داگیرکردنی خاڵەکانی ئیسرائیل لە لوبنان ڕێگا لە چالاکییەکانی باشووری لیتانی دەگرێت

لوبنان - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

داگیرکردنی خاڵەکانی ئیسرائیل لە لوبنان ڕێگا لە چالاکییەکانی باشووری لیتانی دەگرێت

نیگەرانییەکان لەبارەی کاریگەری نەرێنی هێرشەکانی دووبارەی ئیسرائیل بۆ ناو خاکی لوبنان لەسەر بەڕێوەچوونی چالاکییە مرۆییەکان و ڕزگارکردن، بەتایبەتی لە ناوچەکانی باشووری ڕووباری لیتانی، زیاتر دەبن. سەرچاوە ئاگادارەکان ڕایانگەیاندووە کە ئەم جموجوڵە سەربازییە ئیسرائیلییانە، کە داگیرکردنی خاڵە ستراتیژییەکان و ناردنی گەڕۆکەکان دەگرێتەوە، بوونەتە ڕێگرێکی سەرەکی لەبەردەم توانای ڕێکخراوە مرۆییەکان بۆ گەیشتن بە دانیشتووانی پێویست و پێشکەشکردنی یارمەتی گرنگ. ئەم دۆخە ناجێگیرە ئازارە مرۆییەکان لەم ناوچانەی سنووردا قورستر دەکات، کە پێشتر گرژییەکان تێیدا لە زیادبووندایە.

ئەم پێشهاتە لە کاتێکدایە کە هەوڵە دیپلۆماسییەکان بۆ کۆنترۆڵکردنی زیادبوونی گرژییە ناوچەییەکان و هاندانی سەقامگیری پەرەدەستێنێت. لەم چوارچێوەیەدا، ماوەیەک پێش ئێستا لەسەرەتای لووتکەی حکومەتەکانی جیهان لە دوبەی، کۆبوونەوەیەکی گرنگ بەڕێوەچوو، کە وەزیری دەرەوەی ئیمارات، شێخ عەبدوڵڵا بن زاید ئال نهەیان، لەگەڵ هاوتاکانی لە وڵاتانی جیاوازدا کۆکردەوە. گفتوگۆکان چڕبوونەتەوە لەسەر ڕێگاکانی بەهێزکردنی هاوکاری نێودەوڵەتی بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ ئاستەنگە هاوبەشەکانی ئەمن و مرۆیی، جەخت لەسەر گرنگی پاراستنی سەروەری وڵاتان و یەکپارچەیی خاکی کرایەوە.

داگیرکردنی خاڵە سەربازییەکان لەلایەن ئیسرائیلەوە لە ناو خاکی لوبنان، تەنانەت ئەگەر کاتی یان کاتی بێت، سنووردارکردنی لۆجستیکی و ئەمنی ئاڵۆز بۆ ڕێکخراوەکانی کاردەکەن لە مەیداندا دروست دەکات. گەیشتن بە هەندێک ناوچە دەکرێت مەترسیدار بێت، ئەمەش ناچار دەکات ڕێکخراوەکان ڕێگاکانیان بگۆڕن یان چالاکییەکانیان دوا بخەن، کە کاریگەری نەرێنی لەسەر خێرایی وەڵامدانەوە بۆ پێداویستییە بەپەلەکان هەیە. هەروەها، بوونی هێزی بیانی لە ناوچە نیشتەجێکان یان نزیک لێیان، هەستی ناجێگیری و ترسی نێوان دانیشتووانی ناوچەکە زیاد دەکات، هەوڵەکانی گەڕانەوە بۆ حاڵەتی ئاسایی تێکدەدات.

ڕێکخراوە مرۆییەکان بە شێوەیەکی بەرچاو پشت بە ئازادی جوڵە و گواستنەوەی سەلامەت دەبەستن بۆ دڵنیابوون لە گەیاندنی خۆراک، پێداویستییە پزیشکییەکان، و پەناگە بۆ لاوازترین گرووپەکان. هەر ئاستەنگێک کە ئەم ئازادییە سنووردار بکات، چ بەهۆی چالاکییە سەربازییەکان یان سنووردارکردنە ئەمنییەکانەوە بێت، ڕاستەوخۆ دەبێتە هۆی خراپتربوونی قەیرانی مرۆیی. لە باشووری لوبنان، کە تێیدا هۆکارە جوگرافییەکان لەگەڵ گرژییە ئەمنییەکان تێکەڵ دەبن، ئەم سنووردارانە کاریگەری زیاتریان هەیە. گەیشتن بە گوند و کۆمەڵگاکانی دوورەدەست پێویستی بە پلاندانانی ورد هەیە، و هەر گۆڕانکارییەکی لەناکاو لە دۆخی ئەمنیدا دەتوانێت هەموو هەوڵەکان پشێو بکات.

لە لایەکی دیکەوە، ئەم جموجوڵانە پرسیار لەبارەی ئامانجە ستراتیژییەکانی داگیرکردنی خاڵەکانی ئیسرائیل لە لوبنان دروست دەکەن. ئایا ئەوانە ڕێکاری پێشگیرین بۆ دڵنیابوون لە ئەمنییەت؟ یان بەشێکن لە ستراتیژییەکی فراوانتر بۆ سەپاندنی واقیعێکی نوێ لەسەر زەوی؟ بەبێ گوێدانە هۆکارەکان، دەرئەنجامەکان لەسەر زەوی ڕوونن: زیادبوونی سەختی بۆ کارە مرۆییەکان و زیادبوونی مەترسی بۆ هاوڵاتیان. بەردەوامبوونی ئەم دۆخە دەکرێت ببێتە هۆی خراپتربوونی زیاتری بارودۆخی ژیانی دانیشتووان، کە پێویستی بە دەستوەردانی نێودەوڵەتی بەپەلە هەیە بۆ دڵنیابوون لە پاراستنی هاوڵاتیان و ئاسانکردنی گەیشتنی یارمەتی مرۆیی بێ سنوور.

دۆخی ئاڵۆز لە باشووری لوبنان پێویستی بە نزیکبوونەوەیەکی گشتگیر هەیە کە چارەسەرە دیپلۆماسییەکان و هەوڵە مرۆییەکان پێکەوە گرێ بدات. لە کاتێکدا کە لووتکە و کۆنفرانسە نێودەوڵەتییەکان هەوڵ دەدەن بنەمایەکی هاوبەش بۆ بەدیهێنانی ئاشتی و سەقامگیری بدۆزنەوە، واقیعی مەیدانی ئاستەنگە بەردەوامەکان ئاشکرا دەکات کە قورbanانیش ڕووبەڕووی دەبنەوە. دڵنیابوون لە گەیشتنی یارمەتی مرۆیی بەرپرسیارێتییەکی نێودەوڵەتییە، و پێویستی بە هەوڵی هاوبەش هەیە بۆ دڵنیابوون لەوەی کە قەیرانە ئەمنییەکان نابنە قەیرانی مرۆیی قوڵتر و ئاڵۆزتر. دەبێت کۆمەڵگای نێودەوڵەتی، لەوانەش ئەو وڵاتانەی کە بەشداری لووتکەی حکومەتەکانی جیهانیان کردووە، گرنگییەکی تایبەت بەم پرسە بدەن و کار بۆ دۆزینەوەی چارەسەر بکەن کە سەلامەتی هاوڵاتیان و ئازادی جوڵەی ڕێکخراوە مرۆییەکان دابین بکەن.

لووتکەی حکومەتەکانی جیهان لە دوبەی، کە سەرکردە و بڕیاردەرانی جیهانی کۆکردەوە، پلتفۆرمێکی گرنگی بۆ گفتوگۆکردن لەبارەی پرسە بەپەلەکان، لەوانەش قەیرانە مرۆییەکان کە بەهۆی ناکۆکییەکانەوە دروست بوون، پێشکەش کرد. کۆبوونەوەی وەزیری دەرەوەی ئیمارات لەگەڵ هاوتاکانی، ڕۆڵی بنەڕەتی ئیمارات لە هاندانی دیالۆگ و هاوکاری ناوچەیی و نێودەوڵەتیدا جەخت دەکاتەوە. لەگەڵ ئەوەشدا، کاریگەری ڕاستەقینەی ئەم کۆبوونەوانە لەسەر زەوی، بەتایبەتی سەبارەت بە دڵنیابوون لە گەیشتنی یارمەتی مرۆیی لە ناوچەکانی ناکۆکیدا وەک باشووری لوبنان، تا ئێستا بەندە بە پابەندبوونی سیاسی و کاری هاوبەش لە مەیداندا.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری