Anthropic داواکارییەکانی پنتاگۆن لەسەر ئەخلاقی AI ڕەتدەکاتەوە

ئەمەریکا - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

Anthropic داواکارییەکانی پنتاگۆن لەسەر ئەخلاقی AI ڕەتدەکاتەوە

لە هەنگاوێکی بوێرانەدا کە دەتوانێت داهاتووی ڕێکخستنی زیرەکی دەستکرد لە ئەمریکا دیاری بکات، کۆمپانیای پێشەنگی AI، ئەنترۆپیک، بە فەرمی ڕایگەیاندووە کە داواکارییەکانی وەزارەتی بەرگری (پنتاگۆن) بۆ لابردنی سنوورە ئەخلاقییەکان لە مۆدێلی AIی کلۆدیان ڕەت دەکاتەوە. پنتاگۆن ویستوویەتی کلۆد بۆ مەبەستی بەرگری بەکاربهێنێت، بەڵام پابەندبوونی ئەنترۆپیک بە پاراستنی ڕێنماییە ئەمنییەکان بووەتە هۆی ململانەیەکی گرنگ، کە دەتوانێت کاریگەری لەسەر مانەوەی کۆمپانیاکە و چۆنیەتی مامەڵەکردنی حکومەت لەگەڵ AIی پێشکەوتوودا هەبێت.

کێشەکە لە کۆبوونەوەیەکی ئەم هەفتەی نێوان وەزیری بەرگری، پیت هێگسیث، و داریۆ ئەمۆدی، بەڕێوەبەری جێبەجێکاری ئەنترۆپیک، گەیشتە لووتکە. پنتاگۆن لە چوارچێوەی گرێبەستێکی 200 ملیۆن دۆلارییدا کلۆدی بەکارهێناوە، و بەپێی ڕاپۆرتەکان، ئەم AIیە تەنانەت لە ئۆپەراسیۆنە هەستیارەکاندا، لەوانەش ئەرکی گرتنی سەرۆکی ڤەنزوێلا نیکۆلاس مادۆرۆ، ڕۆڵی بینیوە. بەڵام، وەزیر هێگسیث ناڕەزایەتی دەربڕی، وتی کە کلۆد بەهۆی سنوورە ئەخلاقییە دامەزراوەکەیەوە، لە جێبەجێکردنی هەندێک ئەرکدا خۆی دەگرێتەوە.

ئەنترۆپیک بە مەبەست سنوورە تایبەتییەکانی لە کلۆددا جێگیر کردووە. ئەو وەشانیەی کە پنتاگۆن بەکاری دەهێنێت، قەدەغە کراوە بۆ ئاسانکردنی چاودێری بەکۆمەڵی هاوڵاتیانی ئەمریکی یان بەکارهێنانی لە چەکی خۆبەڕێوەبەردا - ئەو دۆخانەی کە تێیدا سیستەمەکانی AI بڕیاری مردن و ژیان دەدەن بێ سەرپەرشتی ڕاستەوخۆی مرۆڤ. بەپێی سەرچاوە نزیکەکان لە کۆبوونەوەکە، هێگسیث ڕوونی کردووەتەوە کە ئەگەر ئەنترۆپیک ئەم دوو سنوورە گرنگە لە ماوەی دیاریکراودا لێ نەکاتەوە، وەزارەتی بەرگری ڕەنگە هەنگاوی توندی هەڵگرێت. ئەم هەنگاوانە بریتی بوون لە بەکارهێنانی یاسای "بەرھەمھێنانی بەرگری" (Defense Production Act)، یاسایەکی سەردەمی جەنگی سارد، بۆ ئەوەی بە کردەیی وەشانی کەمتر سنووردارکراوی AI دەستبەسەر بگرێت. بە شێوەیەکی تر، ئەنترۆپیک دەتوانرێت وەک "مەترسی بۆ زنجیرەی دابینکردن" (supply-chain risk) ناوبنرێت، کە ئەمەش بە شێوەیەکی گشتی بۆ کۆمپانیا بیانییەکان وەک هواوێی و زیتێی چین تەرخان کراوە، و ئەمەش ڕێگە لە هەر کۆمپانیایەک دەگرێت کە بازرگانی لەگەڵ سوپای ئەمریکا دەکات، پەیوەندی لەگەڵ ئەنترۆپیکدا دروست بکات.

لە بەیاننامەیەکی فەرمی گشتیدا کە دواتر بڵاوکرایەوە، ئەنترۆپیک جەختی لەسەر پۆزیشنی خۆی کردەوە: "ئێمە ناتوانین، بە ویژدانەوە، داواکاری پنتاگۆن" جێبەجێ بکەین. ئەم هەڵوێستە بنەماییە ئەنترۆپیک لە خاڵێکی وەرچەرخاندا دادەنێت. ڕەتکردنەوەی ملکەچبوون بۆ حکومەتێک کە وەک هەوڵدان بۆ ناچارکردنی کۆمپانیا تایبەتەکان بۆ ملکەچبوون سەیر دەکرێت، پابەندبوونی ئەنترۆپیک بە پەرەپێدانی بەرپرسیارانەی AI پشتڕاست دەکاتەوە. لەگەڵ ئەوەشدا، ئەم یاخیبوونە مەترسی گەورەی هەیە، لەوانەش سزای حکومەتی کە دەتوانێت توانای کارپێکردنی درێژخایەن و پێگەی بازاڕی ئەنترۆپیک بخاتە مەترسییەوە.

ڕێبازی حکومەتی ئێستا بەرامبەر ڕێکخستنی AI لە حاڵی گۆڕانکاریدایە. لە سەرەتای ماوەی دووەمی دۆناڵد ترامپدا، ڕێبازێکی بە ڕوونی ئازادانەتر هەبوو، لەگەڵ دەستپێشخەرییەکانی وەک پلانی کاری AI کە جەختی لەسەر ڕەتکردنەوەی "داگما ئاڤێتیکلی موگلووب و ڕێوشوێنی کارگێڕی" بۆ هاندانی نوێگەری دەکردەوە. لەگەڵ ئەوەشدا، هەنگاوەکانی هێگسیثی ئێستا نوێنەرایەتی بەرزبوونەوەیەکی بەرچاو دەکەن، کە بە کردەیی هەڕەشە لە نەتەوەیی کردنی بەشێکی گرنگی کۆمپانیایەکی تایبەتی AI دەکات و ناچاریدەکات بنەما سەرەکییەکانی خۆی پێشیل بکات. دین بال، کە پێشتر ڕاوێژکاری سیاسەتی AI بوو بۆ ئیدارەی ترامپ، ئەم دۆخەی وەک "هەنگاوی ڕێکخستنی زیاتر هێرشبەری AI کە من تا ئێستا بینیومە، لەلایەن هەر حکومەتێکەوە لە هەر شوێنێکی جیهاندا" وەسف کرد.

بەڵگەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە پنتاگۆن خۆی ئامادە دەکات بۆ لێکەوتە ئەگەرییەکان. ڕاپۆرتەکان باس لە پەیوەندیکردن دەکەن لەگەڵ گرێبەستکەرانی بەرگری تر بۆ هەڵسەنگاندنی پەیوەندییەکانیان لەگەڵ ئەنترۆپیک، کە ئاماژەیە بۆ ئامادەیی بەرپرسان بۆ ناونیشانکردنی کۆمپانیاکە وەک مەترسی بۆ زنجیرەی دابینکردن. لەگەڵ یاخیبوونی ئەنترۆپیک، گرێبەستە قازانجدارەکە ئێستا لە مەترسیدایە. لەکاتێکدا گرێبەستی 200 ملیۆن دۆلارییە بۆ ئەنترۆپیک لە ڕووی داراییەوە گرنگ نییە - کۆمپانیاکە بەپێی ڕاپۆرتەکان ساڵانە 14 ملیار دۆلار داهاتی هەیە و هەفتەی پێشوو 30 ملیار دۆلار سەرمایەی بازرگانی کۆکردەوە - بەڵام خراپی ناو لیستەکە دەتوانێت بە شێوەیەکی بەرچاو دواکەوتنی گەشە و توانای فراوانبوونی داهاتووی سنووردار بکات. سەرەڕای گرژییەکان، وتەبێژێکی ئەنترۆپیک بە "The Atlantic"ی وت: "ئێمە واز لە دانوستانەکان ناهێنین. ئێمە بەردەوامین لە گفتوگۆکردن بە نیازپاکی لەگەڵ وەزارەتەکە بۆ دۆزینەوەی ڕێگەیەک بۆ پێشەوە". پنتاگۆن، لە پەیوەندیکردنی لەگەڵ CBS، جەختی لەسەر ئەوە کردەوە کە ناکۆکییەکە "هیچ پەیوەندییەکی بە چاودێری بەکۆمەڵ یان بەکارهێنانی چەکی خۆبەڕێوەبەرەوە نییە" و "پنتاگۆن تەنها فەرمانی یاسایی دەرکردووە".

لە پێشبڕکێی جیهانییدا بۆ زاڵبوونی AI، ئەنترۆپیک بە جەختکردنەوە لەسەر سەلامەتی و لایەنە ئەخلاقییەکان، شوێنی تایبەتی بۆ خۆی دروست کردووە. ئەمەش پێچەوانەی ئەو کێشانەیە کە ڕووبەڕووی کێبەرکەرەکان دەبنەوە. ChatGPTی OpenAI بەهۆی توندکردنی خەیاڵەکانی بەکارهێنەرانەوە ڕووبەڕووی ڕەخنە بووەتەوە، کە بووەتە هۆی حاڵەتەکانی "دەرونی AI" (AI psychosis). بە هەمان شێوە، Grokی xAI لە مانگی ڕابردوودا ڕاپۆرت کرا کە وێنەی ناڕەوا بەبێ ڕەزامەندی دروست کردووە، هەرچەندە xAI دواتر ڕایگەیاند کە سنوور دادەنێت. شایانی باسە، چات بۆتی تایبەت بە ئەنترۆپیک، هیچ وێنەیەک دروست ناکات. بە ڕەتکردنەوەی ملکەچبوون بۆ فشاری حکومەت لەسەر سنوورە ئەخلاقییەکان، ئەنترۆپیک ڕەنگە توانیبێتی خۆی لە کاردانەوەیەکی نەرێنی گەورە لەلایەن بەکارهێنەرانەوە بپارێزێت کە سەیری دەکەن وەک یاریزانێکی بنەماییتر لە گۆڕەپانی AI. ئەم هەڵوێستە دوای ئەوە دێت کە ئەنترۆپیک ڕووبەڕووی هەندێک ڕەخنەی ناوخۆیی بووەتەوە سەبارەت بە گۆڕانکارییەکانی سیاسەت، لەوانەش لاوازکردنی پێشێلکارییەک لە بەڵێنێکی سەلامەتی سەرەکی سەبارەت بە شێوازی گشتی پەرەپێدانی AI.

خۆشی ئەمۆدی پێشتر نیگەرانییەکانی سەبارەت بە هەمان ئەو کێشانە دەربڕیوە کە لە ناوەندی داواکارییەکانی پنتاگۆنن. لە نووسینەکانیدا کە چەند هەفتەیەک پێش بڕیاری کۆتایی هێگسیث بڵاوکرانەوە، ئەو بەکارھێنانی AIی بەھێز بۆ "چاودێری بەرفراوان"، "پڕوپاگەندەی بەکۆمەڵ"، و "بەکارهێنانی ھێرشبەری چەکی خۆبەڕێوەبەر" بە شێوەیەکی ئەگەری وەک "تاوانی دژ بە مرۆڤایەتی" وەسف کردووە.

ڕێبازی حکومەتی ترامپ بەرامبەر AI کەمێک دژ بەیەک دەردەکەوێت. لە لایەک، کەسایەتییەکانی وەک "سەرۆکی AI"ی کۆشکی سپی، دەیڤد ساکس، ڕەخنەیان لە ئەنترۆپیک گرتووە، تۆمەتباریان دەکەن بە بەڕێوەبردنی "ئاستەمێکی ڕێکخراوی ڕێکخراو کە لەسەر ترس دروست بووە" و پاڵنانی سنوورە زۆر سنووردارکراوەکان کە نوێگەری دەخنکێنن. حکومەتەکە هەروەها ناڕەزایەتی خۆی دەربڕیوە بەرامبەر ئەو وەڵامە "وۆک"انەی کە بۆتەکانی AI هەندێکجار دەریان دەدەن. لە لایەکی ترەوە، بەهای ناسراوی کلۆد ئەوەندە بەرزە کە حکومەت ڕاپۆرت دەدات کە بیر لە دەستبەسەرداگرتنی دەکاتەوە.

دین بال دان بە ڕەوایی ئەگەریی خاڵی بەرگری پنتاگۆن سەبارەت بە کۆبوونەوەی دەسەڵات لەلایەن سیلیکۆن ڤالییەوە بەسەر بەکارهێنانی تەکنەلۆجیای حکومەتدا دادەنێت. لەگەڵ ئەوەشدا، ئەو سزا سزا قورسەکانی کە هێگسیث پێشنیاری کردووە دژی ئەنترۆپیک، "هەڵە و بە ڕوونی دژ بەیەک" وەسف دەکات. لەکاتێکدا یاسای بەرھەمھێنانی بەرگری بە ڕاستی حکومەت دەسەڵات دەدات بۆ دەستێوەردان لە پیشەسازی ناوخۆیی بۆ هۆکارەکانی ئاسایشی نیشتمانی - وەک لە فەرمانی جێبەجێکاری ئیدارەی بایدن لە ساڵی 2023 لەسەر ڕێکخستنی AI بینرا - پێویستی ناچارکردنی ئەنترۆپیک بۆ دروستکردنی وەشانی سنوورنەکراوی کلۆد بۆ ئاسایشی نیشتمانی پرسیارە. ئاڵۆزییەکە زیاتر ئاڵۆز دەبێت بەهۆی ئەگەری ڕێبازی دووانە: سزا دانی ئەنترۆپیک و لە هەمان کاتدا داواکردنی وەشانی گۆڕدراوی AIیەکەی.

شیکەرەوان پێشنیاری چارەسەرێکی ئاسانتریان دەکەن: وەزیر هێگسیث دەتوانێت سادەترین هاوبەشی لەگەڵ کۆمپانیا تەکنەلۆجییەکانی تردا بکات. کەش و هەوای ئێستای سیلیکۆن ڤالی بەردەوام زیاتر دۆستانە دەبێت بۆ هاوبەشییەکانی بواری بەرگری. کۆمپانیاکانی وەک Palantir، کە بەڕێوەبەری جێبەجێکاری ئەلێکس کارپ بە ئاشکرا باس لە بەکارهێنانی بەرنامە بۆ "ترساندنی دوژمنەکانمان و، جاروبار، کوشتنیان" دەکات، و پالمەر لۆکی، کە چەکی خۆبەڕێوەبەر دروست دەکات، ئەم ترۆپە گەشەسەندوە پیشان دەدەن. لەگەڵ ئەوەشدا، لە جیاتی گەڕان بەدوای ڕێگاکانی تردا، هەنگاوەکانی هێگسیث وەک ئەوەی کە ئامانج لێی ناچارکردنی ئەنترۆپیکە بۆ تەسلیمبوون، دیارن، کە ئەمەش ئاماژەیە بۆ ویستێک بۆ کۆنترۆڵکردنی تەواوی تواناکانی AI، تەنانەت بە نرخی سازشە ئەخلاقییەکان.

بە هەوڵدان بۆ ئەوەی ئەنترۆپیک بکاتە نموونە بۆ ئەوانی تر، وەزیری بەرگری مەترسی دامەزراندنی پێشینەیەکی مەترسیدار لە بواری بەڕێوەبردنی AI، کە بە شێوەیەکی ئەگەری نوێگەری ئەخلاقی بخنکێنێت و کاریگەری لەسەر تەواوی دۆخی تەکنەلۆجی هەبێت.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری