جەنەڕاڵ ڤاناچی: لە نێوان نۆستالژیای دانۆنزیۆ و هەڵوێستی لایەنگری پوتین، پڕۆژەیەکی نوێ لە ئیتاڵیا مشتومڕ دروست دەکات

نێودەوڵەتی - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

جەنەڕاڵ ڤاناچی: لە نێوان نۆستالژیای دانۆنزیۆ و هەڵوێستی لایەنگری پوتین، پڕۆژەیەکی نوێ لە ئیتاڵیا مشتومڕ دروست دەکات

جەنەڕاڵ ڕۆبێرتۆ ڤاناچی، ئەفسەری پێشووی ئیتاڵی، کە سەرنجێکی فراوان و مشتومڕێکی بەرچاوی بەدەست هێناوە، بەردەوامە لە وروژاندنی مشتومڕی گشتی لە سەرانسەری ئیتاڵیادا. دوای سەرکەوتنی چاوەڕواننەکراو و دابەشبوونی کتێبەکەی، "جیهان بە پێچەوانەوە" (Il Mondo al Contrario)، کە بەهۆی بۆچوونەکانی لەسەر مافەکانی LGBTQ+، کۆچبەری و فێمینیزم ڕەخنەی توندی لێگیرا، ڤاناچی هیچ نیشانەیەکی پاشەکشە لە چاوی خەڵکەوە نیشان نادات. لەناو کەشێکی سیاسی و کلتووری پڕ لە گرژی، ئەفسەرە پێشووەکە بە ئاشکرا باسی پڕۆژەیەکی نوێ دەکات، کە ئەمەش زیاد دەکات بۆ ناسنامەی مشتومڕسازەکەی کە نۆستالژیای ناسیۆنالیستی ئیتاڵی، سەرسامیی بە کەسایەتییە مێژووییەکانی وەک گابریێل دانۆنزیۆ، و هاوسۆزییەکی بێ ئەملا و ئەولا بۆ ڕوسیا و سەرۆک ڤلادیمێر پوتین تێکەڵ دەکات.

ناوی ڤاناچی بووەتە هاوواتای گوتارێک کە بە چالاکی دژی ئەوە دەوەستێتەوە کە ئەو بە "ڕاستی سیاسی"ی دادەنێت و داوای گەڕانەوە بۆ بەها نەریتییەکان و چەمکە ناسیۆنالیستییە بەهێزەکان دەکات. ئەم ڕەوانبێژییە کتێبەکەی خستە لیستی پڕفرۆشترینەکانەوە، نەک تەنها لەنێو لایەنگرانی، بەڵکو لەنێو ئەوانەشدا کە دەیانویست سەرچاوەی ئەم مشتومڕە تێبگەن. بانگەوازەکەی بۆ "ڕووبەڕووبوونەوەی" ئایدۆلۆژیا مۆدێرنەکان زۆرێک لە کەرتەکانی کۆمەڵگەی ئیتاڵیای نامۆ کردووە، بەڵام لەنێو بەشێکی بەرچاوی دانیشتوواندا کە هەست بە پەراوێزخستن یان نیگەرانی لەبارەی گۆڕانکارییە خێراکانی کۆمەڵایەتییەوە دەکەن، دەنگدانەوەیەکی قووڵی هەبووە.

پەیوەندییەکە بە گابریێل دانۆنزیۆ تەنها ئاماژەیەکی کاتی نییە؛ بەڵکو نیشاندەرێکی قووڵی چوارچێوەی فکری ڤاناچییە. دانۆنزیۆ کەسایەتییەکی ئاڵۆز و مشتومڕساز بوو لە مێژووی ئیتاڵیدا: شاعیرێک، نووسەرێک، سەرکێشێک، و کەسایەتییەکی سیاسی کە ڕۆڵێکی سەرەکی لە ناسیۆنالیزمی ئیتاڵیدا لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا بینی، بەتایبەتی بە داگیرکردنی شاری فیوم (ئێستا ڕیجێکا) و دامەزراندنی دەوڵەتێکی سەربەخۆ لەوێ. بانگەوازەکەی ڤاناچی بۆ دانۆنزیۆ ئاماژەیە بۆ چاوەڕوانییەکی قووڵ بۆ سەردەمێکی هێز و گەورەیی ئیتاڵی، و ئارەزووی گەڕاندنەوەی ڕۆحێکی نەتەوەیی بەهێز، ڕەنگە تەنانەت بە تێپەڕاندنی بنەما دیموکراتییەکانیش. ئەم پەیوەندییە ڤاناچی دەخاتە ناو ڕەوتێکی فکرییەوە کە مێژووی ئیتاڵی دووبارە لێکدەداتەوە، و ستایشی ئەو کەسایەتییانە دەکات کە هەندێک کەس بە مشتومڕساز یان پەیوەست بە ڕابردوویەکی سەرەتایی فاشیزمەوە دەزانن.

سەرباری ئەوەش، هەڵوێستی لایەنگری پوتینی ڤاناچی کەسایەتییەکەی دەخاتە چوارچێوەیەکی جیۆپۆلیتیکی فراوانترەوە. لە کاتێکدا کە زۆربەی نەتەوە ئەوروپییەکان ڕوسیا بەهۆی داگیرکردنی ئۆکرانیاوە ئیدانە دەکەن، هاوسۆزیی ڤاناچی بۆ پوتین ئاماژەیە بۆ مەیلی سیاسەتە دژە دەسەڵاتەکان و گومان لەبارەی هاوپەیمانییە نەریتییەکانی ڕۆژاوا. ئەم جۆرە کەسانە زۆرجار پوتین بە سەرکردەیەکی بەهێز دەبینن کە بەها نەریتییەکان دەپارێزێت و ڕووبەڕووی ئەوە دەبێتەوە کە ئەوان بە باڵادەستی ڕۆژاوا دایاندەنێن. ئەم هەڵوێستانە وای لێدەکات ببێتە کەسایەتییەکی مشتومڕساز نەک تەنها لەسەر ئاستی نیشتمانی بەڵکو لەسەر گۆڕەپانی نێودەوڵەتیش.

سەبارەت بەو "پڕۆژە نوێیە"ی کە بەپێی ڕاپۆرتەکان خەریکیەتی، وردەکارییەکان هێشتا کەم و نادیارن، ئەمەش گومانەکان زیاتر دەکات. ئایا کتێبێکی تر دەبێت کە بەردەوام بێت لە گەڕان بەدوای بۆچوونە مشتومڕسازەکانیدا؟ یان بنەمای بزووتنەوەیەکی سیاسی نوێ پێکدەهێنێت؟ خودی ڤاناچی ئاماژەی بە ئەگەری چوونە ناو سیاسەت داوە، کە ئەمەش پارتییە نەریتییەکانی ئیتاڵیا نیگەران دەکات. لە سەردەمێکدا کە پۆپۆلیزم لە سەرانسەری ئەوروپادا لە گەشەکردندایە، کەسایەتییەک وەک ڤاناچی، بە بەناوبانگێتی و توانای پەیوەندیکردنی لەگەڵ بەشێکی دیاریکراوی دەنگدەران، دەتوانێت ئاستەنگێکی بەرچاو بۆ گۆڕەپانی سیاسی دامەزراو دروست بکات.

گرنگی دیاردەی ڤاناچی لەوەدایە کە دابەشبوونێکی قووڵی کۆمەڵایەتی لەناو ئیتاڵیادا ئاشکرا دەکات. ئەو نوێنەرایەتی دەنگی بەشێک لە دانیشتووان دەکات کە هەست دەکەن ناسنامە و بەها نەریتییەکانیان لەژێر هەڕەشەدان. جا ئەم پڕۆژە نوێیە سیاسی بێت یان کلتووری، دڵنیایە کە بەردەوام دەبێت لە وروژاندنی مشتومڕە توندەکان لەبارەی داهاتووی ئیتاڵیا، ناسنامەکەی، و شوێنی لە جیهانێکدا کە بە خێرایی دەگۆڕێت. توانای یەکخستنی توخمە جیاوازەکان – نۆستالژیا بۆ ڕابردووی ناسیۆنالیستی ئیتاڵی، پشتگیری بۆ سەرکردەیەکی بیانی وەک پوتین، و ڕووبەڕووبوونەوەی بیرۆکە مۆدێرنەکان – وای لێدەکات ببێتە دیاردەیەک کە دەبێت لە سیاسەتی هاوچەرخی ئەوروپادا بە وردی چاودێری بکرێت.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری