İran'da Yeni Dini Lider: Ayetullah Ali Hamaney'in Oğlu Mujteba Hamaney Göreve Başladı

İran - Ekhbary Haber Ajansı

İran'ın Yeni Dini Lideri Mujteba Hamaney Oldu: Babasının Yerine Geçti

İran siyasetinde dönüm noktası niteliğinde bir gelişmeyle, merhum Dini Lider Ayetullah Ali Hamaney'in oğlu Mujteba Hamaney'in, ülkenin en üst makamı olan Dini Liderlik görevine getirildiği bildirildi. 8 Mart'ta resmi olarak duyurulan bu atama, muhafazakar çevrelerle yakınlığı bilinen önemli bir dini figürü ülkenin yönetiminin başına getiriyor. Bu durum, İran'ın giderek artan bölgesel ve uluslararası baskılarla karşı karşıya olduğu bir zamana denk geliyor.

56 yaşındaki Mujteba Hamaney, İran rejimi içindeki en etkili şahsiyetlerden biri olarak kabul ediliyor. Kendisi, ülkenin politikalarında kilit rol oynayan güçlü askeri ve güvenlik teşkilatı olan Devrim Muhafızları ile yakın bağlara sahip olmasıyla biliniyor. Yeni Dini Lider'in seçimi, üst düzey din adamlarından oluşan ve Dini Lider'i seçmekle sorumlu olan Uzmanlar Meclisi tarafından yapıldı. Bu seçim, yönetici kurum içindeki dini ve siyasi etkinin devamlılığını vurguluyor.

Bu gelişme, eski Dini Lider Ayetullah Ali Hamaney'in 28 Şubat'ta üst düzey İranlı yetkililere yönelik olduğu iddia edilen ABD-İsrail saldırısı sonucu hayatını kaybetmesinin ardından geldi. Ali Hamaney, 1989'dan beri Dini Liderlik görevini yürütüyordu ve İran İslam Cumhuriyeti'nin kurucusu Ayetullah Ruhullah Humeyni'nin yerine geçmişti. Üç yılı aşkın süren görev süresi, modern İran tarihinde önemli siyasi ve ekonomik değişimlerin yaşandığı, aynı zamanda İran'ın bölgesel ve uluslararası rolünün arttığı kritik bir döneme işaret ediyor.

Sorumlu dini kurum olan Uzmanlar Meclisi, resmi İran medyasına yansıyan açıklamasında şu ifadeleri kullandı: "Ayetullah Mujteba Hüseyni Hamaney... Uzmanlar Meclisi'nin saygıdeğer üyelerinin aldığı kararlı bir oyla, İran İslam Cumhuriyeti'nin kutsal sisteminin üçüncü Dini Lideri olarak atanmış ve takdim edilmiştir." Kurum ayrıca, "Tüm İran ulusunu, özellikle medreselerin ve üniversitelerin elitlerini ve entelektüellerini Lider'e biat etmeye ve etrafında birlik olmaya davet ediyoruz" çağrısında bulundu.

Haber, devlet televizyonunda resmi bir duyuruyla duyuruldu. Spiker, yeni Dini Lider'i atamakla görevli 88 üyeli Uzmanlar Meclisi'nin resmi bildirisini okudu. Ekranda Mujteba Hamaney'in fotoğrafları gösterildi. Ardından, geceleyin İran bayraklarını sallayan veya cep telefonlarının ışıklarını kullanan İranlıların yer aldığı coşku dolu kutlama sahneleri ülke çapında yayınlandı.

Resmi duyurunun hemen ardından Devrim Muhafızları, yeni lidere bağlılıklarını bildiren bir açıklama yaptı. Birlik, "Onurlu Uzmanlar Meclisi'nin seçimini destekliyoruz ve Mujteba Hamaney'in ilahi emirlerini yerine getirmek için tam itaate ve fedakarlığa hazırız" dedi. Silahlı kuvvetler ve polis de yeni lidere bağlılık yemini etti. Bölgesel olarak, Tahran tarafından desteklenen Yemen'deki Husi isyancılar da atamayı memnuniyetle karşıladı, bu da bölgesel ittifakların devam ettiğini gösteriyor.

Mujteba Hamaney'in adı yaklaşık bir haftadır bu yüksek görev için potansiyel bir aday olarak konuşuluyordu. Geleneksel olarak bu görevin bir din adamı tarafından yürütülmesi gerekiyor. Bu atama, 1979'daki İslam Devrimi'nin İran'da yüzyıllardır süregelen kalıtsal monarşiyi sona erdirdiği göz önüne alındığında, bazı ironik durumları da beraberinde getiriyor. Dini Lider ömür boyu atanmış olsa da, mevcut koşullarda bu pozisyonun istikrarı hakkında sorular devam ediyor.

Uluslararası tepkilerde, İsrail Çarşamba günü yeni Dini Lider'in bir "hedef" olacağını duyurarak iki ülke arasındaki düşmanlığın devam ettiğini belirtti. Eski ABD Başkanı Donald Trump ise Pazar günü, resmi açıklama yapılmadan önce bile yeni İran Dini Lideri'nin kendi onayı olmadan "uzun süre dayanamayacağını" söyledi. Trump daha önce Mujteba Hamaney'i "hafif sıklet" olarak nitelendirmiş ve göreve gelmesine karşı çıktığını ifade etmişti.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghtchi, Ali Hamaney'in halefinin seçiminin "İran halkına" ve "başka kimseye" ait olduğunu yineledi. Bu atama, İran'ın yoğun saldırılara maruz kalmaya devam ettiği bir dönemde gerçekleşiyor. Tahran yönetimi, Donald Trump'ın "koşulsuz teslimiyet" çağrılarını göz ardı ederek "en az altı aylık savaşa" hazır olduğunu belirtiyor. ABD Başkanı, ülkenin zenginleştirilmiş uranyum stoklarını kontrol etmek amacıyla İran'a kara birliklerinin olası gelecekteki konuşlandırılmasından bahsetmişti.

Pazar öğleden sonra, başkent Tahran'da patlamalar duyuldu. Günün erken saatlerinde ülke, Agence France-Presse (AFP) muhabirlerine göre, siyah bir duman tabakasına bürünerek karanlığa gömülmüştü. İsrail ordusu, İslam Cumhuriyeti'nin seçkin gücü olan Devrim Muhafızları'nın hava kuvvetleri karargahına düzenlediği saldırıdan önce, askeri altyapıyı çalıştırmak için kullanılan "birkaç" yakıt deposuna saldırdığını bildirdi. Bu, 28 Şubat'tan bu yana İran petrol altyapısına yönelik bildirilen ilk saldırı olma özelliğini taşıyor.

Çevrede, zehirli serpintilere karşı koruyucu giysiler ve solunum maskeleri takan güvenlik güçleri trafiği yönetiyordu. Yakındaki konut binalarının camları patlamalar sonucu kırılmıştı. Benzin dağıtımı araç başına 20 litre ile sınırlandırıldı ve AFP'nin Pazar günü gözlemlediği gibi, Ali Hamaney'in ölümünün ardından ilan edilen bir haftalık tatilin ardından ilk iş gününde Tahran'daki benzin istasyonlarında uzun kuyruklar oluştu.

Paris'ten telefonla ulaşılan bir sakin, "Hava nefes alınamaz hale geldi. Savaş genişliyor. İstediğimiz bu değildi. Bizi zaten olduğumuzdan daha fakir yapmak için ulusal servetimizi bombalamalarını istemedik" diye konuştu. İran Sağlık Bakanlığı'nın son verilerine göre, 1.200'den fazla kişi öldü ve 10.000'den fazla sivil yaralandı. Ancak AFP bu iddiaları bağımsız olarak doğrulayamadı.

Eş zamanlı olarak Lübnan'da, Pazar'ı Pazartesi'ye bağlayan gece, Suriye sınırına yakın ülkenin doğusunda şiddetli çatışmalar yaşandı; İsrail birlikleri helikopterlerle bölgeye indi. Lübnan makamlarına göre, Lübnan'da Hizbullah'a yönelik İsrail saldırılarında 394 kişi öldü ve yaklaşık 517.000 kişi yerinden edildi. Amerika Birleşik Devletleri ise 1 Mart'ta Körfez'deki İran saldırılarında ölen yedinci Amerikan askerini duyurdu. Savaşın başlangıcından bu yana, bombalamalara karşılık olarak İran, hidrokarbonlar açısından zengin ve birçok Amerikan askeri üssüne ev sahipliği yapan Körfez'deki altyapılara füze ve insansız hava araçları fırlatıyor.

Çatışma, Körfez'den gelen hidrokarbon akışlarının büyük bir bölümünü felç ediyor. Hürmüz Boğazı, dünya petrol üretiminin yaklaşık %20'sinin ve sıvılaştırılmış doğal gazın (LNG) neredeyse %20'sinin tipik olarak geçtiği bir endişe kaynağı olmaya devam ediyor. Petrol varil fiyatı Pazartesi günü 100 doları aşarak 2022 yazından bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

Ekhbary Haber Ajansı