شەڕ لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست: تاران ڕەتیدەکاتەوە خۆبەدەستەوە بدات، نێتانیاهوو سوێند دەخوات "ڕژێمەکە لەناوبەرێت"

ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست - ئاژانسی هەواڵی ئەخباری

شەڕ لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست: تاران ڕەتیدەکاتەوە خۆبەدەستەوە بدات، نێتانیاهوو سوێند دەخوات "ڕژێمەکە لەناوبەرێت"

هێوربوونەوە و کەمکردنەوەی گرژییەکان لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، وەک خەونێک وایە، چونکە شەڕی نێوان ویلایەتە یەکگرتووەکان و ئێران، و بە درێژایی ئێران، زیاتر مەترسیدار دەبێت. ئێوارەی شەممە، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل، بێنیامین نێتانیاهوو، جارێکی تر هەڵوێستی توندی خۆی بەرامبەر بە ڕژێمی فەرمانڕەوای تاران دووپات کردەوە. ئەو ڕایگەیاند کە ئیسرائیل شەڕی دژی ئێران "بە هەموو توانایەکییەوە" بەردەوام دەکات، و "ڕژێمەکە لەناوبەرێت و گۆڕانکاری دروست بکات" پلانێکی "ڕێکوپێک، لەگەڵ چەندین شۆک و ئیفراز" ئاشکرا کرد. لەبەرامبەردا، ئێران بەردەوام جەختی لەسەر ڕەتکردنەوەی خۆبەدەستەوەدانی کردووەتەوە.

بەڵام، مەیدانی شەڕەکە تەنها سنووردار نابێت بۆ ئەم سێ لایەنە سەرەکییە. تەقینەوەکان بەردەوام بوون لە هەژاندنی ناوچەکە تا درەنگانی شەوی شەممە و بەیانی یەکشەممە. سوپای ئیسرائیل بنکەیەکی حزبوڵڵای لوبنانی، کە لەلایەن ئێرانەوە پاڵپشتی دەکرێت، لە باشووری شاری بەیروت کردە ئامانج. وەزارەتی تەندروستی لوبنان ڕایگەیاند کە هەشت کەس لە هێرشەکانی تردا کوژراون کە ئامانجیان باشووری وڵات بووە، ئەمەش فراوانبوونی جوگرافیای شەڕەکە زیاتر دەردەخات.

تاران، لەم پەرەسەندنەدا، هێرشەکانی بۆ سەر وڵاتە دراوسێکان کە هێزی ئەمریکییان تێدایە، بەردەوام کردووە، بە بەکارهێنانی مووشەک و فڕۆکەی بێفڕۆکەوان. سیستەمەکانی بەرگری ئاسمانی مووشەکەکان کە ئاراستەی باڵیۆزخانەی ئەمریکا لە بەغدا کراون، پووچەڵ کردووەتەوە. لە بەحرەین، شەوی ڕابردوو تەقینەوەیەکی بەهێز لە پایتەخت بیسترا، کە ئاماژەیە بۆ فراوانبوونی سنووری چالاکییە دوژمنکارانەکان.

لە سەرەتای ئەم شەڕەدا، کە ناوچەکەی گرتەوە و نرخی نەوتی بەرزکردەوە، سەرۆکی پێشووی ئەمریکا، دۆناڵد ترەمپ، بانگەوازی بۆ گەلی ئێران کرد کە کۆماری ئیسلامی کە ساڵی ١٩٧٩ دامەزرا، ڕووخێنن. سەرەڕای ئەوەی واشنتن خوازیاری ڕوخانی ڕژێمەکەیە – و بەپێی هەندێک ڕاپۆرت، ڕێبەری باڵا عەلی خامنەیی لە یەکەم ڕۆژی شەڕەکەدا لە هێرشێکدا کوژراوە – ئامانجی ڕاگەیەندراو، لەناوبردنی تواناکانی مووشەکی بالیستی ئێران و ڕێگرتن لێی لە بەدەستهێنانی چەکی ناوکییە، کە تاران بە توندی نکۆڵی لێدەکات.

چەندین بەرپرسی ئێرانی لە ڕۆژی شەممەدا دووپاتیان کردەوە کە هیچ نیازێکیان بە خۆبەدەستەوەدان نییە. عەلی لاریجانی، سەرۆکی ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نەتەوەیی ئێران، وتی کە ویلایەتە یەکگرتووەکان "خۆیان خستە ناو تەڵەوە" بە پشت بەستن بە بەرگرییەکی کورتخایەن، و وتی: "ئەوان پێیان وابوو کە وەک ڤەنزوێلا دەبێت: هێرش دەکەن، کۆنترۆڵ دەکەن، و کۆتایی دێت". غولامحوسێن موحسێنی ئیجەیی، سەرۆکی دەسەڵاتی دادوەری، پشتڕاستی کردەوە کە تاران هێرشەکانی لە هەندێک ویلایەتی ناوچەکە بەردەوام دەکات، و وتی کە "بەڵگەی" هەیە کە ئەوان "خۆیان خستووەتە ژێر دەستی دوژمن". لە هەمان کاتدا، وڵاتانی کەنداو جەخت دەکەنەوە کە خاکیان بەکار ناهێنرێت بۆ ئەنجامدانی هێرش دژی ئێران.

ئەم مۆنارشییە دەوڵەمەندەکانی کەنداو، ڕۆژی شەممەیش، ژیانیان لە ژێر هۆشداری ئاسمانییدا بەسەر برد. شوفێرێکی پاکستانی لە دوبەی بەهۆی کەوتنەخوارەوەی پارچەکانی مووشەکێکی پووچەڵکراوە کوژرا. هێرشەکانی تر ئاراستەی کوەیت کراون، کە کۆمپانیای نەوتی نیشتیمانی ڕایگەیاند کە بەرهەمهێنانی بە شێوەیەکی "پێشگرتنە" کەم کردووەتەوە، هەروەها سعودیەش ڕووبەڕووی نیگەرانییەکانی ئەمنی بووەتەوە.

ئەم پەرەسەندنی بەردەوامی توندوتیژی و بانگەشەی جەنگییە، هەڕەشەیەکی جددییە بۆ سەقامگیری ناوچەکە. سروشتی ئاڵۆزی شەڕەکە، کە تێیدا لایەنی دەوڵەتی و نا-دەوڵەتی لە چەندین بەرەدا بەشدارن، چارەسەرێکی خێرا ناواقیع دەکات. کاریگەرییە ئابوورییەکان، بە تایبەتی لەسەر بازاڕی وزەی جیهانی، گرنگن، نرخی نەوت پێشتر بازدانی مەترسییە جیۆسیاسییەکان نیشان دەدات. کۆمەڵگای نێودەوڵەتی بە نیگەرانییەوە چاودێری گەشەسەندنی دۆخەکە دەکات، لەکاتێکدا بانگەوازەکان بۆ هێوربوونەوە لە دەنگی شەڕدا ون دەبن.

ئاژانسی هەواڵی ئەخباری