بەرزبوونەوەی نرخی نەوت بەهۆی شەڕی ئێرانەوە دەتوانێت دەستی کەنەدا لە گفتوگۆکانی CUSMA بەهێز بکات، شارەزایان دەڵێن

ویلایەتە یەکگرتووەکان/کەنەدا - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

بەرزبوونەوەی نرخی نەوت بەهۆی شەڕی ئێرانەوە دەتوانێت دەستی کەنەدا لە گفتوگۆکانی CUSMA بەهێز بکات، شارەزایان دەڵێن

لە ناوەڕاستی پەرەسەندنی ململانێکان لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و کاریگەرییەکانی لەسەر بازاڕە جیهانییەکان، شیکارڤانان پێشنیار دەکەن کە کەنەدا لە کاتی پێداچوونەوەی ناچاریی ڕێککەوتننامەی کەنەدا-ئەمریکا-مەکسیک (CUSMA) دا، لەوانەیە خۆی لە پێگەیەکی دانوستانکاری بەهێزتردا ببینێتەوە. پشێوییە جیۆپۆلەتیکییەکان، بەتایبەتی ئەوانەی لە شەڕی ئێران و بەرزبوونەوەی نرخی کاڵا گرنگەکان وەک نەوت و پیتەکانەوە سەرچاوە دەگرن، لە ئێستادا لە واشنتۆن پێشینەکانی ستراتیژییەت دووبارە داڕێژراونەتەوە، کە بە ئەگەری زۆرەوە سەرنج لە بژاردە باجەکانی پارێزگارییەوە دەگۆڕێت بۆ دڵنیابوون لە هاوبەشە دابینکەرە متمانەپێکراوەکان.

گرژییە زیادبووەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، کە بەهۆی شەڕی ئێرانەوە زیاتر بوون، بوونەتە هۆی پشێوییەکی بەرچاو لە زنجیرەکانی دابینکردنی جیهانیدا. ئەمەش بەتایبەتی کاریگەری لەسەر نرخی نەوتی خاو و گازی سروشتی هەبووە، دوای ڕووداوەکانی ئەم دواییە کە بە کردەوە گەرووی هورمزی داخستووە – کە ڕێڕەوێکی ئاوی گرنگە و بە شێوەیەکی ئاسایی پێنجیەکی نەوتی جیهان بەوێدا تێدەپەڕێت. بەڵام دەرئەنجامەکان لە وزەوە تێپەڕیون؛ پێداویستییەکانی پیت و پۆتاشیش بەرزبوونەوەی نرخیان بەخۆوە بینیوە، کە چەند هەفتەیەک پێش وەرزی چاندن، نیگەرانییەکی جدی بۆ جووتیارانی ئەمریکی دروست دەکات.

لە ئەم دیمەنە گۆڕاوەدا، شارەزایان ئاماژە بە گۆڕانکارییەکی ئەگەری لە نزیکبوونەوەی ئەمریکا لە هاوبەشە بازرگانییەکانی دەکەن. فێن ئۆسلەر هامپسۆن، پرۆفیسۆری کاروباری نێودەوڵەتی لە زانکۆی کارلتۆن، ڕوونی دەکاتەوە: "ئەگەر لە واشنتۆن دانیشتبی و بزانی چی لە بازاڕە جیهانییەکاندا ڕوودەدات، ئەوا بە شێوەیەکی کەمێک جیاوازتر سەیری بەرهەمهێنەران و دابینکەرە پارێزراوەکانت دەکەیت لەوەی... پێش دەستپێکردنی ململانێکان سەیریانت دەکرد، کاتێک تەنها گرنگی بە باجەکان دەدرا." ئەم گۆڕانکارییە کەنەدا، وەک دابینکەرێکی سەرەکی نەوت، پۆتاش و ئەلەمنیۆم، وەک سەروەتێکی ستراتیژیی پێویست دەناسێنێت.

لە ڕووی مێژووییەوە، پەیوەندییەکانی بازرگانی کەنەدا و ئەمریکا لە سەردەمی ئیدارەی پێشوودا بە ناکۆکی تایبەتمەند بوون، کە بە باج و بانگەوازە دووبارەکانی لکاندنی کەنەدا دیاریکرابوون. سەرۆکی پێشوو دۆناڵد ترامپ بە شێوەیەکی بەرچاو سەرۆک وەزیرانی کەنەدا مارک کارنیی لە پۆستێکی سۆشیال میدیادا بە "پارێزگار" ناو برد، کە ئاماژە بە هەڵوێستێکی ڕووبەڕووبوونەوە دەکات. بەڵام، واقیعی نوێ کە بەهۆی ناسەقامگیری جیهانییەوە سەپێنراوە، لەوانەیە ئەمریکا ناچار بکات ئەم پەیوەندییانە هەڵسەنگێنێتەوە. وەک هامپسۆن دەڵێت: "لەناکاو، هاوبەشە نزیکەکانت، کە لەوانەیە پەیوەندییەکی کەمێک دوژمنکارانەت لەگەڵیان هەبووبێت... لەوانەیە کاتی ئەوە هاتبێت کە بە باشی مامەڵە بکەن چونکە ئەوان شتیان هەیە کە (ترامپ) بە زۆری دەیەوێت."

ڕێککەوتننامەی CUSMA وەک قەڵغانێک بۆ کەنەدا و مەکسیک لە دژی خراپترین کاریگەرییەکانی باجەکان خزمەتی کردووە، و ئیدارەی پێشوو گومانی لە گرنگییەکەی دەربڕیبوو. لەگەڵ نزیکبوونەوەی پێداچوونەوەی ڕێککەوتنەکە لە مانگی تەممووزدا، سێ وڵاتەکە ڕووبەڕووی بژاردەیەکی گرنگ دەبنەوە: ڕێککەوتنەکە بۆ 16 ساڵی تر نوێ بکەنەوە، لێی بکشێنەوە، یان ئاماژە بە هەردوو نوێنەکردنەوە و نەکشانەوە بدەن، کە پێداچوونەوەیەکی ساڵانە دروست دەکات کە دەتوانێت گفتوگۆکان بۆ ماوەی دە ساڵ درێژ بکاتەوە. لە بارودۆخی ئێستادا، پێویستی ئەمریکا بە سەقامگیری دابینکردن دەتوانێت پاڵ بەوەوە بنێت کە بەرەو نوێکردنەوە یان لانیکەم پاراستنی بەردەوامی گفتوگۆکان بڕوات.

تاکتیکەکانی فشاری ئەمریکا تەنها بە باجەکانەوە سنووردار نەبوون؛ وەزارەتی داد لەم دواییانەدا لێکۆڵینەوەیەکی دژە مۆنۆپۆلی لەسەر بەرهەمهێنەرانی پیت، لەوانەش Nutrien ی ساسکاچوان، سەبارەت بە هاوپەیمانی و دیاریکردنی نرخ دەستپێکرد. لە کاتێکدا حکومەتی پارێزگای ساسکاچوان پشتڕاستی کردەوە کە "پیتەکان کاڵای بازرگانی جیهانین لە ژینگەیەکی زۆر کێبڕکێدا" و "نرخەکان لەلایەن بازاڕەوە دیاری دەکرێن، نەک لەلایەن کۆمپانیا بەرهەمهێنەرەکانەوە،" بەڵام کاتەکە ئاماژە بەوە دەکات کە پۆتاش لە ناو شەڕی ئێران و گفتوگۆکانی CUSMA دا لە پێشینەی بیرکردنەوەی ئیدارەی ئەمریکادایە.

لوک لیندبێرگ، یاریدەدەری وەزیری کشتوکاڵی ئەمریکا بۆ کاروباری بازرگانی و کشتوکاڵی دەرەوە، جەختی لەوە کردەوە کە ئیدارەکە هیچ کۆمپانیایەک قبوڵ ناکات کە هەوڵبدات "نرخ بەسەر جووتیاران و خاوەن مەڕوماڵاتانی ئەمریکیدا بەرز بکاتەوە." لەم ڕووەوە، ئینۆ ماناک، هاوکاری باڵا بۆ بازرگانی نێودەوڵەتی لە ئەنجومەنی پەیوەندییە دەرەکییەکان، ئاماژە بەوە دەکات کە ململانێی ئێران و شۆکە نرخییەکانی کە لێی کەوتووەتەوە، دەبێت واشنتۆن بەبیر بهێنێتەوە کە لە کاتی گفتوگۆکردن لەسەر داهاتووی CUSMA، پشت بە وڵاتانی تر دەبەستێت. ماناک ڕایگەیاند: "ئەگەر بمانەوێت بەڕاستی هەندێک لەم ئاڵنگارییانە چارەسەر بکەین و لەم شۆکانە ڕزگارمان بێت، پێویستمان بە هاوبەشی متمانەپێکراو هەیە."

وەک بەرهەمهێنەرێکی سەرەکی کاڵا، کەنەدا بۆ بنەمای پیشەسازی ئەمریکا گرنگە، بەتایبەتی لەبارەی پۆتاش، نەوت و بازاڕی یەکگرتووەوە. ماناک پێشنیار دەکات کە "ئەو بیرکردنەوەیەی کە ئێستا دەچێتە ناو گفتوگۆکانەوە، لەوانەیە کەمێک بگۆڕێت و دەرفەتێک بدات بە کەنەدا بۆ ئەوەی سەرنجی لەسەر ئەو پرسانە بێت و بڵێت، 'سەیری بکەن، ئێمە دەمانەوێت لەگەڵتان کار بکەین. ماوەیەکی زۆرە لەگەڵتان کار دەکەین. ئەمانە ئەو شتانەن کە لەوانەیە بتوانین بیکەین بۆ بەهێزکردنی ئەم پەیوەندییانە نەک لاوازکردنیان.'" ئەم گۆڕانکارییە لە داینامیکییەتی جیهانیدا دەرفەتێکی ناوازە بۆ کەنەدا دەڕەخسێنێت بۆ بەهێزکردنی پێگەی بازرگانی و دیپلۆماسی خۆی لەگەڵ دراوسێ باشوورییەکەیدا.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری