سەکۆی سیاسیی باد بانی: ئەستێرە گەورەکە، پۆرتۆ ڕیکۆ و مشتومڕی سەربەخۆیی

پۆرتۆ ڕیکۆ - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

سەکۆی سیاسیی باد بانی: ئەستێرە گەورەکە، پۆرتۆ ڕیکۆ و مشتومڕی سەربەخۆیی

دیاردەی جیهانی باد بانی، دوای نمایشێکی ناوازەی نیوەی یاریی سوپەر بۆڵ، خۆی لە خاڵی یەکگرتنی مۆسیقا، ناوبانگ و بزووتنەوەیەکی سیاسیی نوێ لە پۆرتۆ ڕیکۆدا دەبینێتەوە. داكۆكیكردنی ئاشكرای، بەتایبەتی سەبارەت بە پەیوەندییە ئاڵۆزەکەی دوورگەکە لەگەڵ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، تەنها چیرۆکێکی لاوەکی نییە بۆ سەرکەوتنە خێرایەکەی، بەڵکو تایبەتمەندییەکی یەکلاکەرەوەیە کە ئێستا بە چالاکی گفتوگۆ لەسەر سەروەری پۆرتۆ ڕیکۆ شێوە دەدات.

بێنیتۆ ئەنتۆنیۆ مارتینێز ئۆکاسیۆ، کە لە سەرانسەری جیهاندا بە باد بانی ناسراوە، ڕەگ و ڕیشەی ڕیگاتۆنی تێپەڕاندووە تا ببێتە ئایکۆنێکی کلتووری، و لەم دواییانەشدا بەهۆی ئەلبوومە بەناوبانگەکەیەوە، "Debí Tirar Más Fotos"، خەڵاتی گرامی پێبەخشرا. ئەم ئەلبوومە، کە بە دەنگە جیاوازەکانیەوە ستایش دەکرێت، لە بابەتە قووڵەکانی وەک کۆلۆنیالیزم، گرانکردنی نرخ و تێکەڵاویی ئاڵۆزی ناسنامەی ئەمریکای لاتین دەکۆڵێتەوە — بابەتگەلێک کە بە قووڵی لەگەڵ ڕاستییە مێژوویی و هاوچەرخەکانی پۆرتۆ ڕیکۆدا دەنگ دەدەنەوە. دەرکەوتنی لە سوپەر بۆڵ، کە بووە یەکەم هونەرمەندی پیاوی تاکی ئەمریکای لاتین کە نمایشی سەرەکی بێت، پێگەی وەک هونەرمەندێکی جیهانی چەسپاند، بەڵام باوەڕە سیاسییەکانی لە پێشەوەی کارەکانی دان.

چالاکییەکانی باد بانی زۆر لەوە زیاترە کە تازە بێت. ڕەتکردنەوەی گەشتکردن لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە کاتی ئیدارەی ترامپدا، بە بیانووی نیگەرانی بۆ هەوادارە لاتینەکانی سەبارەت بە هەڵمەتەکانی ICE، پابەندبوونی خۆی بە دادپەروەری کۆمەڵایەتی نیشاندا. جاڕنامە بەهێزەکەی "ICE out!" لە وتارێکی وەرگرتنی خەڵاتی گرامی لەم دواییانەدا، کە تێیدا جەختی کردەوە، "ئێمە دڕندە نین، ئێمە ئاژەڵ نین، ئێمە نامۆ نین. ئێمە مرۆڤین و ئێمە ئەمریکین،" تێگەیشتنێکی وردی لە ناسنامە و سەر بەخۆیی بۆ پۆرتۆ ڕیکۆییەکان خستەڕوو، کە هاوڵاتی ئەمریکان بەڵام نوێنەرایەتی تەواویان نییە.

هەڵوێستی سیاسیی سوپەرستارەکە لە لایەن کەسایەتییەکانی وەک سەرۆکی پێشوو دۆناڵد ترامپەوە بێ سەرنج نەما، کە بە ئاشکرا هونەرمەندەکە و هەڵبژاردنەکەی بۆ سوپەر بۆڵ ڕەتکردەوە. بەڵام ئەم ناکۆکییە سیاسییە تەنها سەکۆی باد بانی گەورەتر دەکات، سەرنجی زیاتر بۆ ئەو پرسانە ڕادەکێشێت کە داكۆکییان لێدەکات. بە شێوەیەکی سەیر، پشتگوێخستنی پۆرتۆ ڕیکۆ لەلایەن ترامپەوە – کە بە توندی دژایەتی ئارەزووەکانی پێشووی بۆ فراوانکردنی خاک لە شوێنەکانی تر دەکات – بەبێ مەبەست بووە هۆی زیندووبوونەوەی بزووتنەوەی سەربەخۆیی درێژخایەنی دوورگەکە. باد بانی، بە کاریگەریی کلتووریی زۆرەوە، ئێستا وەک کەسایەتییەکی سەرەکی لە دیاریکردنی ڕێڕەوی ئەم هەوڵە نوێیەی خۆبەڕێوەبردن سەیر دەکرێت.

دۆخی سیاسیی ناوازەی پۆرتۆ ڕیکۆ دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی 1898، کاتێک ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە کۆتایی جەنگی ئیسپانی-ئەمریکیدا دوورگەکەی بەدەست هێنا. لە ساڵی 1917 هاوڵاتیبوونی ئەمریکی بە دانیشتووان بەخشرا، و لە ساڵی 1952 پۆرتۆ ڕیکۆ دەستووری تایبەتی خۆی پەسەند کرد، و بووە هەرێمێکی کۆمۆنوێڵسی خۆبەڕێوەبەر. بەڵام ئەم ڕێککەوتنە هەمیشە پڕ بووە لە ئاڵۆزی، و دوورگەکەی لە دۆخێکی نادڵنیایی سیاسیی هەمیشەییدا هێشتووەتەوە، بەبێ نوێنەرایەتی دەنگدان لە کۆنگرێس یان هەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتیدا، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا ملکەچی یاسا فیدراڵییەکان و سیاسەتە ئابوورییەکانە.

لە ڕووی مێژوویییەوە، مشتومڕ لەسەر دۆخی پۆرتۆ ڕیکۆ دیمەنی سیاسیی خۆی شێوە داوە، بە بوونی دوو پارتی زاڵ: پارتی پێشکەوتنخوازی نوێ (PNP)، کە داكۆکی لە بوون بە ویلایەت دەکات، کە نوێنەرایەتی تەواوی ئەمریکا و کۆنترۆڵی کاروباری ناوخۆیی دەبەخشێت؛ و پارتی دیموکراتی گەل (PPD)، کە لایەنگری دۆخی کۆمۆنوێڵسی ئێستایە، بەو پێیەی کە ناسنامەی کلتووریی ناوازە دەپارێزێت لەگەڵ پاراستنی هاوڵاتیبوونی ئەمریکی و هەندێک سوودی ئابووری، وەک لێخۆشبوون لە زۆربەی باجەکانی داهاتی فیدراڵی. بەڵام، لایەنێکی سێیەم، کە زیاتر دەنگی بەرزتر دەبێتەوە، داكۆکی لە سەربەخۆیی تەواو دەکات، بەو باوەڕەی کە تەنها ڕێگایە بۆ خۆبەڕێوەبردنێکی ڕاستەقینە و خۆشگوزەرانی ئابووری.

ساڵانی دوایی گۆڕانکارییەکی بەرچاو لە هەستی گشتیدا بەخۆوە بینیوە، کە بەهۆی دەیەیەک لە پاشەکشەی ئابووری، قەیرانێکی وێرانکەری قەرز، و وەڵامدانەوەی فیدراڵی کە بە شێوەیەکی بەرفراوان ڕەخنەی لێگیرا بۆ کارەساتە سروشتییەکان وەک گەردەلوولی ماریا. ئەم ڕووداوانە لاوازییەکانی دۆخی کۆمۆنوێڵسیان ئاشکرا کردووە و زۆرێک، بەتایبەتی نەوە گەنجەکان، ناچار کردووە کە سوودەکانی پەیوەندیی ئێستای لەگەڵ ئەمریکادا بخەنە ژێر پرسیارەوە. بەکارهێنانی ورد و بەهێزی باد بانی بۆ "نیشانەکانی وتە" کاتێک لە کاتی بەشێکی گرامی لەگەڵ تریڤۆر نوح ئاماژەی بە پۆرتۆ ڕیکۆ وەک "بەشێک لە ئەمریکا" دەکرد، جووڵەیەکی بەهێز و بەرفراوان لێکدرابووەوە، کە هەستی زۆرێک لە پۆرتۆ ڕیکۆییەکانی خستەڕوو کە هەست دەکەن لە چوارچێوەی ئەمریکیدا هاوڵاتی پلە دوون.

لە کاتێکدا باد بانی بەردەوامە لە بەکارهێنانی سەکۆی جیهانی خۆی بۆ داكۆکی کردن لە پۆرتۆ ڕیکۆ، کردارەکانی لە تەنها پشتگیریکردنی کەسایەتییە ناودارەکان تێدەپەڕێت. ئەو نوێنەرایەتیی زیندووبوونەوەیەکی کلتووری و سیاسیی گەشەسەندوو لە دوورگەکەدا دەکات، کە نەریتە دامەزراوەکان تێکدەدات و دەنگ بە دانیشتووانێک دەدات کە لەگەڵ ناسنامە و داهاتووی خۆیاندا خەبات دەکەن. ئایا کاریگەرییەکەی لە کۆتاییدا قورسایی دەخاتە سەر بوون بە ویلایەت، کۆمۆنوێڵسێکی چاککراو، یان سەربەخۆیی تەواو، هێشتا ماوە بزانرێت، بەڵام ڕۆڵی لە چالاککردنی ئەم گفتوگۆ گرنگەدا بێ گومانە. تێکەڵەی ناوازەی دەربڕینی هونەری و باوەڕی سیاسیی نەگۆڕی دڵنیا دەکاتەوە کە گەڕانی پۆرتۆ ڕیکۆ بۆ خۆبەڕێوەبردن بە توندی لە ژێر تیشکی جیهانیدا دەمێنێتەوە.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری