دادگای کۆری قەرەبووی توانای کارکردنی قوربانیانی 'ماڵی براکان' دەکاتەوە

کۆریای باشوور - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

دادگای کۆری قەرەبووی توانای کارکردنی قوربانیانی 'ماڵی براکان' دەکاتەوە

لە بڕیارێکی مێژووییدا کە کاریگەری قووڵی لەسەر مافەکانی مرۆڤ و لێپرسینەوەی دەوڵەت دەبێت، دادگایەکی تێهەڵچوونەوەی کۆریای باشوور فەرمانی بە حکومەت و شاری بوسان کرد کە بە هاوبەشی قەرەبووی قوربانییەکی دامەزراوەی ماڵی براکانی بەناوبانگ بکەنەوە بۆ لەدەستدانی توانای کارکردنی، ئەمەش ڕاستەوخۆ دەگەڕێنێتەوە بۆ برینی دەروونی قورس کە لە کاتی دەستبەسەرکردنیدا پێی گەیشتووە. ئەم بڕیارە ساتێکی گرنگ نیشان دەدات، چونکە یەکەمجارە دادگایەک کاریگەرییە دەروونییە درێژخایەنەکانی توندوتیژیی ترسناکی دامەزراوەکە دوای ئازادکردن بناسێنێت، و لە قەرەبووکردنەوە تەنها بۆ ماوەی زیندانیکردن تێدەپەڕێت.

بەشی نۆیەمی دادگای باڵای سیئۆل، بە سەرۆکایەتی دادوەر سیۆنگ جی-یۆنگ، بڕیارەکەی خۆی لە 6ی کانوونی دووەمدا دەرکرد، فەرمانی بە دەوڵەت و شاری بوسان کرد کە بە هاوبەشی بڕی 348.97 ملیۆن وۆن (نزیکەی 255,000 دۆلاری ئەمریکی) و سووی کۆکراوە بدەن بە خاتوو هان شین-یی، ژنێکی 53 ساڵان کە تووشی کەمئەندامییەکی توندی فیکری و دەروونی بووە. سکاڵاکە لەلایەن براکەی، هان جۆنگ-سون، 50 ساڵ، چالاکوانێکی دیار کە دڕندەییەکانی ماڵی براکانی بۆ سەرنجی نێودەوڵەتی هێناوە، وەک سەرپەرشتیاری گەورەی ئەو تۆمارکرا. ئەم بڕیارە ڕاستەوخۆ بڕیارێکی دادگای خوارەوە هەڵدەوەشێنێتەوە کە داوای قەرەبووی داهاتی لەدەستچووی دوای ئازادکردنی ڕەتکردبووەوە، و تەنها قەرەبووی بۆ ماوەی دەستبەسەرکردنی دابوو.

دادگای تێهەڵچوونەوە بە شێوەیەکی یەکلاکەرەوە ڕایگەیاند کە خاتوو هان شین-یی 100%ی توانای کارکردنی لەدەستداوە بەهۆی 'هێرشەکان، کارە دڕندەییەکان و دەستبەسەرکردنی زۆرەملێ لە بەشەکانی دەروونیدا' کە لە ماڵی براکان ئەزموونی کردووە. دادگا جەختی لەوە کردەوە کە ئەم کارە نایاساییانە، کە بەرپرسانی حکومەتیش تێیدا تێوەگلابوون، بوونەتە هۆی تووشبوونی بە شیزۆفرینیای پارانۆید و کەمئەندامی فیکری دوای ئازادکردنی، کە پێویستی بە چارەسەری درێژخایەنی نەخۆشخانەی دەروونی بووە و توانای ژیانی ڕۆژانەی بە شێوەیەکی قورس کەمکردووەتەوە. داهاتی لەدەستچوو، کە وەک داهاتی مەزەندەکراو پێناسە دەکرێت کە ئەگەر خراپەکارییەکە ڕووینەدابایە بەدەستی دەهێنا، لەلایەن دادگاوە بە تەواوی قبوڵکرا. لەگەڵ وازهێنانی هەردوو داواکار و داواکارلێکراو لە مافی تێهەڵچوونەوەی زیاتر، بڕیارەکە یەکلاکەرەوە بوو.

ئەم بڕیارە بە تایبەتی گرنگە چونکە یەکەمجارە دادگایەک کەمئەندامی دەروونی کە لە توندوتیژی دامەزراوەییەوە سەرچاوە دەگرێت و لەدەستدانی توانای کارکردن کە ماوەیەکی زۆر دوای ئازادکردنی قوربانییەک بەردەوام دەبێت، بناسێنێت. لە ڕووی مێژووییەوە، دادگاکان لە دۆسیەکانی قەرەبووی دەوڵەتدا کە پەیوەندییان بە ماڵی براکان و دامەزراوەکانی دەستبەسەرکردنی هاوشێوەوە هەبووە، ناسینەوەی زیانەکانیان بە ماوەی دەستبەسەرکردن سنووردار کردبوو، و بە شێوەیەکی گشتی نزیکەی 80 ملیۆن وۆن بۆ هەر ساڵێکی دەستبەسەرکردن دابین دەکرد. دادگای قۆناغی یەکەم پێشتر ماوەی دەستبەسەرکردنی خاتوو هانی بە نزیکەی 2 ساڵ و 8 مانگ (تشرینی یەکەمی 1984 تا حوزەیرانی 1987) ناساندبوو و 250 ملیۆن وۆن وەک قەرەبووی دڵنەوایی دابوو، بەڵام داواکارییەکانی نەخۆشی دەروونی دوای ئازادکردنی ڕەتکردبووەوە، بە ئاماژەدان بە 'کەمبوونی بەڵگە بۆ دامەزراندنی پەیوەندی هۆکارانە لە نێوان دەستبەسەرکردنی لە ماڵی براکان و نەخۆشی دەروونی دواتریدا'.

بەڵام دادگای باڵای سیئۆل بە وردی بەڵگەنامە گشتگیرەکانی تاوتوێ کرد، لەوانە ڕاوێژی پزیشکانی دەروونی پسپۆڕ، پشکنینەکانی MRI مێشک، و ئەنجامەکانی بەکارهێنانی دەرمانە دژە دەروونییەکان، و گەیشتە ئەو ئەنجامەی کە 'ئەگەری پێویستی برینداربوونی جەستەیی سەری داواکار هان شین-یی بەهۆی هێرشەکان و کارە دڕندەییەکان کە لە ماڵی براکان ئەنجامدراون' هەیە. دادگا هەروەها ئامارێکی ساردکەرەوەی خستەڕوو، کە نیشانیدا شیزۆفرینیا دووەم هۆکاری سەرەکی مردن بووە لە نێو ژنانی دەستبەسەرکراو لە ماڵی براکان، کە ڕێژەی 5.9 هێندە زیاتر بووە لەوەی کە لە دامەزراوەکانی دەستبەسەرکردنی دیکەی سیئۆلدا بەدی کراوە. داهاتی لەدەستچوو لەسەر بنەمای کرێی ڕۆژانەی کرێکارێکی ئاسایی شارنشین، لە ڕۆژی گەیشتنی خاتوو هان بە تەمەنی پێگەیشتوویی (حوزەیرانی 1992) تا کاتێک دەگەیشتە تەمەنی 65 ساڵی (حوزەیرانی 2038)، کە ماوەی کارکردنی ئاساییە بۆ کاری جەستەیی، هەژمارکرا.

داوای قەرەبووی داهاتی لەدەستچوو بۆ باوکی خاتوو هان، هان یۆنگ-تای (لەدایکبووی 1947، کۆچکردووی 2022)، کە ئەویش دوای دەستبەسەرکردنی لە ماڵی براکان تووشی نەخۆشی دەروونی درێژخایەن بوو، قبوڵ نەکرا. ئەمەش بەهۆی نەبوونی زانیاری ورد سەبارەت بە سەرەتای نەخۆشییەکەی و هۆکارەکەی، هەروەها ناتەواوی داتای پشتگیریکەر بوو.

هان جۆنگ-سون، برای خاتوو هان شین-یی و سەرپەرشتیاری، کەسایەتییەکی سەرەکییە لەم چیرۆکەدا، کە یەکەمجار لە ساڵی 2012دا لە ڕێگەی ناڕەزایەتییەکی تاکەکەسی لەبەردەم کۆمەڵەی نیشتمانییەوە ڕاستییەکانی ماڵی براکانی بۆ جیهان ئاشکرا کرد. خوشک و براکان، کە ئەوکات 11 و 8 ساڵان بوون، لە ساڵی 1984 لەلایەن باوکیانەوە ڕادەستی وێستگەیەکی پۆلیس کران و دواتر جیاکرانەوە و لە ماڵی براکان دەستبەسەر کران. لە کاتێکدا هان جۆنگ-سون توانی لە ساڵی 1992 دوای تێپەڕین بە خانەیەکی کوڕان و سەنتەری چاکسازی ماریا لە سیئۆل بگەڕێتەوە ناو کۆمەڵگا، تەندروستی دەروونی خوشکەکەی تێکچوو، ئەمەش وای لێکرد کە لە دەوروبەری ساڵی 1985 لە نەخۆشخانەی دەروونی براکان (بەشێکی دەروونی ماڵی براکان) دەستبەسەر بکرێت. دوای ئازادکردنی لە حوزەیرانی 1987، لە نێوان نەخۆشخانە دەروونییەکانی بوسان، چیلگۆک و وانجو دەسووڕایەوە، و دواجار لە کانوونی یەکەمی 2021 بە یارمەتی براکەی ئازادکرا.

هان جۆنگ-سون لەسەر بڕیارەکە وتی، 'من ئەم دۆسیەیە بۆ کەسانێک وەک خوشکەکەم، کە بەهۆی توندوتیژی لەم دامەزراوانەدا تووشی کەمئەندامی بوون بەڵام ناتوانن گلەییەکانیان دەرببڕن، بڵاوکردەوە. دادگاکان پێشتر زیانەکانیان تەنها لەسەر بنەمای ماوەی دەستبەسەرکردن دەناساند، و زیان و کاریگەرییە دەروونییەکانی دوای ئەوەی کەسانێک وەک خوشکەکەم تووشی بوون پشتگوێ دەخست. دڵخۆشم کە ئەمە لە دادگای دووەمدا چاککرایەوە.' ئەو زیاتر داوای کرد، 'هیوادارم کۆمیسیۆنی سێیەمی ڕاستی و ئاشتبوونەوە لێکۆڵینەوەیەکی ورد لەسەر ژمارەی ئەو کەسانە بکات کە لە هەمان دۆخی خوشکەکەم دان.' یۆ جون-مین، سکرتێری گشتی لیژنەی ڕێوشوێنەکانی ڕووداوی ماڵی براکان، ئەم هەستەی دووبارە کردەوە و وتی، 'دەوڵەت بانگەشەی دەکرد کە گوماناوییەکانی دەستبەسەر کردووە بۆ پاراستنیان، بەڵام لە ڕاستیدا، پڕۆسەی دەستبەسەرکردن و توندوتیژی قورس لە ناو دامەزراوەکاندا بووە هۆی ئەوەی زۆرێک لە خەڵک تووشی کەمئەندامی دەروونی ببن. ئەم ناسینەوەی یەکەمجارەی ئەم جۆرە زیانە گرنگییەکی زۆری هەیە.'

خاتوو هان شین-یی، کە بە کەمئەندامی دەروونی قورس دەستنیشان کراوە، لە ئێستادا لەگەڵ براکەی لە ساها-گو، بوسان دەژی. هەرچەندە لە کاتی دادگاییکردندا ئامادەی دادگا بوو، بەڵام باس دەکرێت کە لە تێگەیشتنی ڕوون لە دۆخی خۆی کێشەی هەیە. ئەو لەم دواییانەدا، لە 4ی نیسان، لەگەڵ براکەی بەشداری لە ڕێوڕەسمی دەستبەکاربوونی سەرۆکی کۆمیسیۆنی ڕاستی و ئاشتبوونەوە، سۆنگ سانگ-کیۆ، کرد و لە بەشی تایبەت بە قوربانیانی توندوتیژی دەوڵەت دانیشت – کە هێمایەکی کاریگەرە بۆ بەردەوامبوونی گەڕان بەدوای دادپەروەری و ناسینەوەدا.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری