Afrika Maymunu Enfekte Sincap Yedikten Sonra Maymun Çiçeği Hastalığına Yakalandı

Fildişi Sahili - Ekhbary Haber Ajansı

Afrika Maymunu Enfekte Sincap Yedikten Sonra Maymun Çiçeği Hastalığına Yakalandı

Viroloji ve yaban hayatı hastalıkları ekolojisi alanında önemli bir gelişme kaydedildi. Araştırmacılar, maymun çiçeği virüsünün (mpox) farklı yabani türler arasında geçtiği ilk doğrulanmış vakayı belgeledi. Fildişi Sahili'ndeki Taï Milli Parkı'nda 2023 yılı başlarında meydana gelen bu olayda, bir grup kara mangabeyi (Cercocebus atys) arasında bir mpox salgını yaşandı. Maymun grubunun yaklaşık üçte biri, bebekler dahil, hastalandı ve dört genç maymun trajik bir şekilde hayatını kaybetti. Yeni bir çalışma, bu benzeri görülmemiş virüs sıçramasının olası kaynağının, maymunlardan birinin enfekte bir ateş ayaklı sincabı (fire-footed rope squirrel - Funisciurus pyrropus) tüketmesi olduğunu öne sürüyor.

Prestijli Nature dergisinde yayımlanan bulgular, mpox virüsünün doğal ortamda bir sincaptan primata ilk doğrudan bulaşma kanıtını sunuyor. Bu keşif büyük önem taşıyor çünkü virüslerin hayvanlardan insanlara sıçraması, insanlardaki mpox salgınlarının ana kaynağıdır. Doğadaki bu hayvanlar arası bulaşmaları anlamak, virüsün nasıl varlığını sürdürdüğüne ve nihayetinde insanlara nasıl yayılabileceğine dair kritik ipuçları sağlayabilir.

Araştırmaya katılmayan Nijerya'nın Vom kentindeki Ulusal Veteriner Araştırma Enstitüsü'nde görevli veteriner ve virolog Clement Meseko, bu tür bulguların önemini vurguladı. Meseko, "Virüsü taşıyan hayvanları belirlemek, insanları enfekte olmaktan koruyacak önleme tedbirlerini yönlendirmeye yardımcı olabilir. Yetkililer, örneğin, ateş ayaklı sincapların yakınında yaşayan veya çalışan kişilere, bu hayvanlarla uğraşırken kişisel koruyucu ekipman kullanmalarını veya düzenli el hijyeni uygulamalarını tavsiye edebilirler" dedi.

Taï Milli Parkı, geçmişte primat popülasyonlarında mpox salgınlarına sahne olmuştur. 2012 yılından bu yana, 2012'de ölü bulunan enfekte bir kara mangabeyi ve 2017-2018 yıllarında şempanze grupları (Pan troglodytes) arasındaki salgınlar da dahil olmak üzere birçok olay kaydedilmiştir. Ancak araştırmacılar için virüsün rezervuarı konusundaki soru işareti devam etmekteydi, çünkü mpox esas olarak bu salgın dönemlerinde primatlarda dolaşırken görülüyordu ve bu konakçılarda öncesinde veya sonrasında virüsün kalıcı olduğuna dair net bir kanıt bulunmuyordu.

Almanya'nın Greifswald kentindeki Helmholtz Sağlık Enstitüsü'nde veteriner ve hastalık ekoloğu ve çalışmanın baş yazarlarından Livia Patrono, araştırmalarının arkasındaki temel soruyu şöyle açıkladı: "Bizim için büyük sorulardan biri şuydu: 'İnsan olmayan primatlar enfeksiyonu nereden kapıyor?'" Bu belirsizlik, onu ve meslektaşlarını, çeşitli virüsler için potansiyel rezervuarlar olduğu bilinen kemirgenler üzerine araştırmalarını yoğunlaştırmaya yöneltti.

Afrika kemirgenleri, özellikle de sincaplar, uzun süredir mpox virüsünü taşıyan başlıca şüpheliler olarak kabul edilmektedir. Bunu destekleyen kanıtlar arasında, yaban hayatından izole edilen ilk maymun çiçeği virüsünün bir Thomas sincabından (F. anerythrus) elde edilmiş olması yer almaktadır. Ayrıca, birkaç sincap türünün yaşam alanları, daha önce insan salgınlarının başladığı bölgelerle örtüşmektedir. 1899 yılına ait sincap müzik numuneleri gibi tarihi örnekler de virüs için pozitif test edilmiş olup, uzun süredir devam eden bir ilişkiye işaret etmektedir.

Araştırma ekibi, parkın her yerinden toplanan dışkı örneklerinin analizi ve ölü hayvanların otopsileri de dahil olmak üzere kapsamlı yaban hayatı izleme teknikleri kullandı. Bu titiz yaklaşım, 2023 mpox salgınına yol açan olayları yeniden yapılandırmalarına olanak tanıdı. Yakalanan veya ölü bulunan 700'den fazla kemirgeni maymun çiçeği virüsü açısından test ettiler. Dikkat çekici bir şekilde, yalnızca bir kemirgen pozitif çıktı: kara mangabeyi sürüsünün bölgesinin yaklaşık 3 kilometre güneyinde ve salgının başlamasından sadece 12 hafta önce ölü bulunan bir ateş ayaklı sincap.

Sincapta bulunan mpox virüsünün ve kara mangabeyleri hastalandıran suşun genetik analizi, tam olarak aynı olmasa da yakın bir ilişki ortaya koydu. Bu bulgu, belirlenen belirli ölü sincabın salgını doğrudan tetiklememiş olabileceğini, ancak büyük olasılıkla başka bir veya birkaç sincabın kaynak olduğunu düşündürmektedir. 2014 yılına ait video kanıtları daha önce parkın mangabeylerinden birinin ateş ayaklı sincap yediğini göstermişti ve bu da bu bulaşma yolunu biyolojik olarak makul kılmaktadır.

Bir sincabın yakın zamanda mangabeylerin diyetinin bir parçası olup olmadığını doğrulamak için araştırmacılar, salgın öncesinde toplanan kara mangabeyi dışkı örneklerini ateş ayaklı sincap DNA'sı açısından analiz ettiler. İki örnek, yakın zamanda sincap tüketildiğini gösteren pozitif sonuçlar verdi. Kritik olarak, bu örneklerden biri aynı zamanda maymun çiçeği virüsü için pozitif çıktı ve salgının indeks vakası olduğuna inanılan maymunla ilişkilendirildi. Patrono, "Bu, ateş ayaklı sincabın mangabeyler için çok olası bir enfeksiyon kaynağı olduğunu gösteren oldukça bilgilendirici bir kanıttı" yorumunu yaptı. Çalışma, diğer kemirgen türlerinin de muhtemelen virüsü yaban hayatında taşıdığını ve bunun da daha fazla türler arası bulaşma potansiyelini ve yaban hayatı sağlığının izlenmesinde sürekli dikkat gerekliliğini vurguladığını sonucuna varmaktadır.

Ekhbary Haber Ajansı