تێکوتینی مزگەوتێک لە پایتەختی پاکستاندا: لانیکەم ٣١ کوژراو و ١٦٩ بریندار

پاکستان - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

تێکوتینی وێرانکەر لە مزگەوتێکی ئیسلام ئاباد: ٣١ کوژراو و ١٦٩ بریندار؛ داعش بەرپرسیارێتی دەگرێتە ئەستۆ

پایتەختی پاکستان، ئیسلام ئاباد، لە رۆژی هەینیدا بە تەقینەوەیەکی دڵتەزێن لە مزگەوتێکی شیعە لە نزیک شارەکە لە کاتی نوێژی هەینیدا هەژێنرا. بەپێی زانیارییە فەرمییەکان، لانیکەم ٣١ کەس گیانیان لەدەستداوە و ١٦٩ی دیکەش بریندار بوون. هێزەکانی ئەمنییە بەشێوەیەکی چڕ لێکۆڵینەوە لە رووداوەکە دەکەن، بەتایبەتیش لەسەر ئەگەری ئەنجامدانی هێرشێکی خۆکوژی.

رووداوەکە لە مزگەوتی "خەدیجە ئەلکوبرا" (Khadija al-Kubra) روویدا. ژمارەیەکی زۆر لە بریندارەکان باری تەندروستییان ناجێگیرە و لە نەخۆشخانەکانی نزیک چارەسەر وەردەگرن. وێنە و ڤیدیۆکانی کەناڵە تەلەفیزیۆنییەکان و تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان، پشێوی و وێرانکارییەکی زۆریان نیشاندا، کە پۆلیس و هاوڵاتیان هەوڵی گواستنەوەی بریندارەکانیان دەدا بۆ ناوەندە تەندروستییەکان.

شایەتحاڵان و ستافەکانی فریاگوزاری، ئەو دیمەنە دڵتەزێنە و قەرەباڵغییەیان وەسف کردووە. حوسێن شا، کە لە حەوشەی مزگەوتەکە نوێژی دەکرد، بە ئاژانسی ئەسۆشیەتد پرێسی وت کە گوێی لە دەنگی تەقینەوەیەکی بەهێز و لەناکاو بووە. "من راستەوخۆ بیرم کردەوە کە هێرشێکی گەورە روویداوە"، وتی. کاتێک چووەتە ناو مزگەوتەکە، بینیویەتی کە زۆرێک لە بریندارەکان هاوار دەکەن و داوای هاوکاری دەکەن. شا پێی وایە کە نزیکەی ٣٠ تەرم لەناو مزگەوتەکەدا ژماردووە، لە کاتێکدا ژمارەی بریندارەکان زۆر زیاتر بوون.

زانیاری زیاتر لە ڤیدیۆیەکدا کە لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بڵاوکراوەتەوە، باس لە بوونی لانیکەم دوو تیرۆریست دەکات کە گوایە پێش تەقاندنەوەی بۆمبەکان، تەقەیان لە نوێژخوێنان کردووە. شایەتحاڵێک لە ڤیدیۆکەدا وەسفی دیمەنێکی وێرانکەر دەکات و دەڵێت: "خەڵک لەناو خوێندا کەوتبوون. من سەروقیافە و ئەندامی جەستەی خەڵکم بینی کە لە لەشیان جیا ببوونەوە."

لە بڵاوکراوەیەکی گرنگدا، رێکخراوی تیرۆریستی "دەوڵەتی ئیسلامی" (داعش) بەرپرسیارێتی هێرشەکەی گرتووەتە ئەستۆ لە رێگەی کەناڵی تێلیگرامەکەیەوە. داعش پێشتر بە هێرشکردنە سەر موسڵمانانی شیعە، کە کەمینەن لە پاکستان، تۆمەتبار کراوە. وڵاتەکە لە مانگەکانی رابردوودا روبەڕووی زیادبوونی تووندوتیژیی چەکداران بووەتەوە، کە تێیدا گروپە جیاوازە توندڕەوەکان بەردەوام هێزەکانی ئەمنیی و هاوڵاتیان دەکەنە ئامانج.

هەرچەندە ئیسلام ئاباد لە رووی مێژووییەوە کەمتر رووبەڕووی هێرشی لەم شێوەیە بووەتەوە بە بەراورد بە ناوچەکانی دیکە، بەڵام پاکستان لە مانگەکانی رابردوودا زیادبوونی پشێوی چەکداران بە شێوەیەکی نیگەرانكەر بینیوە. ئەم زیادبوونە بە شێوەیەکی بەرچاو دەگەڕێتەوە بۆ گرووپە جیابووەوەکان لە بەلوچستان و تاڵیبانی پاکستان (تحریک طالبان پاکستان - TTP)، کە لە تاڵیبانی ئەفغانستان جیاوازە بەڵام هاوپەیمانیەتی لەگەڵیان هەیە.

لەدوای هێرشەکە، سەرۆک کۆماری پاکستان ئاسیف عەلی زەرداری و سەرۆک وەزیران شەهباز شێریف، لە راگەیەندراوێکی جیاوازدا هێرشەکەیان شەرمەزار کرد و پرسە و سەرەخۆشی قوڵی خۆیان ئاراستەی خێزانەکانی قوربانیان کرد. ئەوان فەرمانیان دا کە هەموو جۆرە هاوکارییەکی پزیشکی پێویست بۆ بریندارەکان دابین بکرێت. سەرۆک زەرداری رایگەیاند کە "هێرشکردنە سەر هاوڵاتیانی بێتاوان تاوانە دژی مرۆڤایەتی"، و جەختی لە یەکڕیزی نیشتمانی لەگەڵ خێزانە زیانلێکەوتووەکان کردەوە. سەرۆک وەزیران شێریف راگەیاند کە فەرمانی لێکۆڵینەوەیەکی گشتگیری داوە و بەڵێنی دا کە "بەرپرسیارەکان دەستنیشان دەکرێن و سزادەدرێن".

وەزیری ناوخۆ، محسین ناکڤی، هەروەها تەقینەوەکەی شەرمەزار کرد و داوای لە لایەنە پەیوەندیدارەکان کرد کە باشترین چارەسەری پزیشکی بۆ قوربانیان دابین بکەن. ئەم هێرشە لە رۆژی هەینیدا روویدا، کاتێک سەرۆک کۆماری ئۆزبەکستان، شووکت میرزایۆڤ، کە سەردانێکی فەرمی دوو رۆژەی هەیە، لە ئیسلام ئاباد بوو و لەگەڵ سەرۆک وەزیران شێریف لە چەند کیلۆمەترێک دوورتر لە مزگەوتەکەدا بەشداری لە ئاهەنگێکدا کرد.

سەرۆکی دیاری شیعەکان، ڕاجا ناسر عەباس جەفری، نیگەرانی و خەفەتی قوڵی خۆی بۆ رووداوەکە دەربڕی. وتی: "ئەم جۆرە کردەوە تیرۆریستییە لە پایتەختی فیدراڵیدا، تەنها شکستی گەورە نییە لە پاراستنی ژیانی مرۆڤدا، بەڵکو پرسیاری گرنگیش لەسەر کارکردنی لایەنەکان و هێزەکانی جێبەجێکردنی یاسا دروست دەکات". داوای بەپەلەی کرد بۆ بەخشینی خوێن، چونکە نەخۆشخانەکانی ئیسلام ئاباد پێویستیان بە پڕکردنەوەی پشوەکانی خوێنە.

پێداچوونەوەی میدیا سەرەکییەکانی پاکستان کاردانەوەی لێکەوتەوە. زۆرێک لە دەزگاکانی هەواڵ رووبەڕووی رەخنە بوونەوە بەهۆی دواکەوتنیان لە بڵاوکردنەوەی هەواڵی هێرشەکە. نادر گورمانی، رۆژنامەنووسی کەناڵی Dawn TV، لەسەر پلاتفۆرمی X (توییتەری پێشوو) رای گشتیی گواستەوە و نووسی: "ئەوانەی تێناگەن بۆچی خەڵک متمانەیان بە میدیای دێرین لەدەست دەدەن، تەنها سەیری رۆڵی میدیا بکەن لەمڕۆژدا لە راپۆرتکردنی تەقینەوەکەی خۆکوژی لە ئیسلام ئاباد. هەواڵەکان لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بڵاودەبوونەوە، بەڵام کەناڵە تەلەفیزیۆنییەکان تەنانەت یەک پەیامی تێلێگرافیشیان بڵاونەکردەوە." ئەمەش جەخت لەسەر پچڕانی زیاتربوونی نێوان میدیای دێرین و خێرایی بڵاوبوونەوەی زانیاری لە رێگەی پلاتفۆرمە دیجیتاڵییەکان دەکاتەوە.

ئەم تەقینەوەی دواییە، بۆ مێژووی تراژیدیای رووداوە تیرۆریستییەکانی ئیسلام ئاباد زیاد دەکرێت. لەوانە تەقینەوەکەی هۆتێل ماریۆت لە ساڵی ٢٠٠٨، کە ٦٣ کەسی کوشت و زیاتر لە ٢٥٠ی بریندار کرد، و تەقینەوەی خۆکوژی لەبەردەم دادگایەک لە مانگی تشرینی دووەمی ساڵی رابردوو کە ١٢ کەسی کوشت. ئەم هێرشەش لە ماوەی کەمتر لە هەفتەیەک دوای هێرشە هاوبەشەکانی سوپای رزگاریخوازی بەلوچستان لە پارێزگای بەلوچستان لە باشووری رۆژئاوا دێت، کە نزیکەی ٥٠ کەسی تێدا کوژرا. سوپا رایگەیاندووە کە لە ئۆپەراسیۆنەکانی وەڵامدانەوەدا، زیاتر لە ٢٠٠ "تیرۆریست" کوژراون.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری