سیستمی " posicionamiento kosmik" ی ناسا: پێشنیارێک بۆ چارهسه‌ركردنی گرژیی هابل

ئەمریکا - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

سیستمی " posicionamiento kosmik" ی ناسا: پێشنیارێک بۆ چارهسه‌ركردنی گرژیی هابل

لە بواری کۆزمۆلۆژیدا، توێژینەوەی ئەم دواییانە باس لە کێشەیەکی گەورە دەکەن کە بە "گرژیی هابل" ناسراوە. ئەم گرژییە نائاھەنگییە لە نێوان پێوانەکانی جیاوازی خێرایی فراوانبوونی گەردووندا سەرهەڵدەدات. لەکاتێکدا کە پێوانەکانی تیشکی پاشماوەی מיקروجە (CMB) ئاماژە بە نزیکەی 67.4 کم/چرکە/میگابارسەک دەکەن، پێوانەکانی تر کە کەلوپەل وەک ئەستێرە گۆڕاوەکانی سێفید و سوپەرنۆڤا بەکاردەهێنن، ژمارەیەکی نزیکتر لە 73 کم/چرکە/میگابارسەک دەردەخەن. ئەم جیاوازییە بەردەوامە، مۆدێلەکانی کۆزمۆلۆژی بنەڕەتیمان دەخاتە بەرباس و کاریگەری لەسەر تێگەیشتنی ئێمە بۆ دوورییە گەردوونییەکان و تەمەنی گەردوون هەیە.

لە هەوڵی چارەسەرکردنی ئەم کێشەیەدا، پەیمانگای ناسا بۆ بیرۆکە پێشکەوتووەکان (NIAC) ڕاپۆرتێکی قۆناغی یەکەمی بڵاوکردووەتەوە کە باس لە پێشنیارێکی نوێ دەکات: سیستمی posicionamiento kosmik (CPS). ئەم بیرۆکەیە پێشبینی دەکات کە پێنج مانگی دەستکردی پێشکەوتوو لە ناوچە دوورەکانی خۆر هەسارە جێگیر بکرێن. ئامانجی سەرەکی CPS بریتییە لە دامەزراندنی ڕێگەیەکی بێوێنە بۆ پێوانەکردنی دوورییە گەردوونییەکان، بەم شێوەیە چارەسەرێک بۆ گرژیی هابل پێشکەش بکات.

بنەمای کاری CPS لە تەکنەلۆژیای GPSی زەوینییەوە ئیلهام وەرگرتووە، بەڵام بۆ پێوانەی گەردوونی گەورەکراوە. ئەم پێنج مانگە دەستکردە بە بنکەیەک دادەنرێن کە بنکەی پێوانەکردنیان لە 20 بۆ 100 یەکەی گەردوونی (AU) دەبێت، کە ئەم دوورییانە زۆر لە دووریی نێوان زەوی و خۆر زیاترە. بە بەکارهێنانی تەکنیکی هاوشێوەی سێگۆشە، سیستەمەکە کاتی گەشتکردنی نیشانەکان، وەک فۆتۆنەکان، لە نێوان مانگە دەستکردەکاندا بە وردی پێوانە دەکات. بە بوونی بنکەی پێوانەکردنی درێژ و میکانیزمی کاتژمێری زۆر ورد، CPS دەتوانێت پێوانەی ڕاستەوخۆ و ورد بۆ تەنە ئاسمانییە دوورەکان بکات، کە ئەمەش دەبێتە هۆی پشکنینی سەربەخۆی گرنگ بۆ پێوانەکانی ئێستای گەردوونی.

ئاستەنگە ئەندازیارییەکانی پەیوەست بە دامەزراندن و کارپێکردنی ئەم جۆرە سیستمە زۆر گەورەن. هەر مانگێکی دەستکرد پێویستی بە ئینتێرنێتێکی گەورەی قەبارە 10-9 مەتر دەبێت کە بتوانێت بڵاوببێتەوە، چونکە قیاسی ئێستای موشەکەکان ناتوانێت ئەوەندە گەورە بێت. هەرچەندە ئینتێرنێتەکانی ڕادیۆیی وەک ئامێرە ئۆپتیکییەکان یان ئینفڕاڕێد پێویستیان بە وردی ڕووی نییە، بەڵام پێویستیان بە پلەی گەرمی زۆر نزمە، کە نزیکەی 20 کێلوین (-253°C یان -423°F)ـە، بۆ کەمکردنەوەی دەنگی گەرمی. هەرچەندە دووریی زۆر لە خۆر لە دەرەوەی خۆر هەسارە یارمەتی ساردکردنەوەی ناڕاستەوخۆ دەدات، بەڵام لەوانەیە سیستمی ساردکردنەوەی چالاکیش پێویست بن.

یەکێک لە پێکهاتە گرنگەکانی CPS بریتییە لە سیستمی کاتژمێری وردەکەی. تیمی پڕۆژەکە پێشنیاری بەکارهێنانی وەشانی بچووککراو و کەم وزەی "کاتژمێری گەردوون"ی ناسا دەکەن کە پێشتر ئەزموونی فڕینی هەبووە. بە لەبەرچاوگرتنی وزەی خۆری سنووردار لە دەرەوەی خۆر هەسارە، بەڕێوەبردنی وزە زۆر گرنگە. لەوانەیە "مۆلیدە گەرمی-کارەباییەکانی ڕادیۆئایزۆتۆپ" (RTG) پێویست بن بۆ دابینکردنی وزەی پێویست، کە ئەمەش ڕێگە بە بەکارهێنانی گۆڕەکانی ئەنالۆگ-بۆ-دیجیتاڵی خێرا دەدات بۆ وەرگرتنی تەواوی باندهێڵی سیگناڵەکان پێش ناردنیان بۆ زەوی.

بێجگە لە ئامانجی سەرەکی چارەسەرکردنی گرژیی هابل، CPS دەرفەتێکی فرەلایەنە بۆ چەندین لێکۆڵینەوەی زانستیی لاوەکی دابین دەکات. لێکۆڵەران دەتوانن بە شێوەیەکی ئەگەری، بڵاوبوونەوە و "تێکچوونی" مادەی تاریک لێکۆڵنەوە بکەن بە چاودێرکردنی وردەکانی "پەلە" لە "تێکچوونی" "تیشکە ڕادیۆییە خێراکان" (FRBs). ئەم سیستمە هەروەها دەتوانێت توانای دۆزینەوەی شەپۆلی گرانبەهاداریی لە فریکوێنسیدا زۆر نزم، لەوانەش ئەوانەی لە لایەن یەکگرتنی دوو ئەستێرەی ڕەش-قەبەیی-بۆ-قەبەییەوە دروست دەبن، هەبێت. لەوانەیە، پێوانەکانی وردی کاریگەریی گرانبەهای خودی مانگە دەستکردەکان، زانیاری لەسەر بڵاوبوونەوەی بارستە لە ناوچەی "حەلەقی کایپەر" دابین بکات و لەوانەیە یارمەتی پشتڕاستکردنەوەی بوونی "هەسارەی 9"ی گریمانەیی بدات.

گرنگە چاوەڕوانییەکان بە شێوەیەکی دادپەرورانە هەڵسەنگێنین، چونکە ڕۆڵی NIAC بریتییە لە هەڵسەنگاندنی بیرۆکە پێشکەوتووەکان، و هەموو پێشنیارەکان سەرکەوتوو نابن. CPS تا ئێستا هیچ پارەیەکی زیاتری وەرنەگرتووە، و داهاتووی گەشەسەندنی هێشتا نادیارە. لەگەڵ ئەوەشدا، ڕاپۆرتەکە بنەمای کرداریی بیرۆکەکە دادەمەزرێنێت، بەمەرجێک هەندێک ئاستەنگی تەکنیکی تێپەڕێنرێت. ئەم نەخشەیەی بیرۆکەیی هەنگاوێکی گرنگە، کە نیشان دەدات کە ئەم جۆرە سیستمە گەورەیە، لانیکەم لەسەر کاغەز، دەستکەوتووە و دەتوانێت شۆڕش لە تێگەیشتنی ئێمە بۆ گەردوون بکات.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری