفۆرمەکان و پارتە سیاسییەکان. ئەم هەوڵانە لەگەڵ ستراتیژییە گشتگیرەکانی حکومەت و ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنیدا دەگونجێن بۆ بەهێزکردنی بەرگری کۆمەڵگا لە دژی کاریگەرییە زیانبەخشەکانی زانیارییە هەڵەکان.

ڕۆڵی پلاتفۆرمەکانی سۆشیال میدیاش لەم هاوکێشەیەدا زۆر گرنگە. پلاتفۆرمەکانی وەک تویتەر، فەیسبووک، و بە تایبەتی لاین (LINE) کە لە ژاپۆندا زۆر بەناوبانگە، بەرپرسیارێتییەکی گەورەیان لەسەرە بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ ناوەڕۆکی زیانبەخشدا. ئەوان دەبێت سیاسەتەکانی خۆیان بە شێوەیەکی کاریگەر جێبەجێ بکەن، میکانیزمی ڕاپۆرتکردنی ئاسان بۆ بەکارهێنەران دابین بکەن، و شەفافیەت لە ڕیکلامە سیاسییەکاندا زیاد بکەن. بەڵام، جێبەجێکردنی ئەم سیاسەتانە لەسەر ئاستی جیهانی و بە زمانی جیاوازدا ئاڵنگارییەکی گەورەیە، بە تایبەتی لە کاتی هەڵبژاردنەکاندا کە بڵاوبوونەوەی زانیارییەکان خێراتر دەبێت.

لەسەر ئاستی یاسایی، ژاپۆن یاسای هەڵبژاردنی نووسینگەکانی گشتی (Public Offices Election Act) و یاساکانی ناوزڕاندنی هەیە کە دەتوانن بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ هەندێک جۆری ناوەڕۆکی ئۆنلایندا بەکاربهێنرێن. بەڵام، سنووری نێوان ڕەخنەی سیاسی ڕەوا و ناوزڕاندنی نایاسایی زۆرجار لێڵە، و جێبەجێکردنی ئەم یاسایانە لە ژینگەی دیجیتاڵیدا ئاڵنگاری خۆی هەیە. خێرایی بڵاوبوونەوەی زانیارییەکان و توانای ناسنامە شاردنەوەی بەکارهێنەران، کارەکە بۆ دەسەڵاتداران قورستر دەکات. لەم دۆخەدا، پێویستە لەسەر پارتەکان و دەنگدەران کە بەشێک بن لە چارەسەرەکە، نەک تەنها چاوەڕێی دەستێوەردانی حکومەت یان پلاتفۆرمەکان بکەن.

کاریگەرییە کۆمەڵایەتییەکانی زانیارییە هەڵە و هەڵمەتەکانی ناوزڕاندن لەسەر دیموکراسییەتی ژاپۆن تەنها بە هەڵبژاردنێک کۆتایی نایەت. ئەم دیاردەیە دەتوانێت ببێتە هۆی پۆلاریزاسیۆنی زیاتری کۆمەڵگا، لاوازکردنی گفتوگۆی مەدەنی، و زیانێکی درێژخایەن بە متمانەی گشتی بە دامەزراوە دیموکراسییەکان بگەیەنێت. بۆیە، هەوڵەکانی پارتە سیاسییەکان بۆ بەرەنگاربوونەوەی ئەم مەترسییانە، تەنها هەوڵێک نییە بۆ بردنەوەی هەڵبژاردن، بەڵکو هەوڵێکە بۆ پاراستنی بنەماکانی دیموکراسی و زامنکردنی داهاتوویەکی سیاسی تەندروست بۆ ژاپۆن.

لە کۆتاییدا، هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی ژاپۆن تەنها کێبڕکێیەکی سیاسی نییە، بەڵکو تاقیکردنەوەیەکی گەورەیە بۆ توانای وڵاتەکە لە مامەڵەکردن لەگەڵ ئاڵنگارییەکانی سەردەمی دیجیتاڵیدا. سەرکەوتنی پارتەکان لە دانانی ستراتیژی گونجاو بۆ بەرەنگاربوونەوەی زانیارییە هەڵەکان و هەڵمەتەکانی ناوزڕاندن، لەگەڵ پاراستنی ئازادی ڕادەربڕین، پێویستە بۆ پاراستنی پرۆسەیەکی هەڵبژاردنی دادپەروەرانە و ئاگادارانە. ئەمەش پێویستی بە هەوڵی بەردەوام و هاوکاری نێوان پارتە سیاسییەکان، پلاتفۆرمەکانی سۆشیال میدیا، کۆمەڵگەی مەدەنی و خودی دەنگدەران هەیە بۆ داهاتوویەکی دیموکراسی بەهێزتر لە ژاپۆن.